1. Giá niêm yết là gì?

Niêm yết là việc dán giấy để thông báo chính thức, công khai cho công chúng biết về một vấn đề nào đó. Niêm yết cũng được hiểu là việc công khai hóa những văn bản nhằm thông tin, phổ biến, vận động quần chúng hưởng ứng thi hành nội dung văn bản đó ... đồng thời phát hiện những giả mạo, sai lệch thông tin (nếu có) để giúp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền (cơ quan niêm yết) có được những quyết định đúng đắn.

Giá niêm yết là giá hàng hóa hoặc dịch vụ mà một cá nhân hay tổ chức cung cấp đến cho khách hàng một cách công khai, trong tiếng Anh giá niêm yết là list price. Giá niêm yết được coi là giá bán lẻ đề xuất của nhà sản xuất, hoặc giá bán lẻ được đề xuất hoặc giá bán lẻ đề xuất của sản phẩm là giá mà nhà sản xuất khuyến nghị nhà bán lẻ bán sản phẩm. Mụjc đích là để giúp chuẩn hóa giữa các địa điểm.

Theo quy định tại Luật Giá năm 2012, niêm yết giá là hoạt động thông báo công khai bằng các hình thức thích hợp, rõ ràng và không gây nhầm lẫn cho khách hàng về mức mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bằng Đồng Việt Nam của tổ chức, cá nhân kinh doanh.

Trong đó, việc niêm yết giá được thực hiện bằng cách in, dán, ghi giá trên bảng, trên giấy hoặc trên bao bì của hàng hóa hoặc bằng hình thức khác tại nơi giao dịch hoặc nơi chào bán hàng hó, dịch vụ để thuận tiện cho việc quan sát, nhận biết của khách hàng và cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Giá niêm yết phải được ghi rõ ràng và không gây nhằm lẫn cho người mua. Giá niêm yết trên thị trường sẽ được hiển thị dưới dạng bảng giá, các doanh nghiệp, cá nhân sẽ tiến hành in giá niêm yết trên bao bì sản phẩm, theo danh sách ghi rõ giá niêm yết của từng sản phẩm, gắn giá niêm yết ở bên dưới sản phẩm ... theo đúng quy định của pháp luật.

Thường giá bán thực tế sẽ thấp hơn giá niêm yết trong cửa hàng. Ví dụ như mua hàng hóa tại chợ, ở các nhà cung cấp bán lẻ thì giá bán hàng đó có khả năng thấp hơn giá niêm yết. Khi thanh toán bằng tiền mặt chủ cửa hàng có thể giảm giá trực tiếp hoặc chiết khấu nếu mua đơn hàng nhiều món hoặc có giá trị lớn. Bởi vì giá niêm yết thường sẽ áp dụng cho người mua số lượng ít, lẻ tẻ. Ngoài ra, vì muốn cạnh tranh với những tiệm khác bán các mặt hàng tương tự hoặc muốn giữ khách nên chủ tiệm cũng có xu hướng giảm giá thấ hơn giá niêm yết. Tuy nhiên, trường hợp này thường sẽ chỉ xuất hiện ở những cửa hàng nhỏ bé, hộ kinh doanh còn với những siêu thị lớn thường sẽ bán theo đúng giá niêm yết.

Như vậy, giá niêm yết là việc tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thông báo công khai bằng các hình thức thích hợp, rõ ràng và không nhầm lẫn cho khách hàng về mức giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ. Dấu hiệu nhận biết giá niêm yết qua Đồng Việt Nam, bằng cách in, dán, ghi giá trên bảng, trên giấy hoặc trên bao bì của hàng hóa bằng hình thức khác tại nơi giao dịch hoặc nơi chào bán hàng hoá, dịch vụ để thuận tiện cho việc quan sát, nhận biết của khách hàng, cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Ý nghĩa của việc niêm yết giá:

  • Đảm bảo quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng, thiết lập trật tự trong hoạt động mua bán, thể hiện nét văn minh thương mại;
  • Tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa những người buôn bán, cá nhân nhâ kinh doanh nhỏ, lẻ với nhau;
  • Là biện pháp hạn chế việc các tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh lợi dụng tình hình biến động thất thường về cung cầu, giá cả thị trường để tăng giá quá mức gây thiệt hại cho người tiêu dùng, làm bất ổn thị trường;
  • Khách hành sẽ có một tâm thế dễ chịu hơn lúc đi mua hàng khi biết rõ giá của từng sản phẩm;
  • Khách hàng sẽ không bị đưa vào tình huống bị ép mua giá cao hơn giá bán vì không có niêm yết giá sẵn, đặc biệt đối với các du khách đi du lịch;
  • Giá cả được kiểm soát , việc vận hành tổ chức mua bán sẽ trở nên nề nếp và dễ dàng quản lý hơn;
  • Là công cụ để cơ quan nhà nước thực hiện tốt chức năng quản lý giá, góp phần ổn định thị trường, kiềm chế lạm phát và đảm bảo an sinh xã hội.

