1. Học quân sự - giáo dục quốc phòng là gì?
Chương trình học quân sự và giáo dục quốc phòng là một khóa học quan trọng mà nhà trường phối hợp với Bộ Quốc phòng để cung cấp cho sinh viên đại học. Mục tiêu chính của chương trình này là giúp sinh viên hiểu về sự quan trọng của an ninh quốc phòng, cung cấp kiến thức lý thuyết và cơ hội thực hành các kỹ năng quân sự cơ bản.
Chương trình học quân sự và giáo dục quốc phòng giúp sinh viên thấu hiểu vai trò và trách nhiệm của họ trong việc bảo vệ đất nước. Sinh viên sẽ được đào tạo và thực hành các kỹ năng quân sự cơ bản như sử dụng súng, sơ cấp cứu, băng bó vết thương, các tư thế và động tác trên chiến trường, cũng như cách xử lý các tình huống khẩn cấp.
Sự tích hợp giáo dục quốc phòng vào chương trình học tập của sinh viên là một xu hướng phổ biến trên toàn thế giới, và Việt Nam không nằm ngoài vòng đó. Hầu hết các trường đại học tại Việt Nam đều yêu cầu sinh viên hoàn thành chương trình này để đạt được bằng tốt nghiệp. Tuy nhiên, nhiều sinh viên có thắc mắc về lý do tại sao họ cần phải học quân sự và giáo dục quốc phòng, và chúng ta sẽ tìm hiểu thêm về điều này sau.
Học quân sự và giáo dục quốc phòng mang lại nhiều lợi ích cho sinh viên. Đầu tiên, nó giúp sinh viên phát triển ý thức quốc gia và tình yêu đất nước. Sinh viên sẽ hiểu và cảm thông với những thách thức về an ninh quốc phòng mà đất nước đang đối mặt. Thứ hai, chương trình giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng quân sự, từ đó tăng cường sự tự tin, sự quyết đoán và khả năng làm việc nhóm. Cuối cùng, học quân sự và giáo dục quốc phòng cung cấp kiến thức về quốc phòng và an ninh, đóng vai trò là nền tảng cho sự phát triển cá nhân và sự đóng góp cho xã hội.
Tóm lại, việc học quân sự và giáo dục quốc phòng là một phần quan trọng của chương trình đại học tại Việt Nam, mang lại lợi ích cho sinh viên ở cả mặt quốc gia, cá nhân và xã hội.
2. Kiến nghị nâng chuẩn học quân sự sinh viên như huấn luyện chiến sĩ?
Gần đây, đã có một kiến nghị được gửi đến Cổng Thông tin điện tử của Bộ Quốc phòng, về việc nâng cao tiêu chuẩn học quân sự cho sinh viên, tương tự như chương trình huấn luyện chiến sĩ mới. Kiến nghị này đề cập đến việc Bộ Quốc phòng cần phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo để đánh giá chất lượng chương trình học quân sự trong khóa học đại học của sinh viên, để nâng cao tiêu chuẩn nội dung chương trình đào tạo, và cấp chứng chỉ huấn luyện chiến sĩ mới cho sinh viên.
Vào ngày 11/9/2023, Bộ Quốc phòng đã đưa ra câu trả lời chính thức về kiến nghị này. Họ đã trích dẫn Luật Giáo dục Quốc phòng và An ninh, mà theo đó, mục tiêu của Giáo dục Quốc phòng và An ninh dành cho sinh viên là bảo đảm họ có kiến thức cơ bản về quan điểm của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước về quốc phòng và an ninh, và khuyến khích xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, cũng như chuẩn bị cho nghĩa vụ quân sự bảo vệ Tổ quốc.
Hiện nay, sinh viên đào tạo trình độ đại học đã được thiết kế để học môn học Giáo dục Quốc phòng và An ninh theo chương trình được quy định bởi Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đây là một khóa học có thời lượng 165 tiết (tương đương 01 tháng học tập tập trung), và sinh viên hoàn thành nó sẽ được cấp chứng chỉ Giáo dục Quốc phòng và An ninh.
