1. Hợp đồng hoán đổi là gì?

Hợp đồng hoán đổi là một dạng hợp đồng giữa các bên theo đó các bên đồng ý thực hiện các khoản thanh toán định kì cho nhau, hiểu một cách khác các bên đồng ý trao đổi các luồng tiền trong tương lai theo một cách thức đã định sẵn trong một khoảng thời gian đã định.

Trong tài chính, Swap contract hay còn gọi là hợp đồng hoán đổi là một công cụ tài chính phái sinh, theo đó hai bên sẽ thực hiện trao đổi một dòng tiền A để lấy một dòng tiền B. Những dòng tiền A và B được gọi là các nhánh của hoán đổi được tính bằng cách dựa trên giá trị nguyên tắc danh nghĩa hay được hiểu là các bên tham gia hợp đồng cùng thống nhất với nhau về ý chí, tự nguyện và bình đẳng khi giao kết hợp đồng.

Hợp đồng hoán đổi được sử dụng với mục đích phòng ngừa rủi ro tài chính để hưởng các ưu đãi đối với các công ty trong nước hoặc thực hiện mục đích cầu cơ, hợp đồng hoán đổi không được dùng để mua bán trực tiếp mà chúng là hợp đồng cá biệt được thực hiện bởi hai bên, muốn huỷ hợp đồng cần phải có sự thoả thuận song phương giữa hai bên giao kết.

  • Ví dụ 1: Hợp đồng hoán đổi lãi suất : Các công ty khác nhau vay tiền với các mức lãi suất khác nhau. Người vay đôi khi có thể muốn hoán đổi các tỷ lệ này với nhau. Công ty A có khoản vay bốn triệu đô la với lãi suất thả nổi hoặc thay đổi trong khi công ty B có khoản vay bốn triệu đô la với lãi suất cố định. Một ngân hàng có thể tính phí hoán đổi, được biểu thị bằng phần trăm lãi suất của công ty đó để hoán đổi lãi suất cho hai công ty. Điều này dẫn tới các điều khoản lãi suất tốt hơn cho mỗi công ty. Trong hợp đồng hoán đổi lãi suất chỉ có lãi suất được hoán đổi phần gốc, phần gốc của khoản vay sẽ không được hoán đổi.
  • Ví dụ 2: Hoán đổi tiền tệ là khi hai bên đồng ý trao đổi cả tiền gốc của khoản vay và tiền lãi bằng các ngoại tệ khác nhau. Hoan đổi tiền tệ cho phép các công ty đầu tư vốn xuyên biên giới mà không gặp rủi ro thay đổi tỷ giá hối đoái. Một công ty Mỹ muốn thành lập một công ty con ở Đức và một công ty khác của Đức muốn đầu tư vào một dự án ở Mỹ. Hai công ty này có thể thực hiện thoả thuận vay tại thị trường địa phương của họ và hoán đổi tiền thông qua thoả thuận hoán đổi tiền tệ với ngân hàng, điều này sẽ tốn một khoản nhỏ số tiền lãi suất mà họ phải trả.

 

2.  Hạn chế của hợp đồng hoán đổi

+ Đây là hợp đồng bắt buộc yêu cầu các bên phải thực hiện khi đáo hạn bất chấp tỷ giá trên thị trường giao ngay lúc đó như thế nào, điều này mang tới một lợi ích là bảo hiểm được rủi ro ngoại hối cho khách hàng nhưng đồng thời đánh mất đi cơ hội kinh doanh nếu tỷ giá biến động không giống với dự đoán của khách hàng.

+ Hợp đồng hoán đổi chỉ quan tâm giá tại hai thời điểm: thời điểm hiệu lực và thời điểm đáo hạn mà nó không quan tâm tới sự biến động tỷ giá trong khoảng thời gian giữa hai thời điểm đó.

Chính bởi hai hạn chế trên mà hợp đồng hoán đổi chỉ có thể là công cụ bảo hiểm rủi ro và thích hợp với nhu cầu bảo hiểm rủi ro của khách hơn nhu cầu kinh doanh sinh lợi từ sự biến động tỷ giá.

 

3.  Hợp đồng hoán đổi đảo ngược

Hợp đồng hoán đổi đảo ngược là sự hoán đổi trong đó một bên của hợp đồng hoán đổi trước đó đồng ý thực hiện các khoản thanh toán được tính bằng cách tham chiếu đến loại tiền lãi có thể nhận được trong hợp đồng hoán đổi trước đó và nhận các khoản thanh toán được tính bằng cách tham chiếu đến loại tiền lãi phải trả cho hợp đòng hoán đổi ban đầu.