Theo quy định của pháp luật, hàng hóa dịch vụ trong hoạt động thương mại đều phải thực hiện niêm yết giá và bán theo giá niêm yết. thực tế việc niêm yết giá hiện nay chứ được tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh chấp hành tốt và tự giác thực hiện, phần lớn mang tính đối phó với các cơ quan quản lý nhà nước. Vì thế, bên cạnh việc kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm và để nâng cao hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật cho tổ chức cá nhân trong sản xuất, kinh doanh, công tác tuyên truyền pháp luật nói chung, pháp luật niêm yết giá và bán theo giá niêm yết nói riêng là cần thiết và không thể thiếu của cơ quan quản lý nhà nước trong hoạt động kinh doanh thương mại.

 

2. Quy định về giá niêm yết

- Mặt hàng bắt buộc phải niêm yết giá:

Theo quy định của pháp luật hiện hành, niêm yết giá là hoạt động bắt buộc khi kinh doanh mọi loại mặt hàng hóa, dịch vụ, cụ thể:

  • Giá niêm yết mỗi mặt hàng do cá nhân, tổ chức kinh doanh tự kê khai, định giá, trừ trường hợp hàng hóa, dịch vụ kinh doanh thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ thực hiện bình ổn giá.
  • Khi đó tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh phải niêm yết đúng giá cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và mua bán đúng giá đã niêm yết;
  • Việc niêm yết giá phải rõ ràng, không gây nhầm lẫn cho khách hàng;
  • Đối với hàng hóa, dịch vụ do nhà nước định giá thì tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh phải niêm yết đúng giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và mua bán đúng giá đã niêm yết;
  • Đối với hàng hóa, dịch vụ không thuộc danh mục nhà nước định giá thì niêm yết giá theo tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh quyết định.

Cụ thể, danh mục hàng hóa dịch vụ phải kê khai niêm yết giá với nhà nước:

+ Hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ thực hiện bình ổn giá trong thời gian nhà nước không áp dụng biện pháp đăng ký giá, bao gồm:

  • Xăng, dầu thành phẩm tiêu thụ nội địa ở nhiệt độ thực tế bao gồm: xăng động cơ (không bao gồm xăng máy bay), dầu hỏa, dầu điêzen, dầu mazul;
  • Điện bán lẻ;
  • Khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG);
  • Phân đạm ure, phân NPK;
  • Thuốc bảo vệ thực vật, bao gồm: thuốc trừ sâu, thuốc trừ bệnh, thước trừ cỏ;
  • Vác-xin phòng bệnh cho gia súc, gia cầm;
  • Muối ăn;
  • Đường ăn, bao gồm đường trắng và đường tinh luyện;
  • Thóc, gạo tẻ thường;
  • Thuốc phòng bệnh, chữa bệnh cho người thuộc danh mục thuốc chữa bệnh thiết yếu sử dụng tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh

+ Hàng hóa, dịch vụ không thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ nhà nước định giá:

  • Xi măng, thép xây dựng;
  • Than;
  • Thức ăn chăn nuôi cho gia súc, gia cầm và thủy sản; thuốc tiêu độc, sát trùng, tẩy trùng, trị bệnh cho gia súc, gia cầm và thủy sản;
  • Giấy in, viết (dạng cuộn) , giấy in báo sản xuất trong nước;
  • Giá dịch vụ tại cảng biển,
  • Dịch vụ chuyên ngành hàng không không thuộc danh mục nhà nước quy định khung giá;
  • Cước vận chuyển hành khách bằng đường sắt loại ghế ngồi cứng;
  • Sách giáo khoa;
  • Giá vé máy bay trên các đường bay nọi địa không thuộc danh mục nhà nước quy định khung giá;
  • Dịch vụ khám chữa bệnh cho người tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tư nhân, chữa bệnh theo yêu cầu tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh của nhà nước;
  • Cước vận tải hành khách tuyến cố định bằng đường bộ, taxi;
  • Thực phẩm chức năng cho trẻ dưới 06 tuổi;
  • Etanol nhiên liệu không biến tính; khí tự nhiên hóa lỏng (LNG); khí thiên nhiên nén (CNG);
  • Dịch vụ điều hành giao thông vận tải đường sắt;
  • Hàng hóa, dịch vụ khác theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

- Địa điểm thực hiện niêm yết giá:

Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh phải niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ tại cửa hàng, nơi giao dịch mua bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ theo quy định pháp luật, bao gồm:

  1. Cơ sở sản xuất, kinh doanh (có quầy giao dịch và bán sản phẩm);
  2. Siêu thị, trung tâm thương mại, chợ theo quy định của pháp luật, của hàng, cửa hiệu, ki-ot, quầy hàng, nơi giao dịch thực hiện việc bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ;
  3. Hội chợ triển lãm có bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ;
  4. Các địa điểm khác theo quy định của pháp luật.

