1. Sản xuất của cải vật chất
a. Sản xuất của cải vật chất là gì?
Sản xuất của cải vật chất là sự tác động của con người vào tự nhiên, biến đổi các yếu tố của tự nhiện để tạo ra các sản phầm phù hợp với nhu cầu của con người.
b. Vai trò của sản xuất của cải vật chất
- Vai trò thứ nhất, sản xuất của cải vật chất chính là cơ sở tồn tại của xã hội bởi con người luôn cần ăn, mặc, ở, đi lại.... vì vậy cần sản xuất ra của cải vật chất
- Vai trò thứ hai, có thể nói sản xuất của cải vật chất quyết định mọi hoạt động của xã hội:
+ Cụ thể, của cải vật chất là tiền đề, là cơ sở thúc đẩy việc mở rộng các hoạt động khác của xã hội
+ Không những vậy, của cải còn giúp con người ngày càng hoàn thiện và phát triển toàn diện hơn.
-> Sản xuất vật chất giữa vai trò là cơ sở của sự tồn tại và phát triển của xã hội, xét đến cùng quyết định toàn bộ sự vận động của đời sống xã hội.
2. Các yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất
Mọi quá trình sản xuất đều là sự kết hợp của ba yếu tố cơ bản : sức lao động, đối tượng lao động và tư liêu lao động.
a. Sức lao động:
- Sức lao động được định nghĩa chính là toàn bộ những năng lực thể chất và tinh thần của con người được vận dụng vào quá trình sản xuất.
- Sức lao động là khả năng của lao động, còn lao động là sự tiêu dùng sức lao động trong thực hiện
- Việc lao động là hoạt động có mục đích, có ý thức của con người làm biến đổi những yếu tố của tự nhiên cho phù hợp với nhu cầu của con người.
b. Đối tượng lao động:
- Chính là những yếu tố của tự nhiên mà lao động của con người tác động vào nhằm biến đổi nó cho phù hợp với mục đích của con người.
- Đối tượng lao động được phân thành hai loại:
+ Loại có sẵn trong tự nhiên, khai thác và dùng được => đối tượng của ngành công nghiệp khai thác (đất, tôm, cá....)
+ Loại đã trải qua tác động của lao động, được cải tiến gọi là nguyên liệu, là đối tượng của các ngành công nghiệp chế biến (sợi để dệt vải, sắt thép để chế tạo máy, ....)
- Ngày nay, đối tượng lao động ngày càng đa dạng, phong phú, con người ngày càng tạo ra nhiều nguyên vật liệu nhân tạo có tính năng, tác dụng theo ý muốn của mình.
c. Tư liệu lao động:
- Tư liệu lao động là vật hay hệ thống những vật làm nhiệm vụ truyền dẫn sự tác động của con người lên đối tượng lao động, nhằm biến đổi đối tượng lao động thành sản phẩm thoả mãn nhu cầu của con người.
- Tư liệu lao động chia làm ba loại chính là:
+ Công cụ lao động, đây được xem là yếu tố quan trọng nhất, là căn cứ cơ bản để phân biệt các thời đại kinh tế.
+ Hệ thống bình chứa
+ Kết cấu hạ tầng => phải đi trước môt bước so với sản phẩm trực tiếp
- Đối tượng lao động và tư liệu lao động kết hợp lại thành tư liệu sản xuất. Quá trình lao động sản xuất là sự kết hợp giữa sức lao động với tư liệu sản xuất.
- Sức lao động với tính sáng tạo, giữ vai trò quan trọng và quyết định nhất. Trình độ phát triển của tư liệu sản xuất là sự phản án sức lao động sáng tạo của con người.
=> Trách nhiệm của mỗi công dân: thương xuyên rèn luyện, học tập để nâng cao hiệu quả lao động, góp phần bảo vệ tàu nguyên, môi trường.
Như vậy, tư liệu lao động là một vật hay hệ thống những vật làm nhiệm vụ truyền dẫn sự tác động của con người lên đối tượng lao động, nhằm biến đổi đối tượng lao động thành sản phẩm thoả mãn nhu cầu của con người.
3. Các bài tập liên quan
1. Phát triển kinh tế là gì? Theo em, phát triển kinh tế có ý nghĩa như thế nào đối với gia đình em ?
Lời giải:
- Phát triển kinh tế là sự tăng trưởng kinh tế, cơ cấu kinh tế hợp lý và đảm bảo công bằng xã hội. Trong đó, tăng trưởng kinh tế là sự tăng lên về số lượng, chất lượng sản xuất sản phẩm và các yếu tố của quá trình sản xuất ra nó trong một thời gian nhất định...
