Công an kinh tế là gì? Nhiệm vụ và quyền hạn của công an kinh tế

Công an kinh tế là lực lượng có vai trò quan trọng trong công tác phòng ngừa, phát hiện và điều tra các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh tế, tham nhũng, buôn lậu. Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp có thể nhận được yêu cầu cung cấp hồ sơ, tài liệu, giải trình hoặc làm việc với Cơ quan Cảnh sát điều tra về những vấn đề có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Việc hiểu rõ chức năng, nhiệm vụ và giới hạn thẩm quyền của lực lượng Cảnh sát kinh tế giúp doanh nghiệp chủ động phối hợp, thực hiện đúng nghĩa vụ pháp lý và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Dưới đây là những nội dung doanh nghiệp cần nắm rõ.

1. Công an kinh tế là gì? Khái niệm và vị trí trong lực lượng Công an nhân dân

1.1. Công an kinh tế là gì?

"Công an kinh tế" là cách gọi phổ biến của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu thuộc Công an nhân dân. Đây là lực lượng chuyên trách thực hiện công tác phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh và điều tra các hành vi vi phạm pháp luật, tội phạm trong lĩnh vực kinh tế, tham nhũng, chức vụ và buôn lậu theo thẩm quyền.

Ở cấp Bộ Công an, đơn vị này là Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, thường được gọi tắt là Cục Cảnh sát kinh tế, có mã hiệu C03. Ở Công an cấp tỉnh, lực lượng tương ứng là Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường, thường gọi là Phòng Cảnh sát kinh tế, mã hiệu PC03.

Cần lưu ý, "Công an kinh tế" là cách gọi thông dụng, không phải tên gọi chung cho mọi cơ quan có chức năng kiểm tra hoạt động kinh doanh. Cơ quan thuế, quản lý thị trường, thanh tra chuyên ngành và các cơ quan quản lý nhà nước khác cũng có thẩm quyền kiểm tra doanh nghiệp nhưng căn cứ, mục đích và phạm vi kiểm tra không giống Cảnh sát kinh tế.

1.2. Vị trí của Cảnh sát kinh tế trong lực lượng Công an nhân dân

Cảnh sát kinh tế là lực lượng thuộc hệ thống Cơ quan Cảnh sát điều tra, thực hiện nhiệm vụ theo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và các quy định có liên quan.

Theo cơ cấu tổ chức được quy định tại Thông tư 11/2025/TT-BCA, có hiệu lực từ ngày 01/03/2025:

• Ở cấp Bộ: Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03).
• Ở cấp tỉnh: Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường (PC03).

Từ ngày 01/03/2025, tổ chức Cơ quan Cảnh sát điều tra trong Công an nhân dân được sắp xếp theo mô hình cấp Bộ và cấp tỉnh, không còn Cơ quan Cảnh sát điều tra cấp huyện như cơ cấu trước đây. Vì vậy, khi tìm hiểu thẩm quyền của Cảnh sát kinh tế hiện nay, không nên tiếp tục sử dụng cách phân cấp C03, PC03 và Đội Cảnh sát kinh tế cấp huyện như tài liệu cũ.

1.3. Vai trò của Cảnh sát kinh tế

Lực lượng Cảnh sát kinh tế có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ trật tự quản lý kinh tế, phòng ngừa và xử lý tội phạm, góp phần bảo vệ tài sản của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân.

Một số lĩnh vực thường thuộc phạm vi đấu tranh, điều tra của lực lượng này gồm:

• Tài chính, ngân hàng, kế toán, thuế và chứng khoán.
• Đầu tư, xây dựng, đấu thầu và quản lý tài sản công.
• Sản xuất, kinh doanh hàng hóa, thương mại và buôn lậu.
• Phòng, chống tham nhũng và các tội phạm về chức vụ.
• Các hành vi vi phạm khác thuộc thẩm quyền điều tra theo quy định pháp luật.

2. Nhiệm vụ và quyền hạn của Cảnh sát kinh tế theo quy định pháp luật

Nhiệm vụ và quyền hạn của Cảnh sát kinh tế cần được xem xét theo từng hoạt động cụ thể. Trong đó, cần phân biệt nhiệm vụ phòng ngừa tội phạm với quyền hạn tố tụng hình sự. Không phải mọi cán bộ thuộc lực lượng Cảnh sát kinh tế đều có thể tự mình thực hiện tất cả các biện pháp điều tra hoặc cưỡng chế tố tụng.

2.1. Nhiệm vụ phòng ngừa, phát hiện tội phạm kinh tế

Cảnh sát kinh tế có trách nhiệm nắm tình hình, phát hiện những dấu hiệu vi phạm pháp luật trong các lĩnh vực kinh tế, tài chính, thương mại và quản lý tài sản.

Thông qua công tác nghiệp vụ và phối hợp với các cơ quan chức năng, lực lượng này có thể phát hiện những phương thức, thủ đoạn phạm tội mới; nhận diện sơ hở trong quản lý; tham mưu, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền thực hiện biện pháp phòng ngừa và khắc phục.

Các hoạt động này nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh tội phạm, bảo vệ trật tự quản lý kinh tế và góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch.

2.2. Tiếp nhận và giải quyết nguồn tin về tội phạm

Khi tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố, Cơ quan Cảnh sát điều tra có trách nhiệm kiểm tra, xác minh và giải quyết theo trình tự, thời hạn của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Trong phạm vi thẩm quyền, cơ quan có thẩm quyền có thể:

• Tiếp nhận, phân loại và kiểm tra thông tin về dấu hiệu tội phạm.
• Lấy lời khai của người tố giác, người bị tố giác, người làm chứng và những người có liên quan theo đúng tư cách tố tụng.
• Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu, đồ vật, dữ liệu liên quan khi có căn cứ và đúng trình tự pháp luật.
• Trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản khi cần thiết.
• Ra quyết định khởi tố hoặc không khởi tố vụ án hình sự khi có đủ căn cứ và thuộc thẩm quyền.

Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định về thời hạn, thủ tục giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố.

2.3. Điều tra vụ án hình sự về kinh tế, tham nhũng và buôn lậu

Khi vụ án được khởi tố và thuộc thẩm quyền, Cơ quan Cảnh sát điều tra tiến hành các hoạt động điều tra nhằm xác định có hay không có hành vi phạm tội, người thực hiện hành vi, tính chất và mức độ thiệt hại, cũng như các tình tiết khác có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án.

Tùy từng trường hợp và thẩm quyền của người tiến hành tố tụng, các hoạt động có thể bao gồm:

• Khởi tố bị can khi có đủ căn cứ theo luật định và thực hiện thủ tục phê chuẩn của Viện kiểm sát nếu pháp luật yêu cầu.
• Lấy lời khai, hỏi cung và tiến hành các hoạt động điều tra khác theo đúng tư cách tố tụng.
• Khám xét người, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện và các đối tượng khác khi có căn cứ, đúng thẩm quyền, trình tự.
• Thu giữ, tạm giữ tài liệu, đồ vật và dữ liệu điện tử có liên quan đến vụ án.
• Áp dụng hoặc đề nghị áp dụng biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế theo quy định.

Các quyền hạn này không phải quyền hạn chung, không giới hạn của mọi cán bộ Cảnh sát kinh tế. Việc áp dụng từng biện pháp phải đáp ứng căn cứ, điều kiện, thẩm quyền và thủ tục được quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự.

2.4. Thẩm quyền của Cục Cảnh sát kinh tế và Phòng Cảnh sát kinh tế

Cục Cảnh sát kinh tế và Phòng Cảnh sát kinh tế đều thuộc hệ thống Cơ quan Cảnh sát điều tra nhưng phạm vi công việc được phân công khác nhau.

