Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi mạnh mẽ theo hướng số hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, thị trường lao động ngày càng vận động linh hoạt, đòi hỏi phải có cơ chế thu thập, phân tích và cung cấp thông tin kịp thời, chính xác. Hệ thống thông tin thị trường lao động vì thế trở thành công cụ quan trọng giúp Nhà nước hoạch định chính sách việc làm, doanh nghiệp xây dựng chiến lược nhân sự và người lao động định hướng nghề nghiệp phù hợp. Theo quy định của Luật Việc làm, hệ thống thông tin thị trường lao động được xây dựng nhằm thu thập, lưu trữ, cập nhật và chia sẻ dữ liệu về cung – cầu lao động, biến động việc làm và các yếu tố liên quan đến thị trường lao động. Việc hiểu rõ khái niệm cũng như nội dung của thông tin thị trường lao động có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển nguồn nhân lực bền vững.
1. Hệ thống thông tin thị trường lao động là gì?
Theo khoản 1 Điều 19 Luật việc làm 2025, Hệ thống thông tin thị trường lao động là một cấu phần quan trọng trong quản lý nhà nước về lao động và phát triển nguồn nhân lực. Đây không chỉ là một cơ sở dữ liệu đơn thuần mà là sự tổng hợp đồng bộ giữa hạ tầng công nghệ, phần mềm ứng dụng và hệ thống dữ liệu được xây dựng và vận hành thống nhất trên phạm vi cả nước. Sự kết hợp này tạo nên một nền tảng kỹ thuật hiện đại, phục vụ việc thu thập, lưu trữ, xử lý và khai thác thông tin liên quan đến thị trường lao động.
Trước hết, yếu tố hạ tầng công nghệ giữ vai trò nền tảng, bảo đảm hệ thống hoạt động ổn định, an toàn và có khả năng kết nối rộng rãi. Phần mềm ứng dụng là công cụ trực tiếp giúp quản lý, phân tích và xử lý dữ liệu một cách nhanh chóng, chính xác. Trong khi đó, dữ liệu là nội dung cốt lõi của hệ thống, bao gồm các thông tin về cung lao động, cầu lao động, ngành nghề, trình độ kỹ năng, mức độ dịch chuyển lao động và nhiều yếu tố khác liên quan đến thị trường lao động.
Hệ thống này được xây dựng và quản lý tập trung, thống nhất trên phạm vi toàn quốc nhằm bảo đảm tính đồng bộ và tránh phân tán thông tin giữa các địa phương. Nhờ đó, cơ quan quản lý có thể theo dõi toàn diện tình hình lao động, đánh giá xu hướng biến động của thị trường, từ đó phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu và hoạch định chính sách. Việc phân tích và dự báo thị trường lao động dựa trên dữ liệu tập trung sẽ giúp đưa ra các quyết định chính xác hơn về đào tạo nghề, phân bổ nguồn nhân lực và phát triển kinh tế – xã hội.
Bên cạnh chức năng quản lý, hệ thống còn có vai trò hỗ trợ các cơ quan, tổ chức và cá nhân tham gia thị trường lao động. Doanh nghiệp có thể tiếp cận thông tin về nguồn lao động phù hợp; người lao động có thể tìm hiểu nhu cầu tuyển dụng, xu hướng nghề nghiệp; các cơ sở đào tạo có thể điều chỉnh chương trình học sát với nhu cầu thực tiễn.
Như vậy, hệ thống thông tin thị trường lao động là công cụ quan trọng góp phần hiện đại hóa quản lý lao động, nâng cao hiệu quả điều hành và thúc đẩy sự phát triển minh bạch, bền vững của thị trường lao động trong phạm vi cả nước.
2. Hệ thống thông tin thị trường lao động được kết nối và chia sẻ dữ liệu như thế nào?
Theo khoản 2 Điều 19 Luật việc làm 2025, Hệ thống thông tin thị trường lao động được tổ chức theo nguyên tắc liên thông và tích hợp với nhiều cơ sở dữ liệu khác nhau nhằm bảo đảm thông tin đầy đủ, chính xác và cập nhật kịp thời. Việc kết nối với Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia, cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu về người lao động, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và các cơ sở dữ liệu khác tạo nên một mạng lưới thông tin thống nhất, hạn chế tình trạng phân tán hoặc trùng lặp dữ liệu.
Thông qua cơ chế kết nối này, hệ thống có khả năng tiếp nhận và trao đổi thông tin từ nhiều nguồn, giúp dữ liệu được cập nhật và đồng bộ một cách tự động. Điều đó góp phần nâng cao độ tin cậy của thông tin về thị trường lao động, đồng thời giảm bớt thủ tục hành chính và chi phí trong quá trình thu thập, xử lý dữ liệu. Sự đồng bộ giữa các hệ thống còn giúp cơ quan quản lý có cái nhìn toàn diện, phản ánh đúng thực trạng cung – cầu lao động trong từng thời điểm.
