1. Hướng dẫn danh mục hàng hóa, dịch vụ thiết yếu của Bộ Công Thương
Ngày 27/7/2021, Bộ Công Thương ban hành Công văn số 4481/BCT-TTTN về hàng hóa, dịch vụ thiết yếu.
Theo đó, Bộ Công Thương nêu rõ: Thực hiện Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 31/3/2020 của Thủ tướng Chính phủ về các biện pháp cấp bách phòng, chống dịch Covid-19, các địa phương đã nghiêm túc triển khai theo chỉ đạo của Thủ tướng. Tuy nhiên, một số nội dung của Chỉ thị, nhất là khái niệm hàng hóa thiết yếu còn chưa được hiểu và thực hiện thống nhất, gây khó khăn cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh hàng hóa thiết yếu. Công văn số 4349/BCT-TTTN ngày 21/7/2021 của Bộ Công Thương về hàng hóa, dịch vụ thiết yếu, trên cơ sở kiến nghị của một số doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng.
Bộ Công Thương đề nghị Sở Công Thương các địa phương rà soát, tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cho phép lưu thông khi thực hiện giãn cách theo Chỉ thị số 16/CT-TTg đối với một số nhóm mặt hàng thiết yếu như sau:
- Nhóm thực phẩm (bao gồm các mặt hàng theo danh mục tại Phụ lục II, III, và mục 3, 4, 5, 6, 7, 8 Phụ lục IV ban hành kèm theo Nghị định số 15/2018/NĐ-CP ngày 02/02/2018; có Phụ lục kèm theo Công văn 4481);
- Nhóm hàng nguyên vật liệu phục vụ sản xuất (bao gồm các mặt hàng như sắt, thép, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thức ăn chăn nuôi…);
- Nhóm nhiên liệu, năng lượng (như xăng dầu, khí dầu mỏ hóa lỏng, than…);
- Và các mặt hàng khác theo nhu cầu phục vụ sản xuất, sinh hoạt của địa phương.
Văn bản số 4481/BCT-TTTN là nhằm gỡ khó khăn, vướng mắc một cách tình thế cho việc lưu chuyển hàng hóa, vì bất cứ lúc nào lại có thể phát sinh thêm các mặt hàng cần tháo gỡ tương tự như mặt hàng sữa, nguyên liệu sản xuất...
Trước đó, theo phản ánh của các doanh nghiệp, một trong những vấn đề nổi cộm ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động sản xuất kinh doanh đó là thiếu sự đồng bộ, nhất quán trong quy định, chính sách áp dụng của các địa phương về giãn cách, kiểm soát lưu thông hàng hóa, quy định về thực phẩm thiết yếu…
Chẳng hạn, mặt hàng sữa được xếp vào nhóm hàng hóa thiết yếu ở tỉnh này nhưng không thuộc nhóm hàng hóa thiết yếu ở tỉnh khác nên các doanh nghiệp sữa cũng không thể giao hàng đến đại lý.
Ngoài ra, nhằm giải quyết nhất quán vấn đề này, chiều ngày 27/7/2021, Bộ Công Thương đã có Công văn số 4482 gửi Thủ tướng đề xuất Chính phủ ban hành danh mục hàng hóa "cấm lưu thông" thay vì liệt kê danh mục "hàng hóa thiết yếu" được phép lưu thông nhằm hạn chế cách hiểu mỗi nơi mỗi kiểu, đang gây nhiều khó khăn.
Nếu đề xuất này được thông qua, các cơ sở kinh doanh, doanh nghiệp chỉ cần tham chiếu theo danh mục hàng hóa cấm lưu thông - vốn là danh mục 19 hàng hóa, dịch vụ cấm hoặc hạn chế lưu thông theo quy định của pháp luật.
2. Danh mục hàng hóa, dịch vụ thiết yếu
2.1. Danh mục hàng hóa thiết yếu
Danh mục hàng hóa dịch vụ thiết yếu theo Chỉ thị 16 thường bao gồm một số hàng hóa sau:
Mặt hàng thực phẩm:
- Lương thực: gạo tẻ, gạo nếp (các loại chế phẩm từ gạo), các loại đậu, khoai, bột và các loại tinh bột, vừng, đậu, ngô, khoai, sắn;…. Đây là lương thực chính để con người no bụng, có được sức khỏe và đảm bảo lao động, sinh hoạt, học tập.
- Nhóm mặt hàng thực phẩm chế biến: gồm thịt (các sản phẩm từ thịt), thủy sản (các sản phẩm từ thủy sản), rau, củ, quả (các sản phẩm từ rau, củ, quả), trái cây, trứng (các sản phẩm từ trứng),… Cung cấp cho con người chất dinh dưỡng cần thiết để sinh trưởng, phát triển. Từ đó cũng đảm bảo tư duy, sáng tạo và tăng cường khả năng hấp thụ.
- Nhóm mặt hàng công nghệ phẩm: các loại bánh kẹo, sữa và các chế phẩm từ sữa, mì gói, miến, các loại gia vị nấu ăn, nước giải khát, muối, bột nêm, gia vị, nước mắm, đường, dầu thực vật,… Là các sản phẩm không thể thiếu, tuy chỉ chiếm lượng sử dụng nhỏ hơn trong nhu cầu thiết yếu của con người. Tuy nhiên tác dụng mà nó mang lại thì không hề nhỏ.