Theo Điều 7 và Điều 12 Thông tư 11/2025/TT-BCA, nhiệm vụ cụ thể của Cục Cảnh sát kinh tế và Phòng Cảnh sát kinh tế được quy định tương ứng theo cấp tổ chức. Việc xác định cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết một vụ việc còn phụ thuộc vào tính chất vụ án, thẩm quyền điều tra và quyết định phân công của cơ quan có thẩm quyền.

3. Phạm vi kiểm tra, xác minh của Công an kinh tế đối với doanh nghiệp

Cảnh sát kinh tế có thể làm việc với doanh nghiệp khi phát hiện dấu hiệu tội phạm, tiếp nhận nguồn tin về tội phạm hoặc trong quá trình giải quyết vụ việc, vụ án thuộc thẩm quyền. Phạm vi làm việc phụ thuộc vào nội dung cần xác minh, tư cách tham gia của doanh nghiệp và căn cứ pháp lý của từng hoạt động.

Doanh nghiệp cần phân biệt giữa hoạt động kiểm tra hành chính của cơ quan quản lý nhà nước và hoạt động kiểm tra, xác minh, điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra.

3.1. Những lĩnh vực doanh nghiệp có thể bị kiểm tra, xác minh

Tùy tính chất vụ việc, Cảnh sát kinh tế có thể xác minh những hoạt động của doanh nghiệp có dấu hiệu liên quan đến các nhóm hành vi vi phạm pháp luật sau:

Lĩnh vực tài chính, thuế, kế toán và hóa đơn

Một số hành vi có thể được xác minh gồm:

• Trốn thuế, gian lận thuế.
• Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.
• In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ.
• Lập chứng từ khống, sử dụng tài liệu kế toán không đúng thực tế nhằm che giấu doanh thu hoặc hợp thức hóa khoản chi.

Lĩnh vực thương mại, sản xuất và kinh doanh hàng hóa

Cơ quan có thẩm quyền có thể xác minh các hành vi như:

• Sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm.
• Buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.
• Gian lận trong hoạt động thương mại.
• Xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
• Các hành vi vi phạm khác có dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Lĩnh vực đầu tư, đấu thầu và quản lý tài sản

Các nội dung có thể được xem xét gồm:

• Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng.
• Sai phạm trong quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.
• Gian lận trong quá trình thực hiện dự án, hợp đồng hoặc nghiệm thu công trình.
• Hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi trong hoạt động đầu tư, quản lý tài sản.

Lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán và thị trường vốn

Một số hành vi có thể thuộc phạm vi xác minh gồm:

• Vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng.
• Thao túng thị trường chứng khoán.
• Gian lận trong phát hành, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp.
• Lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua hoạt động huy động vốn hoặc giao dịch tài chính.
• Lĩnh vực tham nhũng và các tội phạm về chức vụ

Trong trường hợp có dấu hiệu tội phạm, hoạt động xác minh có thể liên quan đến hành vi đưa hối lộ, nhận hối lộ, tham ô tài sản, môi giới hối lộ hoặc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi.

Đối với doanh nghiệp tư nhân, việc xác minh không chỉ giới hạn ở quan hệ giữa doanh nghiệp với cơ quan nhà nước mà còn có thể liên quan đến hành vi phạm tội xảy ra trong nội bộ doanh nghiệp hoặc giữa doanh nghiệp với đối tác.

3.2. Cảnh sát kinh tế có được kiểm tra toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp không?

Không thể hiểu rằng chỉ cần đến làm việc với doanh nghiệp thì Cảnh sát kinh tế đương nhiên có quyền kiểm tra mọi hoạt động, hồ sơ và tài sản của doanh nghiệp.

Phạm vi kiểm tra, xác minh phải gắn với căn cứ pháp lý và mục đích của hoạt động cụ thể. Chẳng hạn, nếu đang xác minh dấu hiệu vi phạm trong một hợp đồng kinh tế, việc yêu cầu cung cấp hồ sơ cần tập trung vào những tài liệu có liên quan đến hợp đồng, giao dịch, thanh toán và chủ thể thực hiện.