Việc chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động khai thác và sử dụng thông tin phục vụ quản lý, nghiên cứu và dự báo. Các cơ quan, tổ chức và cá nhân có thẩm quyền có thể tiếp cận nguồn dữ liệu phong phú, hỗ trợ xây dựng chính sách việc làm, đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Như vậy, cơ chế kết nối, cập nhật, đồng bộ và chia sẻ dữ liệu là nền tảng quan trọng giúp Hệ thống thông tin thị trường lao động vận hành hiệu quả, bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và hiện đại trong quản lý và phát triển thị trường lao động.
3. Thông tin thị trường lao động bao gồm nội dung gì?
Theo khoản 1 Điều 20 Luật việc làm 2025, Thông tin thị trường lao động phản ánh toàn diện thực trạng và sự vận động của thị trường trong từng thời kỳ. Việc xác định rõ các nhóm thông tin không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo cơ sở cho hoạt động phân tích, dự báo và hoạch định chính sách phù hợp với tình hình thực tiễn.Thông tin thị trường lao động bao gồm:
- Thông tin về cung lao động, cầu lao động, kết nối cung – cầu lao động
Nhóm thông tin này phản ánh mối quan hệ giữa lực lượng lao động sẵn có và nhu cầu sử dụng lao động của thị trường. Thông qua việc thống kê số lượng, cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực cũng như nhu cầu tuyển dụng theo ngành nghề, trình độ và khu vực, cơ quan quản lý có thể đánh giá mức độ phù hợp giữa người lao động và vị trí việc làm. Từ đó xác định tình trạng thiếu hụt hoặc dư thừa lao động để có giải pháp điều chỉnh kịp thời.
- Thông tin về đào tạo, trình độ kỹ năng nghề
Nhóm thông tin này thể hiện chất lượng nguồn nhân lực thông qua trình độ học vấn, chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp của người lao động. Dữ liệu về đào tạo giúp xác định khả năng đáp ứng yêu cầu công việc trong từng lĩnh vực, đồng thời làm căn cứ để điều chỉnh chương trình đào tạo, nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp gắn với nhu cầu thực tế.
- Thông tin về xu hướng tìm kiếm việc làm và nhu cầu sử dụng lao động
Nhóm thông tin này phản ánh sự thay đổi trong lựa chọn nghề nghiệp của người lao động cũng như sự biến động trong nhu cầu tuyển dụng của người sử dụng lao động theo từng giai đoạn. Việc nắm bắt xu hướng giúp dự báo sự dịch chuyển lao động giữa các ngành, khu vực và trình độ kỹ năng, qua đó hỗ trợ xây dựng chính sách việc làm phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế – xã hội.
- Thông tin về tiền lương và thu nhập của người lao động
Nhóm thông tin này phản ánh giá trị sức lao động và mức độ đãi ngộ trên thị trường. Thông qua dữ liệu về mức lương, thu nhập bình quân và sự chênh lệch giữa các ngành nghề, khu vực hay trình độ, có thể đánh giá mức sống của người lao động và mức độ công bằng trong phân phối thu nhập.
Tổng thể các nhóm thông tin trên tạo thành nội dung cơ bản của thông tin thị trường lao động. Việc thu thập và khai thác đầy đủ các dữ liệu này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường lao động.
Lưu ý: Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp, trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, cung cấp, chia sẻ thông tin, dữ liệu có liên quan đến thông tin thị trường lao động cho Bộ Nội vụ.
Kết luận
Hệ thống thông tin thị trường lao động không chỉ là tập hợp dữ liệu đơn thuần mà còn là nền tảng quan trọng để xây dựng chính sách lao động – việc làm khoa học, phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế – xã hội. Khi thông tin được thu thập đầy đủ, xử lý chính xác và công bố minh bạch, Nhà nước có thể chủ động điều tiết thị trường lao động, doanh nghiệp có cơ sở hoạch định chiến lược nhân sự, còn người lao động có thêm định hướng rõ ràng trong lựa chọn nghề nghiệp và nâng cao kỹ năng. Trong thời đại chuyển đổi số, việc hoàn thiện và hiện đại hóa hệ thống thông tin thị trường lao động càng trở nên cấp thiết, góp phần tạo lập thị trường lao động minh bạch, linh hoạt và thích ứng với những biến động của nền kinh tế. Qua đó, nguồn nhân lực quốc gia được phát huy hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập toàn diện.
Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại số: 1900.6162 để được giải đáp.
Rất mong nhận được sự hợp tác!
Trân trọng./.