Do đó nếu một bên đang trả một tỷ lệ thay đổi trong giao dịch hoán đổi thứ hai, bên đó sẽ trả một tỷ lệ cố định và ngược lại. Nếu tỷ lệ biến đổi trong lần hoán đổi được tính theo cùng một cách thì vị thế ròng của hai bên đối với hai lần hoán đổi sẽ phụ thuộc vào biên độ giữa hai tỷ lệ cố định.

 

 4. Đặc điểm của hợp đồng hoán đổi đảo ngược

+ Hợp đồng hoán đổi ngược là một thoả thuận hoán đổi thứ cấp được ký kết bởi một bên trong hợp đồng hoán đổi hiện có. Hợp đồng hoán đổi thứ cấp sẽ bù trừ hoặc đảo ngược vị thế được giữ trong thoả thuận ban đầu hiểu một cách khác thì đây là một giao dịch hoán đổi với các điều khoản hoàn toàn ngược lại với hợp đồng hoán đổi trước đó được thực hiện.

+ Hoán đổi đảo ngược được coi là hoàn tác mà không cần phải huỷ bỏ một thoả thuận hoán đổi trước đó.

+ Hoán đổi đảo ngược không cần được thực hiện với cùng một bên đối tác với hợp đồng ban đầu vì tính chất của nó chính là một hợp đồng hoàn toàn mới, do đó cho phép một bên rút khỏi hợp đồng hoán đổi mà không phát sinh thêm chi phí ngay cả khi bên đối tác có ý định giữ hợp đồng của họ.

+ Lý do và phương thức thực hiện hoán đổi đảo ngược sẽ phụ thuộc vào bản chất của thoả thuận ban đầu. Những lợi ích phát sinh sẽ phụ thuộc vào tài sản cơ sở trong thoả thuận hoán đổi. Tài sản cơ sở không được trao đổi mà sự trao đổi là các quyền và lợi ích thu được từ tài sản đó.

 

5. Các dạng hợp đồng phái sinh

+ Hợp đồng tương lai cho phép người mua và người bán được định một mức giá ở hiện tại để trao đổi tài sản trong tương lai. Người mua và người bán đồng ý một mức giá cố định, khối lượng, ngày chuyển giao hoặc thanh toán trong tương lai. Hợp đồng tươn lai có thể được thanh toán bằng tiền hoặc bán bất kì lúc bào bằng cách đảo ngược trước khi hợp đồng đó hết hạn.

 Hợp đồng tương lai được quy định, tiêu chuẩn hoá, niêm yết và giao dịch trên sàn giao dịch tương lai. Để tham gia hợp đồng tương lai, bạn chỉ cần gửi một phần (được gọi là ký quỹ ban đầu) trong tổng giá trị hợp đồng ban đầu vào tài khoản giao dịch phái sinh. Tuy nhiên bạn cần duy trì một số tiền nhất định trong tài khoản để bù đắp những tổn thất có thể xảy ra. Hai đặc điểm của chứng khoán phái sinh khác chứng khoán cơ sở đó là ký quỹ và thanh toán hằng ngày. Hiện nay ở Việt Nam các nhà đầu tư có thể tham gia vào hợp đồng tương lai chỉ số VN 30.

+ Hợp đồng kỳ hạn gần giống với hợp đồng tương lai nhưng không được chuẩn hoá hay quản lý như hợp đồng tương lai mà nó chỉ được giao dịch trên sàn OTC giữa các nhà đầu tư tổ chức và các định chế tài chính lớn. Những điều khoản trong hợp đồng kỳ hạn có thể được thương lượng, các bên có thể tự tạo các hợp đồng kì hạn dựa trên nhiều loại tài sản đảm bảo.

+ Hợp đồng quyền chọn cho phép bạn có quyền mua hoặc bán nhưng không có nghĩa vụ thực hiện, do đó bạn chỉ thực hiện quyền nếu bạn ở phía có lợi và sinh lời. Bạn có quyền được mua hoặc bán một tài sản cơ sở ở một mức giá định trước trong một khoảng thời gian nhất định và phải trả phí cho mỗi cổ phiếu để chốt mức giá thực hiện quyền.

Trên đây là một số thông tin về hợp đồng đảo ngược cùng các kiến thức liên quan mà Luật Minh Khuê muốn gửi tới bạn đọc. Hi vọng đây là những thông tin hữu ích giành cho bạn. Trân trọng cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi!