Kha tử là gì? Cây, quả kha tử có tác dụng gì?

1. Cây kha tử là gì? Cây kha tử bắt nguồn từ đâu?

Cây kha tử là loại cây thuốc quý, nó mọc dại hoặc được trồng ở một số tỉnh miền Nam nước ta. Trên thế giới, loại cây này được trồng ở các nước Đông Nam Á (Lào, Thái Lan Campuchia, Miến Điện), Ấn Độ. Trước đây, Trung Quốc phải nhập Kha tử ở Việt Nam và Ấn Độ, hiện nay đã trồng được ở các tỉnh Vân Nam, Quảng Tây, Quảng Đông. Cây kha tử bắt nguồn từ Đông Á và vùng nhiệt đới khác trên thế giới. Nó đã được sử dụng trong ngành dược học truyền thống của Trung Quốc và các nước Đông Á trong nhiều thế kỷ để điều trị sốt và các bệnh nhiễm khuẩn khác. Tuy nhiên, sự phát triển và nghiên cứu chi tiết về  cây kha tử trong việc điều trị sốt rét đã thu hút sự quan tâm toàn cầu và đã đóng góp đáng kể vào cuộc chiến chống lại căn bệnh này. Kha tử được sử dụng trong sự kết hợp với các loại thuốc khác để tạo thành các liệu pháp chống sốt rét hiệu quả, giúp giảm tỷ lệ tử vong do căn bệnh này.

2. Đặc điểm, tính chất của cây kha tử

 Cây kha tử là một cây thuốc quý, dạng cây gỗ cao từ 15 - 20m. Lá cây có cuống tương đối ngắn, mọc đối nhau. Hoa mọc ở kẽ lá hoặc đầu cành, tràng hoa mùi thơm có màu trắng. Quả kha tử hình trứng, dài khoảng 3-5cm, đường kính 2,5-3 cm, 2 đầu nhọn và có 5 cạnh dọc. Vỏ quả có màu nâu nhạt. Hạt rất cứng, vị chua chát, thịt dày (khi khô chỉ còn 2 - 4mm). Cây này thường mọc ở các địa hình bằng phẳng ở ven sông suối, chân núi, dọc đường đi. Bên cạnh đó, cây kha tử mọc trên cả đất cát và đất pha sét. Cây kha tử có vỏ dày nên có thể chịu lạnh, khô và chịu lửa.

3. Những tác dụng không thể bỏ lỡ từ quả và cây kha tử

Kha tử là loại dược liệu có tính ôn, vị cay, đắng và se. Với những đặc tính này, quả kha tử có nhiều hiệu quả trong việc chỉ tả sáp tràng, chỉ khái, liễm phế. Loại dược liệu này không chỉ được sử dụng trong các bài thuốc Đông y, mà còn dùng để bào chế nhiều loại thuốc chữa bệnh ngày nay. Các nhà khoa học đã chứng minh được những tác dụng của kha tử đối với sức khỏe thông qua các nghiên cứu lâm sàng. Trong kha tử có chứa một số hoạt chất quý hiếm sau: Tanin - hợp chất này có hàm lượng cao hiếm có (chiếm 24 - 26%) gồm axit galic, chebulic, egalic, luteolic,,... có khả năng kháng sinh tự nhiên; Chebutin, terchebin - các hoạt chất này có tác dụng chống co thắt cơ trơn; Đường glucose, fructose, arabinose, acid amin; Tinh chất dầu vàng với thành phần chủ yếu là các acid béo như acid palmitic, oleic, linoleic. Nhờ chứa một số hợp chất trên mà kha tử có các tác dụng sau đây:

- Tiêu diệt các loại virus như virus adenovirus, HPV, virus cúm epstein – barr (EBV),... từ đó giúp điều trị khản tiếng, viêm họng, ho, cảm cúm.

- Ức chế hoạt động của nhiều loại virus ảnh hưởng đến hệ miễn dịch và một số loại vi khuẩn gồm trực khuẩn bạch hầu, liên cầu khuẩn, trực khuẩn mủ xanh, tụ cầu vàng, Salmonella typhi, Pseudomonas aeruginosa.

- Giúp điều trị kiết lỵ kinh niên, tiêu chảy, chống co thắt cơ dạ dày, ruột, trợ tim.

- Trị chứng đổ mồ hôi trộm, trĩ nội, xích bạch đới

- Kha tử có tác dụng trong làm đẹp, được ứng dụng trong một số loại kem dưỡng da, trị mụn

- Điều trị sốt rét: một hợp chất chính được tìm thấy trong cây kha tử, có khả năng tiêu diệt vi khuẩn Plasmodium gây ra sốt rét. Đây là một trong những liệu pháp chính để điều trị sốt rét, một căn bệnh gây tử vong hàng năm trên toàn thế giới.

- Kháng khuẩn và kháng vi khuẩn: Cây kha tử chứa các hợp chất có tính chất kháng khuẩn và kháng vi khuẩn, có thể được sử dụng trong điều trị các bệnh nhiễm trùng khác ngoài sốt rét.

- Ứng dụng trong y học truyền thống: Cây kha tử đã được sử dụng trong y học truyền thống của nhiều quốc gia, đặc biệt là ở châu Á, để điều trị nhiềm trùng và các vấn đề sức khỏe khác.

- Hỗ trợ trong nghiên cứu ung thư: kha tử đã được nghiên cứu để xem xét khả năng tiêu diệt tế bào ung thư, và nhiều nghiên cứu đã thể hiện tiềm năng trong việc điều trị các loại ung thư khác nhau.

- Sản xuất thuốc: Quả và cây kha tử đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất thuốc chống sốt rét và các sản phẩm y tế khác.

- Nghiên cứu về sức đề kháng : Các nghiên cứu đang tiến hành để nghiên cứu cách cây kha tử có thể hỗ trợ hệ thống miễn dịch của cơ thể và tạo ra các loại thuốc kháng khuẩn và kháng vi khuẩn mới.

- Hỗ trợ trong trồng trọt và kinh tế: Cây kha tử cung cấp nguồn thu nhập cho nhiều nông dân và nhà sản xuất thuốc trên khắp thế giới, có tiềm năng tạo ra giá trị kinh tế.

- Hỗ trợ trong nghiên cứu thực phẩm: Artemisinin cũng đã được nghiên cứu cho các ứng dụng trong ngành thực phẩm, như chất chống ô nhiễm thực phẩm và chất bảo quản thực phẩm.

Những tác dụng này đã làm cho cây kha tử trở thành một loài cây quý giá với nhiều ứng dụng trong y học và nhiều lĩnh vực khác. 

4. Bài thuốc từ cây kha tử hiệu quả, phổ biến