Doanh nghiệp cần lưu ý ba vấn đề:

• Cơ quan làm việc cần xác định rõ nội dung, mục đích và căn cứ của yêu cầu.
• Việc yêu cầu cung cấp tài liệu, khám xét, thu giữ hoặc áp dụng biện pháp cưỡng chế phải tuân thủ đúng thẩm quyền và trình tự pháp luật.
• Không nên đánh đồng hoạt động điều tra hình sự với hoạt động thanh tra, kiểm tra hành chính định kỳ của cơ quan quản lý chuyên ngành.

Cảnh sát kinh tế không thay thế cơ quan thuế, quản lý thị trường hoặc thanh tra chuyên ngành trong mọi hoạt động quản lý nhà nước. Tuy nhiên, khi có căn cứ và thuộc thẩm quyền, lực lượng này có thể tiến hành các hoạt động phòng ngừa, phát hiện, xác minh và xử lý vi phạm theo quy định tương ứng.

3.3. Quyền yêu cầu cung cấp hồ sơ, tài liệu và dữ liệu điện tử

Trong quá trình giải quyết nguồn tin về tội phạm hoặc điều tra vụ án, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu doanh nghiệp cung cấp tài liệu, đồ vật và dữ liệu có liên quan.

Những tài liệu thường được quan tâm gồm:

• Điều lệ, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và hồ sơ pháp lý.
• Hợp đồng kinh tế, phụ lục hợp đồng và biên bản nghiệm thu.
• Hóa đơn, chứng từ kế toán, sổ sách và báo cáo tài chính.
• Hồ sơ thanh toán, chứng từ chuyển khoản và sao kê giao dịch liên quan.
• Hồ sơ đấu thầu, hồ sơ dự án và tài liệu nghiệm thu.
• Email, tin nhắn, dữ liệu phần mềm kế toán và dữ liệu điện tử khác có liên quan.

Theo Điều 87, Điều 99 và Điều 107 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, dữ liệu điện tử có thể là nguồn chứng cứ nếu đáp ứng điều kiện luật định. Việc thu thập, sao lưu, bảo quản và kiểm tra dữ liệu phải bảo đảm tính toàn vẹn, khả năng xác định nguồn gốc và giá trị chứng minh.

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu cung cấp dữ liệu từ máy chủ, hệ thống kế toán hoặc thiết bị lưu trữ. Cần lập danh mục, biên bản bàn giao, ghi nhận tình trạng dữ liệu và phạm vi dữ liệu được cung cấp hoặc thu giữ. Không tự ý xóa, sửa đổi, di chuyển hoặc làm thay đổi dữ liệu có liên quan đến vụ việc.

3.4. Cảnh sát kinh tế có được khám xét, thu giữ máy tính hoặc phong tỏa tài khoản doanh nghiệp không?

Cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng những biện pháp này khi đáp ứng điều kiện luật định, nhưng không được thực hiện tùy tiện.

Đối với việc khám xét và thu giữ tài liệu, thiết bị

Theo Điều 192 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, việc khám xét nơi làm việc, địa điểm, phương tiện, tài liệu, đồ vật và dữ liệu điện tử phải có căn cứ luật định. Việc thực hiện phải đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục.

Do đó, máy tính, thiết bị lưu trữ hoặc máy chủ của doanh nghiệp có thể bị khám xét, thu giữ hoặc sao lưu dữ liệu nếu có căn cứ xác định chúng chứa tài liệu, dữ liệu liên quan đến vụ án. Tuy nhiên, không phải mọi cuộc làm việc đều đồng nghĩa với việc cơ quan điều tra có quyền thu giữ toàn bộ hệ thống công nghệ thông tin của doanh nghiệp.

Đối với việc phong tỏa tài khoản ngân hàng

Phong tỏa tài khoản là biện pháp cưỡng chế tố tụng, được áp dụng khi có căn cứ cho rằng tài khoản có liên quan đến hành vi phạm tội hoặc cần thiết để bảo đảm việc thi hành án theo quy định.

