A. Hoạt động cơ bản Bài 27A Tiếng việt lớp 5 VNEN
1. Đề bài
Câu 1: Quan sát các bức tranh dưới đây và trả lời câu hỏi:
Mỗi bức tranh vẽ gì?
Em thích bức tranh nào nhất? Vì sao?
Câu 2: Nghe thầy cô (hoặc bạn) đọc bài sau:
TRANH LÀNG HỒ
Từ những ngày còn ít tuổi, tôi đã thích những tranh lợn, gà, chuột, ếch, tranh cây dừa, tranh tố nữ của làng Hồ. Mỗi lần Tết đến, đứng trước những cái chiếu bày tranh làng Hồ giải trên các lề phố Hà Nội, lòng tôi thấm thía một nỗi biết ơn đối với những người nghệ sĩ tạo hình của nhân dân. Họ đã đem vào cuộc sống một cách nhìn thuần phác, càng ngắm càng thấy đậm đà, lành mạnh, hóm hỉnh và tươi vui.
Phải yêu mến cuộc đời trồng trọt, chăn nuôi lắm mới khắc được những tranh lợn ráy có những khoáy âm dương rất có duyên, mới vẽ được những đàn gà con tưng bừng như ca múa bên gà mái mẹ.
Kỹ thuật tranh làng Hồ đã đạt đến sự trang trí tinh tế: những bộ tranh tố nữ áo màu, quần hoa chanh nền đen lĩnh của một thứ màu đen rất Việt Nam. Màu đen không pha bằng thuốc mà luyện bằng bột than của những chất liệu gợi nhắc thiết tha đến đồng quê đất nước: chất rơm bếp, than của cói chiếu và than của lá tre mùa thu rụng lá. Cái màu trắng điệp cũng là một sự sáng tạo góp phần vào kho tàng màu sắc của dân tộc trong hội họa. Màu trắng ấy càng ngắm càng ưa nhìn; những hạt cát của điệp trắng nhấp nhánh muôn ngàn hạt phấn làm tăng thêm vẻ thâm thúy cho khuôn mặt, tăng thêm sống động cho dáng người trong tranh.
(Theo Nguyễn Tuấn)
Câu 3: Thay nhau đọc từ ngữ và giải nghĩa các từ
Câu 4: Cùng luyện đọc
Câu 5: Thảo luận, thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Hãy kể tên 1 số bức tranh làng Hồ lấy đề tài trong cuộc sống hàng ngày của làng quê Việt Nam.
- Nêu những đặc điểm của kĩ thuật tạo màu của tranh làng Hồ.
- Tìm những từ ngữ ở 2 đoạn cuối thể hiện sự đánh giá của tác giả đối với tranh làng Hồ.
- Nêu lí do vì sao tác giả biết ơn những người nghệ sĩ dân gian làng Hồ?
- Mỗi bạn chọn 1 đoạn mình thích và đọc trước nhóm, giải thích vì sao mình thích đoạn văn đó.
2. Lời giải chi tiết
Câu 1: Các bức tranh vẽ:
- Tranh 1: Cậu bé ôm con gà
- Tranh 2: Con gà trống
- Tranh 3: Đấu vật
- Tranh 4: Lợn mẹ và lợn con
Trong các bức tranh trên, em thích nhất là bức tranh lợn mẹ và lợn con. Vì đây là 1 bức tranh đẹp, thể hiện được truyền thống văn hóa nông nghiệp của Việt Nam.
Câu 2: Đọc
Câu 3:
- Làng Hồ: Làng Hồ là 1 làng cổ nằm ở xã Đại Đồng, huyện Thạch Thất, Hà Nội nổi tiếng với nghề làm tranh dân gian Đông Hồ.
- Tranh tố nữ:Tranh tố nữ là 1 loại tranh dân gian Việt Nam, thường vẽ hình những người phụ nữ đẹp với trang phục truyền thống, mang theo những biểu tượng của sự may mắn, tài lộc và sung túc.
- Nghệ sĩ tạo hình: Nghệ sĩ tạo hình là người sáng tác các tác phẩm nghệ thuật bằng hình ảnh, bao gồm tranh vẽ, tượng điêu khắc, đồ gốm sứ, v.v.
- Thuần phác: Thuần phác là tính cách đơn giản, chất phác, không giả tạo, không toan tính.
- Tranh lợn ráy: Tranh lợn ráy là 1 loại tranh dân gian Việt Nam, thường vẽ hình những chú lợn với màu sắc tươi sáng, ngộ nghĩnh, mang ý nghĩa cầu mong sự sung túc, đủ đầy.
- Khoáy âm dương: Khoáy âm dương là kỹ thuật vẽ tranh Đông Hồ sử dụng hai màu đen trắng để tạo ra các hình khối, đường nét và mảng màu trong tranh.
- Lĩnh: Lĩnh là một thứ lụa màu đen bóng.
- Màu trắng điệp: Màu trắng điệp là 1 loại màu được làm từ vỏ sò điệp nghiền mịn, có màu trắng sáng, mịn và óng ánh.
Câu 4: Luyện đọc
Câu 5:
- Tranh làng Hồ lấy đề tài trong cuộc sống hàng ngày của làng quê Việt Nam: Tranh lợn ráy, tranh gà, chuột, ếch, tranh cây dừa, ...