Trong khi đó, chương trình huấn luyện chiến sĩ mới có mục tiêu và nội dung hoàn toàn khác biệt. Nó nhằm đào tạo thanh niên trở thành người chiến sĩ trong quân đội, với giác ngộ chính trị, kỷ luật nghiêm, và kỹ thuật chiến đấu bộ binh.
Do đó, Bộ Quốc phòng cho rằng việc nâng cao tiêu chuẩn nội dung chương trình Giáo dục Quốc phòng và An ninh cho sinh viên đào tạo trình độ đại học tương tự như chương trình huấn luyện chiến sĩ mới và cấp chứng chỉ huấn luyện chiến sĩ mới không phù hợp. Điều này có thể ảnh hưởng đến thời gian đào tạo chuyên ngành của sinh viên.
Trên đây là câu trả lời của Bộ Quốc phòng đối với kiến nghị của cử tri về việc nâng cao tiêu chuẩn học quân sự cho sinh viên.
3. Biên pháp đổi mới giáo dục quốc phòng an ninh cho học sinh, sinh viên
Kể từ khi Nghị định số 511-TTg được ban hành, đã 60 năm trôi qua, quy định chi tiết về chế độ của sĩ quan tại ngũ biệt phái trong Luật số 109-SL/L11 ngày 31/5/1958 của Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong thời gian này, với sự quan tâm và chỉ đạo sát sao của Đảng và Nhà nước, công tác giáo dục về quốc phòng và an ninh đã trải qua một quá trình phát triển vững chắc, bao gồm cả sự mở rộng và sâu sắc, và chất lượng ngày càng được nâng cao. Qua những nỗ lực này, đã có sự giáo dục đối với học sinh và sinh viên về các nguyên tắc và quan điểm quan trọng của Đảng liên quan đến quốc phòng và an ninh. Điều này đã góp phần vào việc tăng cường ý thức cảnh giác cách mạng và rèn luyện các kỹ năng quân sự cần thiết cho tuổi trẻ, nhằm đóng góp vào quá trình đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Tuy nhiên, việc quản lý và phát triển chất lượng giáo dục quốc phòng và an ninh (GDQPAN) vẫn gặp phải nhiều hạn chế và vấn đề cụ thể, bao gồm lĩnh vực chỉ đạo, quản lý, xây dựng đội ngũ cán bộ, giáo viên, giảng viên, nội dung, chương trình học... Những khó khăn này có tác động trực tiếp đến chất lượng của GDQPAN tại các cơ sở giáo dục và đào tạo. Dựa trên các kết quả đánh giá và bài học kinh nghiệm đã được rút ra, để nâng cao chất lượng GDQPAN trong thời gian tới, chúng ta cần tập trung vào việc thực hiện một số giải pháp quan trọng sau đây:
Thứ nhất, tăng cường và phát triển đội ngũ giáo viên và giảng viên GDQPAN, đồng thời cải thiện cơ chế chính sách liên quan đến việc sử dụng đội ngũ này.
Để thực hiện giải pháp này, cần phải tăng cường nhận thức về nhiệm vụ GDQPAN cho cán bộ lãnh đạo và quản lý trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, cũng như các đơn vị liên quan. Quan trọng là thực hiện kỹ càng Chỉ thị số 12 - CT/TW ngày 03 tháng 5 năm 2007 của Bộ Chính trị, liên quan đến việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng và an ninh trong tình hình mới. Cần tiến hành kiện toàn đội ngũ giáo viên GDQPAN theo hướng đổi mới toàn diện chương trình giáo dục và đào tạo. Triển khai một cách nghiêm túc và hiệu quả Đề án “Đào tạo giáo viên, giảng viên GDQPAN cho các trường trung học phổ thông, trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề và các cơ sở giáo dục đại học đến năm 2020” theo Quyết định số 607/QĐ-TTg, ngày 24/4/2014 của Thủ tướng Chính phủ. Việc tổ chức tuyển sinh tại các trường quân sự và trường sư phạm cần phải đảm bảo cơ chế chính sách thống nhất cho người học. Một cách hiệu quả là kết hợp tuyển chọn và đào tạo cử nhân GDQPAN trong vòng 4 năm với việc đào tạo văn bằng 2, từ đó đảm bảo sự ổn định trong tổ chức biên chế của các cơ sở đào tạo, đồng thời đảm bảo nhiệm vụ trước mắt và xây dựng nguồn nhân lực chính quy lâu dài.
