Khai thác trái phép cây rừng, vận chuyển, buôn bán gỗ trái phép là gì?

1. Khai thác trái phép cây rừng, vận chuyển, buôn bán gỗ trái phép là gì?

Phần IV của Thông tư liên tịch số 19/2007/TTLT/BNN&PTNN-BTP-BCA-VKSNDTC-TANDTC ngày 08-3-2007 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn việc thực hiện một số điều của Bộ luật hình sự liên quan đến các tội phạm trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản (dù văn bản đã hết hiệu lực nhưng hiện tại chưa có quy định thay thế, nên có thể xem xét là một nguồn tham khảo), theo đó có các điều sau:

- Hành vi khai thác trái phép cây rừng bao gồm những hành vi sau đây:

+ Khai thác cây rừng ở khu vực rừng sản xuất, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng mà không có sự cho phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trừ trường hợp được quy định pháp luật và chỉ thực hiện sau khi được cấp giấy phép và giấy phép đang còn hiệu lực.

+ Khai thác cây rừng ngoài khu vực được phép.

+ Khai thác cây rừng mà không có dấu búa bài cây (bài chặt) trong các trường hợp theo quy định pháp luật, nơi đó phải có dấu búa bài cây (bài chặt).

+ Khai thác cây rừng vượt quá khối lượng được phép (phần vượt quá khối lượng).

- Ngoài hành vi khai thác trái phép cây rừng, còn có các hành vi khác vi phạm các quy định của Nhà nước về khai thác và bảo vệ rừng.

- Hành vi vận chuyển, buôn bán gỗ trái phép là hành vi vận chuyển, buôn bán gỗ không tuân thủ quy định của Nhà nước, bao gồm việc vận chuyển gỗ mà không có thủ tục, buôn bán gỗ không có giấy phép đăng ký kinh doanh hoặc có giấy phép đăng ký kinh doanh nhưng đã hết hiệu lực.

Khi có hành vi khai thác trái phép trong rừng trồng, rừng khoanh nuôi tái sinh đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ủy quyền cho tổ chức, tập thể, hộ gia đình, hoặc cá nhân sử dụng dài hạn cho mục đích lâm nghiệp và đã đầu tư vốn, chăm sóc và bảo vệ rừng, việc xử lý sẽ như sau:

- Nếu chủ rừng thực hiện hành vi khai thác cây rừng trái phép, họ sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật hình sự.

- Nếu người thực hiện hành vi khai thác trái phép không phải là chủ rừng, họ sẽ bị xử lý theo các điều luật liên quan đến việc vi phạm quyền sở hữu, được quy định tại Chương XIV "Các tội xâm phạm sở hữu" của Bộ luật hình sự.

- Về hành vi buôn bán, vận chuyển gỗ trái phép qua biên giới, việc truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể và có thể áp dụng theo quy định của Bộ luật hình sự.

2. Chính sách của Nhà nước về lâm nghiệp tại Việt Nam

Theo quy định tại Điều 4 của Luật Lâm nghiệp năm 2017 về chính sách lâm nghiệp của Nhà nước, các điểm chính như sau:

- Nhà nước triển khai chính sách đầu tư và huy động nguồn lực xã hội cho lâm nghiệp, đồng thời đảm bảo rằng hoạt động này được đồng bộ với các chính sách phát triển kinh tế, xã hội, quốc phòng và an ninh.

- Nhà nước cam kết cung cấp nguồn lực cho việc quản lý, bảo vệ và phát triển các khu rừng đặc dụng và rừng phòng hộ.

- Nhà nước đảm bảo bảo vệ và hỗ trợ quyền lợi hợp pháp của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư tham gia vào hoạt động lâm nghiệp.

- Nhà nước phối hợp và hỗ trợ các hoạt động như quản lý rừng sản xuất, trồng cây lâm nghiệp, phục hồi rừng, nghiên cứu và ứng dụng công nghệ cao, đào tạo nhân lực, cung cấp dịch vụ môi trường, và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực lâm nghiệp.

- Nhà nước khích lệ sự kết hợp giữa sản xuất lâm, nông, ngư nghiệp, hỗ trợ sản xuất lâm nghiệp hữu cơ và đảm bảo an toàn cho các khu rừng trồng.

- Đặc biệt, Nhà nước đảm bảo rằng dân tộc thiểu số và cộng đồng dân cư dựa vào rừng cho cuộc sống và sản xuất được giao quyền sử dụng rừng và đất liền. Họ cũng được khuyến khích tham gia vào việc bảo vệ và phát triển rừng, cùng như thực hiện các nghi lễ và tín ngưỡng liên quan đến rừng theo hướng dẫn của Chính phủ.