Điều 129 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định về phong tỏa tài khoản. Việc áp dụng phải tuân thủ điều kiện, thẩm quyền và thủ tục luật định, không phải cứ có yêu cầu làm việc là tài khoản của doanh nghiệp bị phong tỏa.

3.5. Nguyên tắc không hình sự hóa quan hệ kinh tế, dân sự

Không phải mọi tranh chấp hợp đồng, khoản nợ chưa thanh toán hoặc vi phạm nghĩa vụ kinh doanh đều là tội phạm hình sự.

Khi đánh giá một vụ việc, cần phân biệt giữa:

• Tranh chấp dân sự, thương mại phát sinh từ việc thực hiện hợp đồng.
• Vi phạm hành chính trong hoạt động kinh doanh.
• Hành vi có dấu hiệu cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự.

Việc một doanh nghiệp chậm thanh toán, không thực hiện đúng tiến độ hoặc phát sinh thiệt hại trong quá trình kinh doanh chưa đủ để kết luận có hành vi phạm tội. Cơ quan có thẩm quyền phải xem xét đầy đủ hành vi, lỗi, mục đích, hậu quả và các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định.

Tuy nhiên, nếu có dấu hiệu gian dối ngay từ đầu, sử dụng thủ đoạn chiếm đoạt tài sản, cố ý làm sai lệch hồ sơ hoặc thực hiện hành vi khác có dấu hiệu phạm tội thì vụ việc có thể được xác minh, xử lý theo pháp luật hình sự.

4. Hướng dẫn doanh nghiệp cách làm việc và ứng xử khi có yêu cầu từ Công an kinh tế

Khi nhận được yêu cầu làm việc từ Cảnh sát kinh tế, doanh nghiệp cần giữ thái độ bình tĩnh, hợp tác nhưng đồng thời phải chủ động kiểm tra căn cứ pháp lý, xác định đúng tư cách tham gia và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

4.1. Kiểm tra thông tin và căn cứ của yêu cầu làm việc

Trước khi cử người đại diện đến làm việc hoặc cung cấp tài liệu, doanh nghiệp nên kiểm tra:

• Họ tên, cấp bậc, chức vụ và đơn vị công tác của cán bộ liên hệ.
• Cơ quan ban hành văn bản hoặc người yêu cầu làm việc.
• Nội dung, mục đích và phạm vi làm việc.
• Thời gian, địa điểm làm việc.
• Tư cách tham gia của người được yêu cầu: người đại diện theo pháp luật, người bị tố giác, người làm chứng hay người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
• Danh mục tài liệu cần cung cấp và thời hạn thực hiện.

Doanh nghiệp có thể đề nghị cán bộ làm việc xuất trình giấy tờ công tác phù hợp để xác minh tư cách và đơn vị. Việc kiểm tra này nhằm bảo đảm hoạt động phối hợp được thực hiện đúng quy trình, không có nghĩa là doanh nghiệp được quyền cản trở hoạt động hợp pháp của cơ quan có thẩm quyền.

Nếu nhận được liên hệ qua điện thoại hoặc tin nhắn, doanh nghiệp nên xác minh lại với đơn vị công tác được thông báo, đề nghị làm rõ nội dung và căn cứ yêu cầu. Không nên mặc nhiên cho rằng mọi liên hệ qua điện thoại đều không hợp lệ, cũng không nên cung cấp ngay hồ sơ nội bộ, dữ liệu nhạy cảm khi chưa xác định được người yêu cầu và mục đích sử dụng.

4.2. Phân biệt giấy mời và giấy triệu tập

Giấy mời và giấy triệu tập có bản chất pháp lý khác nhau. Doanh nghiệp cần xác định chính xác loại văn bản mình nhận được và tư cách của người được yêu cầu làm việc.

Cần lưu ý, không thể kết luận mọi giấy mời đều không có ý nghĩa pháp lý hoặc mọi giấy triệu tập đều áp dụng giống nhau. Hậu quả của việc vắng mặt phụ thuộc vào tư cách tố tụng của người được yêu cầu và quy định tương ứng.

