1. Hổ phách là gì?
Hổ phách hay còn có tên gọi là hoa phách, quang phách, hắc hổ phách, minh phách hay đơn phách. Bản chất hổ phách chính là hợp chất carbon-hydrogen trong nhựa cây thông đã hoá thạch. Những hóa thạch này có thể lên đến hàng triệu năm, bị chôn vùi sâu trong lòng đất.
Loại hổ phách chất lượng nhất được cho là từ nhựa của loài thông cổ Pityoxylon succinifer Kauss đã bị tuyệt chủng. Hiện nay để thu được đá hổ phách này, người ta cần phải đào mỏ than hoặc lặn sâu xuống đáy biển để tìm.
Cây thông cổ đại cho dược liệu hổ phách phân bố chủ yếu ở vùng Nam Mỹ và dọc bờ biển Châu Âu. Ngoài ra, đá hổ phách cũng có thể được tìm thấy ở một số nước Đông Nam Á, nhưng được cho là chất lượng kém hơn.
Tính chất của hổ phách
Chúng ta thường thấy hổ phách dưới dạng đá, rất cứng chắc và kích thước không đều nhau. Tuy nhiên, hổ phách được đánh giá là một loại đá mềm, dễ vỡ nên hổ phách tự nhiên khó tác động để tạo hình như những loại đá quý khác.
Trên bề mặt đá thường được phủ một lớp mờ mờ (nếu không vệ sinh đá đúng cách bạn có thể làm mất lớp mờ này, còn lại cặn đá). Hổ phách thường màu đỏ đến vàng. Khi được dùng làm thuốc, hổ phách được bào chế bằng những cách thức như sau:
- Chế với sữa rồi nghiền mịn, để dùng dần.
- Cho nước hoà với bột của hạt trắc bá vào trong nồi đất, cho hổ phách vào nấu trong 2 giờ. Sau đó đem dược liệu nghiền thành bột và dùng dần.
Khác với những loại dược liệu khác, hổ phách rất dễ bảo quản vì hầu như không bị ẩm mốc hay hư hại.
Tính chất của hổ phách:
- Nhẹ: Hổ phách rất nhẹ, vì vậy rất phù hợp để làm trang sức như vòng đeo tay. Hổ phách có thể nổi trong nước mặn và chìm trong nước ngọt.
- Có chứa axit hổ phách: Hổ phách có chứa 3% - 8% axit hổ phách, chủ yếu ở lớp ngoài. Axit hổ phách được biết đến là có khả năng chữa được nhiều bệnh.
- Màu sắc: Hổ phách có màu sắc rất đa dạng như vàng, vàng đỏ, trắng, đỏ, nâu, xanh lá, xanh lam, xám, đen. '
- Có khả năng tích điện, dẫn điện, nhiệt và có tính đẳng hướng: Hổ phách khi được cọ xát thì tích điện, có thể hút được những mẩu giấy vụn nhỏ. Ngoài ra, hổ phách cũng có khả năng dẫn nhiệt và điện thấp, có tính đẳng hướng. Nếu đốt hổ phách sẽ thấy có lửa màu vàng và mùi nhựa cây.
- Thành phần hóa học đa dạng: Hổ phách chứa phần lớn là cacbon (60% - 80%), ngoài ra còn có hydro (8,5% - 11%), oxy (15%), lưu huỳnh (0,5%) và một số chất khoáng, các nguyên tố vi lượng khác.
Các thành phần tự nhiên có trong hổ phách: nhựa cây với một phần ít tinh dầu, axit diabietinolic, axit succinosilvic, succinoresinol, succinoabietol, axit succinic, borneol, axit succoxyabietic, axit succinoabietinolic, natri, stronti, silic, sắt, coban. Một số nghiên cứu cũng đã chỉ ra công thức hoá học của hổ phách là (C10H16O)4.
- Dễ chế tác: Hổ phách có thể được cắt, mài, chạm hoặc điêu khắc.
2. Hổ phách có tác dụng gì đối với sức khỏe?
Trong Đông y, hổ phách là một vị thuốc có tính bình, vị ngọt, với những tác dụng sau:
- Giúp an thần, ngủ ngon, chữa mất ngủ.
