Trả lời:
1. Khái niệm kiều hối
Kiều hối là ngoại hối do người có nguồn gốc dân tộc với một nước nhưng cư trú ở nước ngoài gửi về nước đó.
Người gửi về nước ngoại hối được xem là kiều hối có thể có quốc tịch hoặc không mang quốc tịch nhưng phải có nguồn gốc dân tộc với nước tiếp nhận ngoại hối. Các loại tài sản được xem là kiều hối gồm nhiều loại như: tiền nước ngoài, các loại giấy tờ có giá trị như tiển nước ngoài, vàng tiêu chuẩn quốc tế... (Xf. Ngoại hối). Pháp luật Việt Nam cho phép người Việt Nam sống ở nước ngoài được gửi về nước số lượng ngoại hối không hạn chế và được miễn thuế.
Ngoài việc biết kiều hồi là gì, thì bạn cũng cần biết được tầm quan trọng của kiều hối. Đây là khoản tiền rất quan trọng với nhiều nước. Đặc biệt là đối với các nước đang phát triển như Việt Nam. Tầm quan trọng của kiều hối được thể hiện qua những điểm sau:
- Góp phần bù đắp thâm hụt cán cân thương mại, giúp xóa đói và nâng cao mức sống của một bộ phận người được nhận kiều hối.
- Tạo thêm nguồn lực cho nền kinh tế Việt Nam. Làm giảm bớt sự mất cân đối trong cán cân thanh toán với nước ngoài. Cải thiện dự trữ ngoại hối và làm giảm sức ép về tỷ giá.
- Giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài cũng như sức ép của tỷ giá đồng đô la Mỹ.
- Góp phần tạo ra nhiều việc làm hơn, từ đó ổn định đời sống 1 bộ phận dân cư bằng việc đầu tư, kinh doanh.
2. Khái niệm ngoại hối
Trong nền kinh tế hiện đại, mỗi quốc gia đều có nhu cầu sử dụng ngoại hổi để nhập khẩu hàng hoá hay can thiệp vào thị trường hàng hoá, thị trường tiền tệ, điều hoà cán cân thanh toán quốc tế... Do ảnh hưởng lớn của ngoại hối đối với đời sống kinh tế-xã hội nên chính phủ ở mỗi quốc gia đều tìm cách chọn lựa cho mình những chính sách thích hợp. trong việc quản lí ngoại hối và điều tiết hoạt động ngoại hối.
Cho đến nay, các công trình nghiên cứu chưa đưa ra định nghĩa chính thức về ngoại hối. Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu về ngoại hối đều thống nhất quan điểm cho rằng ngoại hối là danh từ dùng để chỉ cạc phương tiện dùng trong thanh toán quốc tế như ngoại tệ, vàng tiêu chuẩn quốc tế và các giấy tờ có giá ghi bằng ngoại tệ.
Trong pháp luật thực định, nhà soạn luật chọn giải pháp định nghĩa về ngoại hối bằng cách liệt kê các tài sản được coi của ngoại hối đối với đời sống kinh tế-xã hội và thiết lập cơ chế quản lí, sử dụng chúng vào mục đích tăng trưởng kinh tế, ổn định xã hội chứ không chủ trương xây dựng định nghĩa hoàn chỉnh về ngoại hối và chỉ ra các đặc điểm của ngoại hối. Điều này dẫn tới hệ quả là không có sự giống nhau hoàn toàn trong hệ thống pháp luật của các nước về những tài sản nào là ngoại hối và mục đích quản lí nhà nước đối với mỗi loại ngoại hối. Mặt khác, việc định ra chế độ quản lí ngoại hối như thế nào còn phụ thuộc vào thái độ cùa Nhà nước đối với ngoại hối, chính sách tiền tệ và chính sách tỉ giá hối đoái của nước đó trong từng thời kì.
Ngoại hối là tài sản, quyền tài sản có thể định giá và chuyển đổi thành tiền nước ngoài được cộng đồng quốc tế chấp nhận làm phương tiện thanh toán quốc tế mà một nước sử dụng trong giao dịch quốc tế bao gồm: ngoại tệ và các phương thức thanh toán quốc tế không phải ngoại tệ dưới các hình thức như khoản tiền gửi tại các ngân hàng nước ngoài, các công cụ tín dụng, hối phiếu, lệnh phiếu, séc… các trái khoán, chứng khoán ghi bằng ngoại tệ...