Mặt hàng tiêu dùng:
- Các loại đồ dùng sinh hoạt hàng ngày: khăn giấy, giấy vệ sinh, tã bỉm, băng vệ sinh, sữa rửa mặt, sữa tắm, kem chống nắng,…
- Các sản phẩm chăm sóc cơ thể: Dầu gội đầu, dưỡng tóc, kem đánh răng, nước rửa bát, nước lau nhà,…
Các mặt hàng văn phòng phẩm:
- Những sản phẩm thuộc mặt hàng văn phòng phẩm bao gồm: bút, thước, sách vở, đồ dùng học tập, phấn, bảng…
- Mặt hàng y tế: các loại thuốc, thiết bị y tế, khẩu trang, thiết bị y tế, nước kháng khuẩn, sản phẩm dùng rửa tay,… Đặc biệt cần thiết và khan hiếm trong thời gian dịch bệnh bùng phát mạnh mẽ.
- Mặt hàng nguyên, vật liệu: xăng, dầu, các loại khí đốt, gas,…
- Nguyên liệu phục vụ: sắt, phân bón, các loại thuốc bảo vệ thực vật, thức ăn chăn nuôi.…
- Ngoài ra, danh mục này có thể linh hoạt tuỳ vào tình hình diễn biến dịch bệnh, đặc điểm kinh tế xã hội của từng địa phương. Cũng như để đáp ứng nhu cầu cho các đối tượng chủ thể khác nhau.
2.2. Danh mục dịch vụ thiết yếu
- Siêu thị, chợ dân sinh, cửa hàng tiện lợi, tiện ích, cửa hàng tạp hóa, cửa hàng kinh doanh trái cây, chuỗi cửa hàng kinh doanh nông sản, thực phẩm (chỉ kinh doanh các mặt hàng thiết yếu). Các cửa hàng không kinh doanh dịch vụ, hàng hóa thiết yếu không được xếp vào nhóm này.
- Nhà máy, cơ sở sản xuất, công trình giao thông, xây dựng.
- Cơ sở kinh doanh dược phẩm, xăng dầu, điện, nước, nhiên liệu, khám chữa bệnh, cấp cứu…
- Cơ sở giáo dục, ngân hàng, kho bạc, các cơ sở kinh doanh dịch vụ trực tiếp liên quan tới ngân hàng, hỗ trợ doanh nghiệp (công chứng, luật sư, đăng kiểm, đăng ký giao dịch bảo đảm…).
- Chứng khoán, bưu chính, viễn thông, dịch vụ hỗ trợ vận chuyển, xuất nhập khẩu hàng hoá, khám, chữa bệnh, tang lễ.
3. Quy định về hàng hóa thực hiện độc quyền nhà nước trong thương mại
Căn cứ theo quy định tại Nghị định số 94/2017/NĐ-CP quy định việc thực hiện độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại bao gồm: Nguyên tắc thực hiện hoạt động thương mại độc quyền nhà nước; Danh mục hàng hóa, dịch vụ, địa bàn thực hiện hoạt động thương mại độc quyền nhà nước; Trách nhiệm của các chủ thể thực hiện hoạt động thương mại độc quyền nhà nước; Trách nhiệm kiểm tra, giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước đối với các chủ thể thực hiện hoạt động thương mại độc quyền nhà nước.
Về nguyên tắc thực hiện độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại, Nghị định nêu rõ, chỉ thực hiện độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại đối với các hàng hóa, dịch vụ thiết yếu mà Nhà nước cần phải độc quyền liên quan đến quốc phòng, an ninh, đảm bảo lợi ích quốc gia hoặc các thành phần kinh tế khác không có nhu cầu và khả năng tham gia.
Độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại thông qua hình thức trực tiếp thực hiện hoặc chỉ định cho tổ chức, cá nhân thực hiện. Việc chỉ định phải do Thủ trưởng cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định bằng văn bản. Hoạt động thương mại độc quyền nhà nước phải được thực hiện dưới sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước theo quy định của pháp luật.
Bộ, cơ quan ngang bộ, chính quyền địa phương các cấp không được quy định hoạt động, hàng hóa, dịch vụ, địa bàn thực hiện hoạt động thương mại độc quyền nhà nước. Đối với hàng hóa, dịch vụ, địa bàn phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh thực hiện độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại theo hướng dẫn của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an.
Về danh mục hàng hóa, dịch vụ, địa bàn thực hiện độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại bao gồm: Hàng hóa, dịch vụ phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh; vật liệu nổ công nghiệp; vàng miếng; vàng nguyên liệu; xổ số kiến thiết; thuốc lá điếu, xì gà; hoạt động dự trữ quốc gia; pháo hoa và các dịch vụ liên quan đến pháo hoa…
Xem thêm: Danh mục hàng hóa bị cấm mua bán mới nhất năm 2023
Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Hướng dẫn danh mục hàng hóa, dịch vụ thiết yếu của Bộ Công Thương mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 19006162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.
Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!