- Phát triển kinh tế được xem là tiền đề, là cơ sở quan trọng để gia đình thực hiện tốt các chức năng: chức năng kinh tế; chức năng sinh sản; chức năng chăm sóc và giáo dục; đảm bảo gia đình hạnh phúc; xây dựng gia đình văn hoá.
- Đồng thời, tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với công bằng xã hội:
+ Giúp tạo cơ hội ngang nhau cho mọi người trong cống hiến và hưởng thụ
+ Và tăng trưởng kinh tế phải phù hợp với nhu cầu phát triển
2. Tại sao tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với công bằng xã hội?
Trả lời:
- Tạo cơ hội ngang nhau mọi người trong cống hiến và hưởng thụ.
- Tăng trưởng kinh tế phải phù hợp với nhu cầu phát triển toàn diện con người và xã hội
- Thu nhập thưc tế tăng, chất lượng văn hoá, giáo dục, y tế, môi trường được cải thiện.
3. Đối với xã hội, sản xuất vật chất đóng vai trò như thế nào? Em hãy chọn một trong những đáp án d
A. Cơ sở tồn tại và phát triển
B. Động lực phát triển
C. Thước đo phát triển
D. Cơ sở tồn tại
4. Sản xuất của cải vật chất quyết định mọi hoạt động của xã hội, từ đó giúp còn người ngày càng...
A. Giàu có và thoải mái hơn
B. Hoàn thiện và phát triển toàn diện
C. Có nhiều điều kiện về mặt vật chất và tinh thần hơn
D. Có cuộc sống phong phú và đa dạng hơn
5. Yếu tố nào không phải là yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất?
A. Sức lao động
B. Đối tượng lao động
C. Tư liệu lao động
D. Lao động
6. Toàn bộ những năng lực thể chất và tinh thần của con người được vận dụng vào quá trình sản xuất là nội dung của khái niệm:
A. Lao động
B. Sức lao động
C. Đối tượng lao động
D. Tự liệu lao động
7. Theo em, ý nghĩa của phát triển kinh tế với cá nhân, gia đình, xã hội?
Lời giải
- Đối với cá nhân: phát triển kinh tế giúp có việc làm và thu nhập ổn định, cuộc sống ấm no, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển toàn diện bản thân
- Đối với gia đình: đây là tiền đề và là cơ sở quan trọng để thực hiện tốt các chức năng của gia đình.
- Đối với xã hội:
+ Giúp tăng thu nhập quốc dân và phúc lợi xã hội, cải thiện chất lượng cuộc sống cộng đồng, giảm bớt tình trạng đói nghèo....
+ Phát triển kinh tế giải quyết việc làm, giảm thất nghiệp, giảm tệ nạn xã hội
+ Là tiền đề vật chất để phát triển văn hoá, giáo dục, y tế....; đảm bảo ổn định kinh tế, chính trị, xã hội...
8. Sản xuất của cải vật chất là sự tác động của con người vào tự nhiên, biến đổi các yếu tố của tự nhiên để tạo ra:
A. sản phẩm
B. hàng hoá
C. lượng thực
D. dịch vụ
9. Đối với thợ mộc, đối tượng lao động là
A. máy cưa
B. đục, bào
C. gỗ
D. bàn, ghế
10. Anh T thành lập công ty chế biến thuỷ hải sản đã giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động. Việc làm cho anh T thể hiện ý nghĩa của phát triển kinh tế đối với..
A. gia đình
B. Nhà nước
C. xã hội
D. cá nhân
11. Phát triển kinh tế có ý nghĩa như thế nào đối với cá nhân mỗi con người?
A. Tạo điều kiện cho mọi người có việc làm và thu nhập
B. Cơ sở thực hiện và xây dựng hạnh phúc gia đình
C. Phát triển văn hoá, giáo dục, y tế, xã hội
D. Thực hiện dân giàu, nước mạnh
12. Phát triển kinh tế có ý nghĩa như thế nào đối với xã hội?
A. Tạo điều kiện cho mọi người có việc làm và thu nhập
B. Cở sở thực hiện và xây dựng hạnh phúc
C. Phát triển văn hoá, giáo dục, ý tế
D. Thực hiện dân giàu, nước mạnh; xã hội công bằng, dân chủ, văn mình.
13. Theo em, toàn bộ năng lực thể chất và tinh thần của con người được vận dụng vào quá trình sản xuất là:
A. lao động thể chất và tinh thần
B. người lao động
C. sức lao động
D. làm việc hàng ngày
Bạn đọc có thể tham khảo bài viết: Vì sao nói giá cả là mệnh lệnh của thị trường? Giáo dục công dân lớp 11