3. Nguồn gốc của hoạt động chuyển tiền kiều hối
Sau khi biết được khái niệm kiều hối là gì thì chúng ta cũng cần tìm hiểu về nguồn gốc của hoạt động này. Có thể nói những người sống ở nước ngoài sẽ thường quan tâm đến cuộc sống của người thân tại quê nhà.
Do đó thì họ thường hỗ trợ thân nhân từ xa bằng một khoản tiền gửi về. Khoản tiền đó có thể được sử dụng để trả nợ, nâng cao đời sống của các thành viên trong gia đình thân nhân có người ở nước ngoài.
Ngoài ra thì kiều hối cũng là một khoản tiền đầu tư nếu người ở nước ngoài thành công, có của ăn của để. Kiều hối hiện tại là một hình thức giúp những người ở nước ngoài tham gia vào những cách sinh lời như các sản phẩm tài chính, công nghệ, hay bất động sản ở quê nhà.
4. Điều kiện chuyển tiền kiều hối
Điều kiện chuyển tiền kiều hối là gì? Để có thể chuyển tiền kiều hối về Việt Nam, bạn cần có những điều kiện đơn giản sau đây:
+ Giấy tờ chứng minh nhân thân như chứng minh nhân dân, căn cước công dân, hộ chiếu.
+ Ngoài ra, bạn còn cần cung cấp giấy tờ như giấy khai sinh, hộ khẩu.
+ Những hồ sơ, giấy tờ chứng minh mục đích chuyển tiền ra nước ngoài.
+ Bên cạnh đó, bạn cũng cần cung cấp đầy đủ các thông tin người nhận như: Họ tên người nhận, số tài khoản nhận, tên ngân hàng nhận.
+ Bất cứ ai cũng có thể thực hiện giao dịch chuyển tiền về Việt Nam cho gia đình và người thân, bạn bè. Đồng thời, người gửi và người nhận chỉ cần có giấy tờ hợp pháp là được, không cần phải khai báo mục đích chuyển tiền kiều hối là gì.
+ Thủ tục tiến hành chuyển tiền kiều hối cũng rất nhanh chóng, đơn giản và không quá phức tạp, rắc rối.
5. Hướng dẫn thủ tục giao dịch kiều hối
Hiện nay, theo Quyết định số 170/1999/QĐ – TTg, nhà nước khuyến khích người dân ở nước ngoài chuyển tiền kiều hối thông qua các hình thức, tổ chức uy tín sau:
- Tổ chức tín dụng quốc tế
Các tổ chức tín dụng quốc tế hiện nay bao gồm: Western Union hay Money Gram. Đây là những dịch vụ chuyển tiền kiều hối nhanh chóng, tốc độ.
Đảm bảo mang đến cho người thân, gia đình của bạn nguồn tiền mặt chỉ sau vài ngày. Thủ tục nhận cũng như gửi tiền vô cùng đơn giản, dễ dàng, không tốn nhiều thời gian, công sức.
- Chuyển tiền kiều hối qua hệ thống các ngân hàng
Dịch vụ chuyển tiền kiều hối qua ngân hàng cũng có nhiều ưu điểm vượt trội được nhiều người chuyển tiền từ nước ngoài về Việt Nam yêu thích.
Bởi, nhờ có hệ thống hiện đại này, chúng ta có thể đến giao dịch ở bất kỳ ngân hàng đại lý nào gần nơi làm việc, sinh sống. Sau đó, cung cấp đầy đủ giấy tờ, thông tin là có thể gửi tiền về cho người thân nhanh chóng, hiệu quả. Hiện nay, các ngân hàng lớn ở Việt Nam đều có dịch vụ tiện ích này. Chi tiết bao gồm:
+ Chuyển tiền kiều hối qua ngân hàng VietinBank.
+ Chuyển tiền kiều hối bằng Sacombank.
+ Chuyển tiền kiều hối từ nước ngoài về qua Agribank.
+ Chuyển tiền kiều hối từ nước ngoài về nước qua ngân hàng Đông Á.