- Giúp trấn tĩnh thần kinh, chữa tinh thần bất định, hay hồi hộp, hoảng sợ.
- Chữa đau nhức đầu, chóng mặt, co giật.
- Tán huyết, tiêu huyết và chống xung huyết.
- Lợi tiểu, chữa tiểu ra máu. Chữa mụn nhọt, làm lành vết thương.
- Tác động dòng điện lên cơ thể giúp tinh thần thoải mái, an vui, tự tin.
Còn theo Tây y, hổ phách có những tác dụng sau:
- Giúp cơ thể khỏe mạnh nhờ tăng cường hệ miễn dịch, ngoài ra còn giúp thanh lọc cơ thể.
- Cải thiện hệ tuần hoàn, tốt cho tim mạch, phòng ngừa nguy cơ đột quỵ, tai biến.
- Giúp trẻ nhỏ tiêu hóa tốt hơn để phát triển.
- Giảm đau và khó chịu khi trẻ sốt, mọc răng.
3. Hổ phách được sử dụng trong những bài thuốc dân gian nào?
Bài thuốc chữa huyết ứ bên trong do té ngã từ trên cao xuống
- Nguyên liệu: Rượu và cao hổ phách.
- Cách thực hiện: Lấy 6g bột uống với rượu hoặc dùng 2-3 thìa bột bồ hoàng, mỗi ngày dùng như thế từ 4-5 lần.
Bài thuốc chữa tiểu tiện ra huyết
- Lấy hổ phách tán bột rồi uống 6g bột cùng với nước sắc đăng tâm.
- Nếu trường hợp tiểu ra máu do nhiệt kết ở hạ tiêu có thể dùng bài thuốc:
+ Nguyên liệu: Chích cam thảo 4g, đương quy (tẩm rượu) 12g, mộc thông 6 – 12g, bồ hoàng sao, sơn chi nhân, đạm trúc diệp mỗi vị 8 – 12g, hoạt thạch 16 – 20g, ngẫu tiết 12g, tiểu kế 12 – 16g và sinh đại hoàng 20 – 30g, gia thêm hổ phách và hải kim sa.
+ Cách thực hiện: Sắc toàn bộ các vị thuốc trừ hổ phách để lấy nước uống. Dùng nước này pha với bột hổ phách.
Bài thuốc chữa tiểu rắt
- Nguyên liệu: Hổ phách (tán bột) 6g và một ít xạ hương.
- Cách thực hiện: Pha các nguyên liệu cùng với nước sôi để uống hoặc sắc uống với nước thuyên thảo. Người cao tuổi nên uống thuốc cùng với nước sắc từ nhân sâm.
Ngoài ra, tùy theo thể bệnh có thể phối hợp hổ phách cùng mộc thông, trúc diệp, đơn sa, mạch môn đông, hoạt thạch mỗi vị đồng lượng, tán mịn rồi dùng bột thuốc uống với nước.
Bài thuốc chữa chứng tiểu ra sỏi và tiểu ra máu
- Nguyên liệu: Trư linh 9g, biển súc và mộc thông mỗi vị 6g, hổ phách 5 phân.
- Cách thực hiện: Đem toàn bộ nguyên liệu tán thành bột mịn, chia thành 2 lần dùng và uống cùng với nước nóng.
Bài thuốc có thể gia giảm tùy thuộc tình trạng sức khỏe và thể bệnh như: huỳnh kỳ, sơn chi, kim tiền thảo, râu mèo, mã đề, hải kim sa (thạch vĩ đằng).
Bài thuốc chữa chóng mặt sau sinh
- Nguyên liệu: Hổ phách, nhũ hương, diên hồ sách, một dược, miết giáp và can tất các vị bằng lượng nhau.
- Thực hiện: Đem toàn bộ các nguyên liệu tán thành bột. Sau đó cho thuốc bột sắc uống cùng với ích mẫu thảo, sinh địa, tô mộc, nhân sâm, trạch lan, ngưu tất và tô mộc.