Ví dụ, người làm chứng có nghĩa vụ có mặt theo giấy triệu tập và có thể bị dẫn giải nếu vắng mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan theo Điều 185 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

Do đó, khi nhận được văn bản, doanh nghiệp cần xác định người được yêu cầu tham gia với tư cách nào, thay vì chỉ căn cứ vào tên gọi của văn bản.

4.3. Chuẩn bị hồ sơ và người đại diện làm việc

Doanh nghiệp nên giao bộ phận pháp chế hoặc người phụ trách hồ sơ phối hợp với các bộ phận kế toán, tài chính, nhân sự và chuyên môn để rà soát nội dung được yêu cầu.

Việc chuẩn bị có thể bao gồm:

• Tập hợp hợp đồng, phụ lục, hóa đơn và chứng từ liên quan.
• Rà soát các giao dịch thanh toán, đối chiếu công nợ và hồ sơ kế toán.
• Kiểm tra hồ sơ phê duyệt nội bộ, quyết định phân công và thẩm quyền ký kết.
• Xác định người trực tiếp thực hiện giao dịch hoặc nắm rõ sự việc.
• Lập danh mục tài liệu dự kiến cung cấp, ghi nhận tình trạng bản gốc và bản sao.

Nếu vụ việc có tính chất phức tạp hoặc có nguy cơ phát sinh trách nhiệm hình sự, doanh nghiệp nên tham vấn luật sư để đánh giá hồ sơ, xác định quyền và nghĩa vụ của từng người tham gia.

Người đại diện doanh nghiệp cần được phân công rõ ràng, có hiểu biết về nội dung làm việc và không tự ý đưa ra thông tin vượt quá phạm vi mình nắm được.

4.4. Cách ứng xử trong quá trình làm việc

Trong buổi làm việc, doanh nghiệp và người đại diện cần tuân thủ yêu cầu hợp pháp của cơ quan có thẩm quyền, đồng thời lưu ý các nguyên tắc sau:

Cung cấp thông tin trung thực, chính xác

Chỉ trình bày những nội dung mình biết hoặc có tài liệu chứng minh. Nếu chưa nắm rõ một vấn đề, có thể đề nghị kiểm tra hồ sơ và bổ sung thông tin sau theo thời hạn được thống nhất hoặc yêu cầu.

Không nên suy đoán, tự đưa ra kết luận về trách nhiệm của cá nhân khác hoặc xác nhận những nội dung chưa được kiểm chứng.

Cung cấp tài liệu đúng phạm vi

Khi giao nộp hồ sơ, nên lập danh mục tài liệu, ghi rõ số lượng, tình trạng bản gốc hoặc bản sao và thời điểm bàn giao. Nếu cơ quan có thẩm quyền thu giữ tài liệu, đồ vật hoặc thiết bị, doanh nghiệp cần đề nghị lập biên bản theo quy định.

Đối với dữ liệu điện tử, nên ghi nhận rõ phạm vi dữ liệu được sao lưu hoặc bàn giao, thiết bị liên quan và tình trạng dữ liệu tại thời điểm thực hiện.

Đọc kỹ biên bản trước khi ký

Sau buổi làm việc, người tham gia cần đọc lại toàn bộ biên bản để kiểm tra:

• Nội dung ghi nhận có đúng với lời trình bày hay không.
• Thời gian, địa điểm và thành phần tham gia có chính xác không.
• Tài liệu đã giao nộp có được ghi nhận đầy đủ không.
• Có nội dung nào bị ghi thiếu, ghi sai hoặc chưa phản ánh đúng ý kiến hay không.

Nếu phát hiện sai sót, cần đề nghị chỉnh sửa hoặc bổ sung trước khi ký. Trường hợp còn ý kiến khác, người tham gia có thể đề nghị ghi nhận ý kiến của mình trong biên bản theo quy định.

