1. Khái niệm tạm dừng làm thủ tục hải quan
Tạm dừng làm thủ tục hải quan là biện pháp do cơ quan hải quan thực hiện nhằm ngăn chặn việc thông quan đối với lô hàng xuất khẩu, nhập khẩu được nghi ngờ vi phạm pháp luật hải quan, bao gồm cả hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
* Phân biệt với các biện pháp kiểm tra, giám sát khác của cơ quan hải quan:
- Giống nhau:
+ Mục đích chung là đảm bảo tuân thủ pháp luật hải quan, bảo vệ lợi ích kinh tế, xã hội của nhà nước.
+ Được thực hiện dựa trên các quy định của pháp luật hải quan.
- Khác nhau:
| Tiêu chí | Tạm dừng làm thủ tục hải quan | Biện pháp kiểm tra, giám sát khác |
| Mục đích cụ thể | Ngăn chặn thông quan lô hàng nghi ngờ vi phạm | Phát hiện vi phạm, thu thuế, xử phạt vi phạm |
| Thời gian thực hiện | Trong thời gian nhất định (tối đa 20 ngày làm việc) | Không giới hạn thời gian |
| Tác động đến lô hàng | Lô hàng không được thông quan trong thời gian tạm dừng | Lô hàng có thể được thông quan sau khi kiểm tra, giám sát |
| Quyền lợi của người khai báo | Có quyền đề nghị cung cấp thêm thông tin, giải trình | Có quyền hợp tác, phối hợp với cơ quan hải quan |
Ngoài ra, tạm dừng làm thủ tục hải quan chỉ áp dụng đối với lô hàng xuất khẩu, nhập khẩu, trong khi các biện pháp kiểm tra, giám sát khác có thể áp dụng đối với tất cả các hoạt động trong lĩnh vực hải quan.
- Ví dụ về trường hợp tạm dừng làm thủ tục hải quan:
+ Cơ quan hải quan nhận được đơn đề nghị từ chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ về việc nghi ngờ lô hàng nhập khẩu là hàng giả mạo thương hiệu.
+ Trong quá trình kiểm tra thực tế, cơ quan hải quan phát hiện dấu hiệu hàng hóa vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.
Tạm dừng làm thủ tục hải quan là biện pháp mạnh mẽ được cơ quan hải quan sử dụng để ngăn chặn việc thông quan đối với lô hàng nghi ngờ vi phạm pháp luật hải quan, đặc biệt là vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Biện pháp này có tác động nhất định đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, do đó, doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật hải quan để tránh trường hợp bị tạm dừng làm thủ tục hải quan.
2. Trường hợp có thể chủ động tạm dừng làm thủ tục hải quan
Quy định về tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa nghi ngờ sao chép lậu theo Nghị định 17/2023/NĐ-CP
* Căn cứ pháp lý: Khoản 1 Điều 89 Nghị định 17/2023/NĐ-CP quy định về biện pháp tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu nghi ngờ là hàng hóa sao chép lậu.
* Nội dung:
- Chi cục Hải quan có thẩm quyền chủ động tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu nếu có căn cứ rõ ràng để nghi ngờ hàng hóa đó là hàng hóa sao chép lậu.
- Thủ tục tạm dừng làm thủ tục hải quan được thực hiện như sau:
+ Chi cục Hải quan ra quyết định tạm dừng làm thủ tục hải quan.
+ Thông báo quyết định tạm dừng làm thủ tục hải quan cho: Chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan (nếu có); Người nhập khẩu hoặc người xuất khẩu.
- Thời hạn tạm dừng làm thủ tục hải quan là 10 ngày làm việc kể từ ngày có quyết định.
- Lưu ý:
+ Quyết định tạm dừng làm thủ tục hải quan phải nêu rõ căn cứ nghi ngờ hàng hóa là hàng hóa sao chép lậu.
+ Trong thời hạn tạm dừng làm thủ tục hải quan, Chi cục Hải quan phối hợp với chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan (nếu có) để xác minh thông tin về hàng hóa.
+ Sau khi có kết quả xác minh, Chi cục Hải quan sẽ ra quyết định tiếp theo về việc thông quan hàng hóa hoặc tiêu hủy hàng hóa theo quy định của pháp luật.
- Ví dụ minh họa: Công ty A nhập khẩu một lô hàng điện thoại di động từ Trung Quốc. Trong quá trình kiểm tra thực tế, Chi cục Hải quan phát hiện lô hàng này có dấu hiệu là hàng hóa sao chép lậu của thương hiệu B. Do đó, Chi cục Hải quan đã ra quyết định tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với lô hàng và thông báo cho Công ty A và chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ của thương hiệu B. Sau 10 ngày làm việc, Chi cục Hải quan đã phối hợp với chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ xác minh thông tin và kết luận lô hàng là hàng hóa sao chép lậu. Do đó, Chi cục Hải quan đã ra quyết định tiêu hủy lô hàng theo quy định của pháp luật.
- Tác động của việc tạm dừng làm thủ tục hải quan:
+ Việc tạm dừng làm thủ tục hải quan có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
+ Doanh nghiệp có thể phải chịu chi phí lưu kho, bảo quản hàng hóa trong thời gian tạm dừng làm thủ tục hải quan.
+ Nếu hàng hóa bị xác định là hàng hóa sao chép lậu, doanh nghiệp có thể bị xử phạt theo quy định của pháp luật.