- Chuyển tiền qua các tổ chức bưu chính quốc tế
Chuyển tiền kiều hối qua đơn vị có dịch vụ tài chính bưu chính quốc tế là hình thức chuyển tiền về Việt Nam phổ biến rộng khắp. Nhiều người chọn phương thức này vì chúng đảm bảo về thời gian cũng như thủ tục dễ dàng.
Nhờ hình thức chuyển tiền kiều hối này, người thân, bạn bè của bạn ở Việt Nam có thể nhận được tiền trong thời gian sớm nhất. Tuy nhiên, mức phí của chúng cũng không rẻ, thường là 4% – 6% số tiền tùy nơi nhận chuyển.
Ngoài ra, nếu bạn thành thạo hơn, hiểu rõ hơn về các vấn đề tài chính, bạn có có thể chuyển tiền kiều hối bằng thẻ VISA, MASTER,… Hoặc, cũng sử dụng Internet để giao dịch qua Western Union đơn giản, nhanh chóng.
- Nhận tiền kiều hối như thế nào?
So với chuyển tiền, nhận tiền kiều hối đơn giản hơn rất nhiều. Cụ thể, khi được người thân, bạn bè từ nước ngoài chuyển tiền cho mình, bạn có thể nhanh chóng ra đến các ngân hàng để nhận tiền với thủ tục khá đơn giản.
Đầu tiên, dựa vào thông tin cung cấp của người chuyển tiền kiều hối về ngân hàng cũng như số tài khoản. Bạn có thể đến rút tiền tại các hệ thống máy ATM. Hoặc, bạn cũng có thể nhận tiền mặt tại quầy giao dịch của ngân hàng thụ hưởng.
6. Đánh giá tình hình thị trường kiều hối Việt Nam
Báo cáo Di cư và Kiều hối của Ngân hàng Thế giới công bố tháng 11/2020, dự báo lượng kiều hối năm 2020 của Việt Nam sẽ giảm hơn 7% còn 15,7 tỷ USD - chiếm tỷ trọng 5,8% GDP. Đây là lần đầu tiên kiều hối về Việt Nam giảm kể từ năm 2010. Trước đó, trong năm 2019, con số này đạt 17 tỷ USD, chiếm 6,5% GDP.
Tuy nhiên, theo báo cáo này thì Việt Nam vẫn tiếp tục có tên trong danh sách các nước nhận kiều hối lớn nhất năm 2020, bất chấp những ảnh hưởng tiêu cực bởi đại dịch COVID-19.
Hiện việc thống kê kiều hối năm 2020 chưa có con số chính thức. Đặc biệt cần lưu ý rằng bên cạnh nguồn kiều hối chính thống, theo nhiều học giả, vẫn còn một lượng kiều hối gửi về qua các kênh phi chính thức do đó việc ước lượng để đi đến ghi nhận số kiều hối chính xác từ các kênh này vẫn cần thời gian.
Tại khu vực TP. Hồ Chí Minh , nơi luôn chiếm tỷ trọng lớn (ước khoảng 1/3) trong tổng lượng kiều hối đổ về Việt Nam mỗi năm, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP. Hồ Chí Minh cho biết, trong năm 2020 dịch COVID-19 ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của kiều bào ở nước ngoài; nhưng lượng kiều hối chuyển về TP. Hồ Chí Minh vẫn ổn định.
Theo đó, ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh cho biết trong năm 2020, lượng kiều hối chuyển về TP. Hồ Chí Minh ước đạt khoảng 5,5 tỷ USD, tăng so với mức 5,3 tỷ USD năm 2019.
Trước đó, trong thời kỳ bình thường và đặc biệt ở những năm gần đây, TP. Hồ Chí Minh luôn có mức tăng trưởng kiều hối hàng năm bình quân từ 8-10%, cao hơn mức tăng bình quân của cả nước trong suốt 5 năm qua.
Vì vậy, mức tăng năm nay cũng đã được xem là giảm so với bình thường và phản ánh phần nào mức độ khó khăn của kiều bào di cư, người lao động Việt Nam – những chủ thể chính của nguồn kiều hối – trong việc tích góp để gửi về cho thân nhân trong nước.