- Đặc điểm kĩ thuật tạo màu của tranh làng Hồ:
+ Màu sắc: sử dụng màu đen lĩnh, màu trắng điệp. Màu đen được luyện từ than rơm bếp, than cói chiếu, than lá tre. Màu trắng được làm từ vỏ sò điệp nghiền mịn.
+ Kỹ thuật: Khoáy âm dương tạo hiệu ứng độc đáo. Tranh tố nữ với áo màu, quần hoa chanh nền đen lĩnh. Màu sắc hài hòa, đậm đà, tinh tế.
- Từ ngữ thể hiện sự đánh giá của tác giả đối với tranh làng Hồ: thuần phác, đậm đà, lành mạnh, hóm hỉnh, tươi vui, tinh tế, thâm thúy, sống động, sự sáng tạo, kho màu sắc, càng ngắm càng ưa.
- Lý do tác giả biết ơn người nghệ sĩ dân gian làng Hồ:
+ Họ đã đem vào cuộc sống 1 cách nhìn thuần phác, đậm đà, lành mạnh, hóm hỉnh và tươi vui.
+ Họ đã sáng tạo ra những màu sắc độc đáo, góp phần vào kho tàng màu sắc của dân tộc.
- Đoạn văn yêu thích: "Kỹ thuật tranh làng Hồ ... tăng thêm sống động cho dáng người cho tranh." Lý do thích đoạn văn trên vì đây là đoạn văn miêu tả kỹ thuật tạo màu độc đáo của tranh làng Hồ, thể hiện sự trân trọng đối với nghệ thuật tạo màu của tranh làng Hồ.
B. Hoạt động ứng dụng bài 27A Tiếng việt lớp 5 VNEN
1. Đề bài
Câu 1: Tìm hiểu 1 số câu ca dao, tục ngữ nói về truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Câu 2: Nói với người thân cảm nghĩ 1 bức tranh làng Đông Hồ mà em thích.
2. Lời giải chi tiết
Câu 1: 1 số câu ca dao, tục ngữ nói về truyền thống tốt đẹp của dân tộc:
- Truyền thống yêu nước:
+ "Nhiễu điều phủ lấy giá gương. Người trong một nước phải thương nhau cùng."
+ "Bầu ơi thương lấy bí cùng. Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn."
+ "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công."
- Truyền thống hiếu học:
+ "Có công mài sắt, có ngày nên kim."
+ "Nhất tự vi sư, bán tự vi sư."
+ "Học thầy một buổi, học bạn một sàng."
- Truyền thống tương thân tương ái:
+ "Lá lành đùm lá rách."
+ "Một miếng khi đói bằng một gói khi no."
+ "Nhiễu điều phủ lấy giá gương. Người trong một nước phải thương nhau cùng."
- Truyền thống uống nước nhớ nguồn:
+ "Ăn quả nhớ kẻ trồng cây."
+ "Uống nước nhớ nguồn."
+ "Công cha như núi Thái Sơn. Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra."
- Truyền thống cần cù, chịu khó:
+ "Kiến tha lâu cũng đầy tổ."
+ "Tấc đất tấc vàng."
+ "Có chí thì nên."
=> Những câu ca dao, tục ngữ này là những lời khuyên quý giá, giúp con người rèn luyện phẩm chất đạo đức tốt đẹp, góp phần xây dựng xã hội văn minh, giàu đẹp. Ca dao, tục ngữ thể hiện tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái, lòng yêu nước, hiếu học, uống nước nhớ nguồn, cần cù, chịu khó của dân tộc Việt Nam.
Câu 2:
Trong số những bức tranh làng Đông Hồ, em thích nhất là bức tranh "Đám cưới chuột". Bức tranh vẽ cảnh đám cưới của 1 đôi chuột, với chú rể mặc áo khăn đóng, cưỡi ngựa đi đầu đoàn rước dâu. Cô dâu mặc áo mớ ba mớ bảy, e ấp ngồi trong kiệu hoa. Đám rước dâu náo nhiệt với tiếng kèn, tiếng trống, cờ xi rực rỡ. Xung quanh là những hình ảnh vui nhộn như chuột đánh đàn, chuột múa lân, chuột nấu cỗ, ...
Em thích bức tranh này vì:
+ Màu sắc: tươi sáng, rực rỡ như đỏ, vàng, xanh, tím ... tạo nên bầu không khí vui tươi và náo nhiệt cho đám cưới.
+ Bố cục: cân đối, hài hoà với các hình ảnh được sắp xếp hợp lý, tạo điểm nhấn cho bức tranh.
+ Nội dung: thể hiện ước mơ về 1 cuộc sống sung túc, hạnh phúc, an khang thịnh vượng của người dân Việt Nam.
+ Kỹ thuật: bức tranh được vẽ bằng kỹ thuật khắc gỗ in, với những đường nét khỏe khoắn, dứt khoát, tạo nên nét đặc trưng riêng cho tranh làng Đông Hồ.
=> Em nghĩ rằng bức tranh "Đám cưới chuột" là 1 tác phẩm nghệ thuật dân gian độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam. Em rất thích ngắm nhìn bức tranh và cảm thấy tự hào về truyền thống nghệ thuật của dân tộc.
Xem thêm: Bài tập ôn hè môn Tiếng Việt lớp 5 mới nhất năm 2023