- Hình thức niêm yết:

+ Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực hiện niêm yết giá theo các hình thức thích hợp, rõ ràng và không gây nhầm lẫn cho khách hàng về mức giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bằng cách in, dán, ghi giá trên bảng, trên giấy hoặc trên bao bì của hàng hóa hoặc bằng hình thức khác tại nơi giao dịch hoặc nơi chào bán hàng hoá, dịch vụ để thuận tiện cho việc quan sát, nhận biết của khách hàng, cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

+ Đối với hàng hóa, dịch vụ do nhà nước định giá thì tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh phải niêm yết đúng giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định và mua, bán đúng giá niêm yết. Đối với hàng hóa, dịch vụ không thuộc Danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá thì niêm yết theo giá do tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh quyết định và không được bán cao hơn hoặc mua thấp hơn giá niêm yết.

Lưu ý: Việc để bảng giá trên bàn (không dán hoặc treo) thì không được xem là giá niêm yết.

- Cách thức niêm yết giá:

+ Giá niêm yết ở mỗi của hàng sẽ phụ thuộc vào chủ cửa hàng đó. Tuy nhiên vẫn có những cách thức niêm yết giá chung mà người kinh doanh vẫn cần phải tuân thủ theo đúng với quy định của pháp luật, cụ thể:

  • Những cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức kinh doanh phải thực hiện niêm yết giá một cách rõ ràng, không đặt ra nhiều tầng ý nghĩa về giá để tranh gây hiểu nhầm cho khách hàng. Chủ kinh doanh có thể lựa chọn các hình thức niêm yết giá khác nhau như bằng bút, in giá niêm yết hoặc dán, ... ;
  • Giá niêm yết phải được đặt ở những nơi hợp lý về sản phẩm , đảm bảo rằng người mua hàng, người dùng dễ dàng nhìn thấy và có thể nhận biết;
  • Giá niêm yết đối với từng sản phẩm phải được bán đúng giá hoặc có thể thấp hơn, không được bán với giá cao hơn, đặc biệt là đối với các trường hợp chủ kinh doanh bán hàng cho khách du lịch, khách nước ngoài;
  • Đối với những mặt hàng được niêm yết giá bởi nhà nước thì không được tự ý thay đổi mà phải bán đúng với giá nhà nước quy định;
  • Giá niêm yết phải được thể hiện dưới dạng tiền đồng Việt Nam, những hàng hóa được nhà nước quy định niêm yết với giá trị tiền của nước khác sẽ được áp dụng theo nhà nước;
  • Giá niêm yết là giá đã bao gồm tất cả loại thuế, phí của sản phẩm đó. Người mua chỉ cần trả tiền theo giá đã niêm yết, không cần trả thêm thuế phí nào khác trừ vận chuyển từ cửa hành nơi mua đến nới mà người mua muốn nhận (nếu có).

+ Dù chủ kinh doanh có toàn quyền quyết định trong việc niêm yết giá nhưng họ sẽ phải phụ thuộc vào những quy định "ngầm". Giá niêm yết phải là giá phù hợp với mặt bằng chung. Dĩ nhiên chủ của hàng hoàn toàn có thể đưa ra giá coa hơn nhưng nếu như vậy họ phải chấp nhận việc có ít khách hàng hơn. Ai cũng muốn cạnh tranh khi bán hàng và không ai muốn bị khánh hàng đanh giá bán đắt hơn so với mặt bằng chung. Vì vậy , giá niêm yết chính là biện pháp để cân bằng thị trường, bình ổn giá và không gây nhầm lẫn, tạo sự tin tưởng của khách hàng khi mua hàng hóa.

- Xử phạm vi phạm về niêm yết giá:

Chủ thể kinh doanh phải bán hàng hóa, dịch vụ của mình theo đúng giá đã niêm yết. Nếu vi phạm thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm sẽ bị cảnh cáo hoặc phạt tiền.