Bài thuốc chữa đau bụng ứ huyết và chứng trưng hà sau sinh
-Nguyên liệu: Miết giáp 9g, diên hồ 6g, đại hoàng 9g, hổ phách 5 phần, tam lăng 9g, một dược 3g.
- Cách thực hiện: Đem toàn bộ nguyên liệu tán thành bột mịn, mỗi lần dùng 2 - 9g uống với rượu khi đói. Dùng từ 2-3 lần mỗi ngày.
Bài thuốc chữa chứng bí tiểu ở trẻ
- Chuẩn bị: Tán bột 10 củ thông bạch và 30g hổ phách.
- Thực hiện: Đem bột thông bạch sắc với 4 cô nước còn lại 3 thăng nước, thêm 6g bột hổ phách và uống lúc còn nóng.
Bài thuốc chữa chứng động kinh ở trẻ
- Bài thuốc 1: Tán bột toàn yết (1 con), đơn sa và hổ phách mỗi thứ 1 ít. Mỗi lần lấy 3g thuốc bột hoà cùng với nước sắc mạch môn đông.
- Bài thuốc 2: Đơn sa nửa chỉ, phòng phong và hổ phách mỗi vị 3g, đem tán mịn. Mỗi lần uống lấy 3g bột thuốc trộn với sữa heo.
- Bài thuốc 3: Đơn sa, linh dương giác, viễn chí, hổ phách, tê giác, thiên trúc hoàng và phục thần các vị bằng lượng nhau. Đem các vị thuốc này sắc uống.
- Bài thuốc 4: Đởm nam tinh 3g, hổ phách 5 phân, thần sa và hùng hoàng mỗi vị 5 phân, cương tàm 3g, phục linh và đảng sâm mỗi vị 9g, câu đằng 9g, xạ hương và ngưu tất mỗi vị 3 phân, thiên trúc hoàng 3g. Tán mịn thành bột rồi làm viên, chia thành 2 lần uống.
- Bài thuốc 5: thiên ma 12g, bối mẫu 6g, mạch môn 12g, viễn chí 12g, cương tàm 12g, chu sa 6g, trần bì 6g, phục linh 12g, đởm nam tinh 12g, bán hạ chế 12g, phục thần 12g, đảng sâm 16g, toàn yết 12g, hổ phách 6g, thạch xương bồ 8g. Tất cả tán nhỏ rây bột mịn, lấy nước trúc lịch, gừng, cam thảo nấu thành cao trộn với bột, hoàn viên. Ngày 4g, chia 2 lần. Nên cho uống trước khi lên cơn
Bài thuốc chữa khí trệ ứ huyết, kinh nguyệt không thông
- Bài thuốc số 1: Nguyên liệu: Nga truật, ô dược và đương quy mỗi vị 9g, hổ phách 5 phân. Thực hiện: Đem tất cả nguyên liệu tán mịn, mỗi lần dùng lấy 6g uống với nước nóng, ngày dùng 2-3 lần.
- Bài thuốc số 2: Nguyên liệu: Sinh địa 15g, đào nhân, ngưu tất, quy vĩ và xích thược mỗi vị 10g, ngũ linh chi và hương phụ mỗi vị 8g, tô mộc, xuyên khung và hồng hoa mỗi vị 6g, hổ phách 1.5g, Cách thực hiện: Dùng các vị thuốc này chế với hồ làm thành hoàn, mỗi lần dùng 10g, dùng từ 2-3 lần mỗi ngày.
Bài thuốc chữa chứng mệt mỏi, thần khí bất định, hay quên
- Nguyên liệu: Phục linh, phục thần và đảng sâm mỗi vị 9g; nam tinh, xương bồ và viễn chí mỗi vị 6g; hổ phách 3g, nhân sâm 30g, châu sa 5 phân.
- Cách thực hiện: Đem tất cả nguyên liệu làm thành viên uống mỗi lần dùng 6g viên uống này với nước hổ phách. Ngày dùng 2 lần cho đến khi khỏi.
Xem thêm: Ăn hạt bí có tác dụng gì?