4.5. Doanh nghiệp có quyền mời luật sư tham gia không?

Doanh nghiệp có thể chủ động mời luật sư tư vấn và hỗ trợ trong quá trình làm việc với Cảnh sát kinh tế. Tuy nhiên, quyền tham gia trực tiếp của luật sư tại từng buổi làm việc phụ thuộc vào tư cách tố tụng của người được luật sư hỗ trợ và quy định pháp luật tương ứng.

Cần phân biệt:

• Người bị tố giác, bị kiến nghị khởi tố có quyền nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định.
• Bị can có quyền có người bào chữa theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.
• Người làm chứng, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và người đại diện của pháp nhân có quyền, nghĩa vụ tố tụng riêng; không thể mặc nhiên áp dụng quyền của bị can hoặc người bị tố giác cho tất cả các trường hợp.

Điều 73 và Điều 83 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định về người bào chữa và người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, bị hại và đương sự.

Vì vậy, doanh nghiệp nên xác định rõ tư cách của người được mời làm việc để lựa chọn hình thức hỗ trợ pháp lý phù hợp.

4.6. Những việc doanh nghiệp không nên thực hiện

Trong quá trình làm việc với Cảnh sát kinh tế, doanh nghiệp tuyệt đối không nên:

• Hủy bỏ, tiêu hủy hoặc chỉnh sửa tài liệu có liên quan đến vụ việc.
• Xóa email, tin nhắn, dữ liệu kế toán hoặc dữ liệu điện tử nhằm che giấu thông tin.
• Tẩu tán tài sản hoặc thực hiện giao dịch nhằm né tránh việc áp dụng biện pháp tố tụng hợp pháp.
• Thống nhất lời khai không đúng sự thật giữa các cá nhân.
• Cung cấp tài liệu giả mạo hoặc cố tình che giấu thông tin theo yêu cầu hợp pháp của cơ quan có thẩm quyền.
• Đưa tiền, lợi ích vật chất hoặc lợi ích khác nhằm tác động trái pháp luật đến người thực hiện nhiệm vụ.

Những hành vi này có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý độc lập, thậm chí dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn cho doanh nghiệp và cá nhân liên quan.

4.7. Quy trình bốn bước doanh nghiệp nên thực hiện khi nhận yêu cầu làm việc

Để hạn chế sai sót, doanh nghiệp có thể xây dựng quy trình nội bộ gồm bốn bước:

Bước 1: Tiếp nhận và xác minh yêu cầu

Bộ phận tiếp nhận ghi nhận thông tin người liên hệ, đơn vị công tác, văn bản yêu cầu, thời gian và nội dung làm việc. Trường hợp cần thiết, doanh nghiệp xác minh lại với cơ quan ban hành văn bản.

Bước 2: Rà soát căn cứ và chuẩn bị hồ sơ

Chuyển yêu cầu đến bộ phận pháp chế hoặc luật sư để xác định phạm vi cần phối hợp. Các bộ phận chuyên môn tập hợp hồ sơ, đối chiếu thông tin và lập danh mục tài liệu.

Bước 3: Cử người có thẩm quyền tham gia

Doanh nghiệp phân công người đại diện phù hợp, bảo đảm người tham gia nắm được nội dung vụ việc và có đủ thẩm quyền thực hiện các công việc được giao.

Bước 4: Kiểm tra biên bản và lưu trữ hồ sơ

Sau buổi làm việc, kiểm tra nội dung biên bản, tài liệu đã bàn giao và các yêu cầu cần tiếp tục thực hiện. Doanh nghiệp lưu giữ hồ sơ làm việc để phục vụ việc đối chiếu, giải trình hoặc bảo vệ quyền lợi khi cần thiết.

Bên cạnh đó, quý bạn đọc cũng có thể tham khảo thêm:

• Cảnh sát kinh tế là gì? Thẩm quyền cảnh sát kinh tế và công an kinh tế
• Công an kinh tế được kiểm tra hộ kinh doanh không?
• Thẩm quyền xử phạt vi phạm của công an kinh tế đối với hành vi bán hàng đa cấp?