+ Mức xử phạt vi phạm hành chính trong lực vực quản lý giá, phí, lệ phí, hóa đơn được quy định như sau:

  • Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau đây: không niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ tại địa điểm phải niêm yết giá theo quy định của pháp luật; niêm yết giá không rõ ràng gây nhầm lẫn cho khách hàng;
  • Phạt tiền từ 1 triệu đồng đến 3 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau: hành vi vi phạm nhiều lần, tái phạm; niêm yết giá không đúng giá cụ thể hoặc không nằm trong khung giá hoặc cao hơn mức giá tối đa hoặc thấp hơn mức giá tối thiểu do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ do nhà nước định giá;

+ Ngoài ra, chủ thể vi phạm còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả như:

  • Buộc phải thực hiện niêm yết giá đúng quy định;
  • Buộc trả lại khách hàng số tiền đã thu cao hơn giá niêm yết;
  • Tước giấy phép kinh doanh và quyền sử dụng đối với các loại giấy tờ liên quan khác đến 12 tháng hoặc từ 12 tháng trở lên (đối với trường hợp vi phạm nhiều lần hoặc tái phạm) ...

Như vậy, để tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng, chủ kinh doanh cần đảm bảo thực hiện đúng theo quy định về niêm yết giá để góp phần kiềm chế lạm phát và bình ổn thị trường.

 

3. Phân biệt giá niêm yết với các giá bán khác

- Giá niêm yết là mức giá mà các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thông báo công khai đến khách hàng về mức giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bằng Đồng Việt Nam. Khi người mua mua sản phẩm này thì chỉ trả đúng mức giá này mà không phải trả thêm bất cứ khoản phụ phí nào nữa. Giá niêm yết đại diện cho 01 mức giá mà người mua lẫn người bán đồng ý giao dịch với nhau trong thời gian gần nhất.  

- Giá bán buôn là mức giá được hình thành dựa trên hoạt động bán hàng hóa, dịch vụ cho thương nhân, tổ chức, cá nhân khác, không bao gồm hoạt động bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng. Hàng hóa bán buôn là hàng hóa thường được mua với số lượng lớn từ một nhà bán buôn hoặc nhà sản xuất với mức giá thấp hơn nhiều so với giá bán lẻ trên thị trường. Sau đó, hàng hóa sẽ được bán cho người tiêu dùng bởi một nhà bán lẻ. Theo đó, các nhà bán buôn là người trung gian giữa nhà sản xuất và bán lẻ. 

- Giá bán lẻ là mức giá bán hàng hóa, dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng. Bán lẻ là việc mua sản phẩm từ các nhà sản xuất, nhà bán buôn hoặc công ty bán lẻ lớn và bán lại cho người tiêu dùng cuối cùng. Các tổ chức bán lẻ có quy mô rất khác nhau, nó có thể là một của hàng duy nhất hoặc chuỗi các của hàng liên tiếp bao gồm nhiều chi nhánh, kể cả cửa hàng bách hóa, của hàng chuyên danh, cửa hàng giảm giá, ... Người tiêu dùng trong ngành bán lẻ là người dùng cuối, tức là người sẽ trực tiếp sử dụng hàng hóa, dịch vụ đó chứ không phải khách hàng bán buôn. Theo đó, các nahf bán lẻ là người trung gian giữa nhà bán buôn và khách hàng.

Như vậy, theo quy định của pháp luật hiện nay, hàng hóa dịch vụ trong hoạt động thương mại đều phải thực hiện việc niêm yết giá và bán theo giá niêm yết. Thực tế việc niêm yết giá hiện nay chứ được tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh chấp hành tốt và tự giác thực hiện. Để tạo môi trường thương mại thuận lợi để phát triển và cạnh tranh lành mạnh, các doanh nghiệp và hộ kinh doanh phải thực hiện đúng quy định về niêm yết giá và bán theo giá niêm yết. Người tiêu dùng khi mua hàng hóa, sử dụng dịch vụ cần chú ý xem hàng hóa, dịch vụ có giá niêm yết rõ ràng, đúng gía và bán theo giá niêm yết không. Khi phát hiện ra các trường hợp vi phạm cần liên hệ với chi cục quản lý thị trường hoặc hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng nơi gần nhất.

Trên đây là bài viết tham khảo của công ty Luật Minh Khuê về giá niêm yết và sự khác nhau giữa giá niêm yết và các loại giá bán khác. Hy vọng bài viết này sẽ cũng cấp những thông tin hữu ích, đáy đủ cho quý khách hàng khi muốn tìm hiểu những quy định về giá niêm yết và những điều cần chú ý liên quan về giá niêm yết đối với tổ chức doanh nghiệp sản xuất kinh doanh và người tiêu dùng.

Nếu quý khách hàng còn bất kỳ vướng mắc, không hiểu về vấn đề này hay bất kỳ vấn đề pháp lý liên quan nào khác, quý khách hàng xin vui lòng liên hệ qua số tổng đài tư vấn pháp luật miễn phí của công ty Luật Minh Khuê chúng tôi 1900.6162 để nhận được sự giải đáp thắc mắc nhanh chóng, kịp thời đến từ đội ngũ luật sư và chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm chuyên môn. Xin cảm ơn sự hợp tác của quý khách hàng. Trân trọng!