3. Tình trạng khai thác gỗ rừng trái phép ở nhiều địa phương

Trong thời gian gần đây, tình trạng khai thác gỗ rừng trái phép đang có dấu hiệu trở nên "nóng" tại nhiều tỉnh thành. Đối diện với tình hình này, chính quyền các cấp và các lực lượng chức năng cần phải ngay lập tức tiến hành kiểm tra và xử lý triệt để tình trạng này.

Hậu quả của việc tàn phá rừng một cách vô tư có thể dẫn đến ô nhiễm môi trường, sự gia tăng của biến đổi khí hậu như lũ lụt, hạn hán, và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống với tình trạng đói kém và sự lan tràn của bệnh tật.

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng nếu tình trạng phá rừng tiếp tục như hiện tại, khoảng 2 tỷ người, chiếm khoảng 20% dân số thế giới, có thể phải đối mặt với tình trạng thiếu nước nghiêm trọng vào năm 2060.

Tại Việt Nam, nạn chặt phá rừng vẫn đang gia tăng và chưa có dấu hiệu dừng lại. Các cơ quan nhà nước vẫn gặp khó khăn trong việc ngăn chặn một cách triệt để tình trạng lâm tặc cướp rừng. Tình trạng này ngày càng trở nên trầm trọng và nguy hiểm.

Theo báo cáo mới nhất của Chương trình Lương thực Thế giới, Việt Nam được xác định là một trong năm quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ thiên tai, đặc biệt là mưa bão và lũ quét, lũ lụt.

Mặc dù Việt Nam có nhiều đồi núi, nhưng lượng rừng hiện tại không thể tăng lên và thậm chí có dấu hiệu suy giảm nghiêm trọng. Do đó, nước ta thường xuyên phải đối mặt với các hiện tượng lũ đầu nguồn, lũ quét, và sạt lở đất, gây ra những tổn thất lớn về nông sản và mất mát tính mạng con người.

Cứu rừng không chỉ là việc bảo vệ môi trường, mà còn là cứu lấy cuộc sống của chúng ta. Trái đất sẽ không còn là hành tinh Xanh nếu chúng ta tiếp tục thiếu hụt rừng. Thiếu hụt rừng đồng nghĩa với việc cuộc sống của chúng ta sẽ giảm chất lượng và phải đối mặt với nhiều thảm họa từ thiên nhiên như biến đổi khí hậu, lũ lụt, hạn hán, và nhiều vấn đề khác.

Để đáp ứng nhu cầu bảo vệ rừng, Việt Nam đang tích cực thực hiện hai chương trình quan trọng: Chương trình Mục tiêu Quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu và Chương trình Quốc gia về phòng chống thiên tai.

Ngoài ra, các cơ quan nhà nước và địa phương đã triển khai chiến dịch phủ xanh đồi trọc, khuyến khích trồng rừng và cây xanh để bù đắp những khu vực đã mất rừng. Tuy nhiên, những nỗ lực này vẫn chưa đủ nếu không có sự quản lý chặt chẽ, và tình trạng phá rừng trái phép vẫn tiếp tục.

Do đó, mỗi cá nhân chúng ta cần nâng cao ý thức và thực hiện những hành động nhỏ nhất để bảo vệ thiên nhiên và môi trường sống của mình. Mỗi hành động tích cực hôm nay có thể giúp thay đổi thế giới và tạo ra một tương lai tốt đẹp hơn.

Theo Tổng cục Lâm nghiệp (Bộ NN&PTNT), chỉ trong hơn 5 năm (2012-2017), diện tích rừng tự nhiên mất đi do chuyển mục đích sử dụng rừng tại các dự án được duyệt chiếm 89% tổng diện tích rừng giảm; 11% còn lại là do phá rừng trái pháp luật. Trên cả nước, các cơ quan nhà nước đã phê duyệt chuyển mục đích sử dụng rừng gần 38.300 ha/1.892 dự án trong 5 năm qua. Trong đó, rừng tự nhiên mất gần 19.000 ha, rừng trồng mất hơn 15.800 ha, và đất chưa được quy hoạch cho lâm nghiệp mất trên 3.500 ha. Các vụ phá rừng nghiêm trọng ở các tỉnh Tây Nguyên, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Nghệ An, Bắc Kạn, Điện Biên cũng đã được phát hiện.

Theo Bộ NN&PTNT, sự thiếu kiên quyết và không nhất quán trong việc xử lý, thậm chí có biểu hiện né tránh trách nhiệm, làm ngơ, và tiếp tay cho người phá rừng đã gây ra những tổn thất lớn đối với tài nguyên rừng và gây bức xúc trong xã hội. Trong giai đoạn từ 2012 đến 2017, khu vực Tây Nguyên đã mất hơn 130.000 ha rừng tự nhiên, trong số đó có hơn 100.000 ha đã chuyển sang trồng cao su.

Bài viết liên quan: Chặt phá rừng là gì? Tác động của hành vi chặt phá rừng

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!