Thứ hai, đổi mới nội dung của chương trình GDQPAN và kết hợp với việc thay đổi phương pháp giảng dạy cũng như công tác tổ chức và quản lý môn học.
Điều này đòi hỏi các chương trình GDQPAN phải tập trung vào mục tiêu và yêu cầu của thế hệ trẻ trong bối cảnh bảo vệ tổ quốc hiện nay. Các cấp học và trình độ đào tạo cần phải có nội dung và mục tiêu riêng biệt, đảm bảo không có sự trùng lặp không cần thiết. Việc phân cấp về nội dung cần phải được thực hiện một cách rõ ràng, kết hợp giữa phương pháp tuyến tính và đường tròn đồng tâm để phát triển chương trình một cách hiệu quả. Ví dụ, chương trình GDQPAN cho học sinh trung học phổ thông cần tập trung vào các nội dung liên quan đến huấn luyện chiến sĩ mới, trong khi chương trình cho học sinh trường trung cấp tập trung vào nội dung huấn luyện tiểu đội trưởng chuyên ngành, và chương trình cho sinh viên trường cao đẳng và đại học cần tập trung vào nội dung huấn luyện sĩ quan dự bị liên quan đến ngành nghề được đào tạo. Cùng với việc đổi mới nội dung chương trình, cần điều chỉnh phương pháp giảng dạy và công tác tổ chức và quản lý môn học để đảm bảo sự hiệu quả, đồng thời đảm bảo đủ nội dung, chương trình và thời gian học tập.
Thứ ba, nâng cao đầu tư từ Nhà nước cho môn học GDQPAN và tập trung vào cải thiện cơ sở vật chất và thiết bị dạy học để thúc đẩy khía cạnh thực hành.
GDQPAN là môn học quan trọng như bất kỳ môn học nào trong hệ thống giáo dục và đào tạo. Hiện nay, học sinh và sinh viên vẫn phải đóng học phí cho môn học này, một môn học về lòng yêu nước và kỹ năng bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, cần nghiên cứu và đề xuất các biện pháp để Nhà nước đảm bảo trang bị và bao cấp học phí cho môn học này và xã hội hóa các nguồn kinh phí để nâng cấp cơ sở vật chất và thiết bị dạy học GDQPAN. Các trường cần đầu tư đúng lượng cơ sở vật chất và thiết bị theo yêu cầu của chương trình, để từ đó đổi mới phương pháp dạy học và phương pháp đánh giá kết quả học tập. Đối với các hoạt động thực hành và kỹ năng của học sinh và sinh viên, cần có việc bắn đạn thật với các loại súng bộ binh theo chương trình. Việc này đòi hỏi sự chỉ đạo thống nhất từ Bộ Quốc phòng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, và cần phối hợp chặt chẽ giữa các trường và các đơn vị quân đội, công an, và có nguồn kinh phí để thực hiện.
Thứ tư, nâng cao chất lượng giảng dạy đại học và tạo điều kiện cho người học học tập hiệu quả.
Việc đổi mới mạnh mẽ giáo dục đại học là một yêu cầu cần thiết để trường Đại học và Cao đẳng tồn tại trong môi trường kinh tế tri thức và hội nhập. Đào tạo phải được liên kết với thực tế và không nên xa rời với thực tế. GDQPAN phải được định hình để chuẩn bị nguồn nhân lực cho chiến tranh ngay cả trong thời kỳ bình thường, và phải theo kịp sự phát triển của khoa học và nghệ thuật quân sự Việt Nam trong tình hình mới. Cần thống nhất phương pháp giảng dạy, tập trung vào việc dạy kỹ năng quân sự cho học sinh và sinh viên. Thời gian dạy lý thuyết nên giảm bớt, đặt nhiều thời gian hơn cho nghiên cứu, tự học, tham quan và thực tế đơn vị quân, binh chủng cho học sinh và sinh viên. Nếu phương pháp giảng dạy GDQPAN tốt, sẽ giúp phát triển tài năng quân sự của học sinh và sinh viên, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cho Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Bài viết liên quan: Bảng phân loại tiêu chuẩn sức khỏe đi nghĩa vụ quân sự năm 2023
Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!