Việt Nam hiện có khoảng 5,3 triệu người Việt sinh sống, làm việc và học tập tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. 5 năm qua, Ngân hàng Thế giới ước tính tổng kiều hối họ gửi về Việt Nam đạt 71 tỷ USD, tăng trưởng trung bình 6%/năm, trong đó năm 2018 và 2019 đạt lần lượt là 16 và 16,7 tỷ USD. Như vậy Việt Nam là quốc gia nhận kiều hối lớn thứ 9 thế giới năm 2020, xếp thứ ba khu vực Đông Á - Thái Bình Dương, sau Trung Quốc và Philippines.
Kiều hối không hề suy giảm ở từng khu vực hoặc suy giảm rất nhẹ trong 2020 theo dự báo, một mặt cho thấy nguồn lực và đóng góp tích cực của kiều bào ta từ nước ngoài đối với phát triển kinh tế và hỗ trợ người thân trong nước tiếp tục được duy trì.
Mặt khác, cũng cho thấy đây là một phần cơ sở ngoại tệ lớn đã giúp Việt Nam có thêm nguồn thu ngoại tệ ổn định, tăng dự trữ ngoại hối quốc gia, giảm thiểu sự phụ thuộc nguồn vốn nước ngoài cũng như sức ép tỷ giá của đồng đôla Mỹ, góp phần cân đối trong cán cân thanh toán thương mại năm qua.
Bên cạnh đó, xuất siêu cao 19,1 tỷ USD cũng là phần bù đắp cho sự hao hụt của vốn đầu tư trực tiếp với việc sụt giảm ở cả tổng vốn đăng ký mới, cấp vốn, đăng ký điều chỉnh và giá trị vốn góp, mua cổ phần (giảm 25% so với cùng kỳ năm 2019), lẫn vốn thực hiện giảm 2% so với năm trước, ước đạt 20 tỷ USD (nguồn: Tổng cục Thống kê). Qua đó, giúp Ngân hàng Nhà nước "rộng đường" trong củng cố hơn nữa dự trữ ngoại hối và ổn định tỷ giá.
Nhiều TCTD tích cực ứng dụng công nghệ và kết nối Fintech tạo kênh chuyển, gửi, chi trả kiều hối dễ dàng (ảnh: Eximbank kết nối cùng Hanpass nhận chuyển kiều hối từ Hàn Quốc bắt đầu từ tháng 3/2020)
Năm 2021, Ngân hàng Thế giới dự báo kiều hối toàn cầu có thể sụt giảm tới 14%, gấp đôi mức sụt giảm đã dự báo đưa ra trước đó cho 2020. Trong một phác thảo khó khăn chung của toàn cầu, theo một chuyên gia, kiều hối dự kiến sụt giảm cũng cần được cơ quan quản lý điều hành tiền tệ quốc gia có kịch bản dự phòng với sự quan tâm nhất định để linh hoạt điều chỉnh chính sách phù hợp, vừa đảm bảo tiếp tục các ứng phó phù hợp với nội tại Việt Nam và luật lệ quốc tế, vừa không để thâm hụt tài khoản vãng lai.
Cũng theo chuyên gia, bên cạnh yếu tố COVID-19, sự phát triển công nghệ được các ngân hàng ứng dụng mạnh mẽ trong chi trả kiều hối và chuyển đổi ngoại tệ sang tiền đồng hiện đang có tính khuyến khích cả người chuyển kiều hối và người nhận kiều hối giao dịch qua các tổ chức tín dụng hoặc các tổ chức kết nối Fintech an toàn. Tuy nhiên, lưu ý rằng sự chuyển đổi sang tiền đồng với lãi suất tiết kiệm thấp có thể khiến giảm sức hấp dẫn của hoạt động này.
Song bù lại, sự ổn định và tăng trưởng tích cực của kinh tế Việt Nam năm qua, đặt kỳ vọng cho tăng trưởng kinh tế cao 2021, mặt khác cũng là yếu tố thuận lợi có thể thu hút mạnh nguồn kiều hối đổ về Việt Nam tìm cơ hội đầu tư, kinh doanh.
Luật Minh Khuê (sưu tầm, biên tập và phân tích)