- Khuyến nghị:
+ Doanh nghiệp nên tìm hiểu kỹ các quy định về sở hữu trí tuệ trước khi nhập khẩu hoặc xuất khẩu hàng hóa.
+ Doanh nghiệp nên hợp tác với cơ quan hải quan trong quá trình kiểm tra, giám sát và kiểm soát.
+ Doanh nghiệp nên tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật để tránh trường hợp bị tạm dừng làm thủ tục hải quan.
Theo đó, trong quá trình thực hiện kiểm tra, giám sát và kiểm soát, Chi cục Hải quan có thể chủ động tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu nếu phát hiện căn cứ rõ ràng để nghi ngờ hàng hóa đó là hàng hóa sao chép lậu.
3. Quy trình tạm dừng làm thủ tục hải quan
Quy định về tạm dừng làm thủ tục hải quan theo Luật Hải quan 2014
* Căn cứ pháp lý: Điều 76 Luật Hải quan 2014 quy định về thủ tục tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với lô hàng nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
* Nội dung:
- Khi phát hiện lô hàng có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, cơ quan hải quan sẽ tạm dừng làm thủ tục hải quan và thông báo ngay bằng văn bản cho người yêu cầu tạm dừng (chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc người được ủy quyền hợp pháp).
- Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo của cơ quan hải quan, người yêu cầu tạm dừng có quyền:
+ Rút yêu cầu tạm dừng bằng văn bản.
+ Nộp thêm khoản tiền hoặc chứng từ bảo lãnh theo quy định nếu muốn kéo dài thời hạn tạm dừng.
- Nếu người yêu cầu tạm dừng không có yêu cầu gì trong thời hạn 03 ngày làm việc, cơ quan hải quan sẽ tiếp tục làm thủ tục hải quan cho lô hàng.
- Lưu ý:
+ Quy định về tạm dừng làm thủ tục hải quan chỉ áp dụng đối với lô hàng nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
+ Thời hạn tạm dừng làm thủ tục hải quan tối đa là 10 ngày làm việc, có thể kéo dài thêm tối đa 10 ngày làm việc nữa nếu người yêu cầu tạm dừng nộp thêm khoản tiền hoặc chứng từ bảo lãnh theo quy định.
+ Trong thời gian tạm dừng làm thủ tục hải quan, lô hàng sẽ được lưu giữ tại nơi do cơ quan hải quan chỉ định.
- Ví dụ minh họa: Công ty A là chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ đối với thương hiệu điện thoại di động B. Công ty A nghi ngờ lô hàng điện thoại di động do Công ty C nhập khẩu từ Trung Quốc là hàng giả mạo thương hiệu B. Do đó, Công ty A đã đề nghị cơ quan hải quan tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với lô hàng. Cơ quan hải quan đã chấp thuận yêu cầu của Công ty A và tạm dừng làm thủ tục hải quan cho lô hàng. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, Công ty C không có yêu cầu gì đối với lô hàng. Do đó, cơ quan hải quan đã tiếp tục làm thủ tục hải quan cho lô hàng.
4. Hậu quả của việc tạm dừng làm thủ tục hải quan
Hậu quả của việc tạm dừng làm thủ tục hải quan:
- Ảnh hưởng đến tiến độ thông quan hàng hóa:
+ Việc tạm dừng làm thủ tục hải quan có thể khiến cho hàng hóa bị ách tắc tại cửa khẩu, ảnh hưởng đến tiến độ thông quan.
+ Doanh nghiệp có thể không kịp thời nhập khẩu hàng hóa để đáp ứng nhu cầu thị trường, dẫn đến mất đi cơ hội kinh doanh.
+ Việc chậm trễ thông quan hàng hóa cũng có thể khiến cho doanh nghiệp bị mất uy tín với khách hàng.
- Gây thiệt hại cho chủ hàng, chủ sở hữu hàng hóa:
+ Doanh nghiệp có thể phải chịu chi phí lưu kho, bảo quản hàng hóa trong thời gian tạm dừng làm thủ tục hải quan.
+ Hàng hóa có thể bị hư hỏng, mất mát do điều kiện bảo quản không đảm bảo.
+ Doanh nghiệp có thể phải bồi thường thiệt hại cho bên mua hàng nếu không giao hàng đúng thời hạn.
- Có thể dẫn đến các biện pháp xử lý vi phạm hành chính, hình sự:
+ Nếu lô hàng bị xác định là vi phạm pháp luật, chủ hàng, chủ sở hữu hàng hóa có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
+ Việc vi phạm pháp luật hải quan có thể ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp và gây khó khăn cho hoạt động kinh doanh sau này.
- Ngoài ra, việc tạm dừng làm thủ tục hải quan còn có thể:
+ Gây phiền hà, tốn kém thời gian và thủ tục cho doanh nghiệp.
+ Ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
+ Gây ùn tắc tại cửa khẩu, ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu của cả nước.
- Do đó, doanh nghiệp cần:
+ Tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật hải quan để tránh trường hợp bị tạm dừng làm thủ tục hải quan.
+ Tìm hiểu kỹ các quy định về thủ tục hải quan trước khi thực hiện giao dịch xuất nhập khẩu.
+ Sử dụng dịch vụ của các công ty tư vấn hải quan uy tín để được hỗ trợ trong việc thực hiện thủ tục hải quan.
Ngoài ra, có thể tham khảo: Công ty chế xuất nhập khẩu hàng hóa từ kho ngoại quan để phục vụ hoạt động sản xuất để xuất khẩu thì sử dụng mã loại hình nhập khẩu nào. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.
