1. Ép cung là gì?
Bức cung, hay còn gọi là ép cung, là hành vi của những người có trách nhiệm lấy lời khai trong quá trình điều tra, truy tố hay xét xử đã sử dụng các thủ đoạn trái pháp luật nhằm cưỡng ép người bị lấy lời khai hoặc hỏi cung phải khai sai những điều họ biết. Các thủ đoạn này có thể là đe dọa sử dụng nhục hình, đe dọa sẽ xử nặng, đe dọa bắt giam, sẽ xét xử người thân thích, và có thể gây hậu quả nghiêm trọng như xử oan, bỏ lỡ người phạm tội, xử quá nặng hoặc quá nhẹ, gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản của công dân, gây dư luận xấu hoặc gây bất bình trong một bộ phận lớn trong xã hội. Bức cung là hành vi trái pháp luật và bị pháp luật nghiêm cấm.
Theo Điều 374 của Bộ luật Hình sự 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017, người sử dụng thủ đoạn trái pháp luật ép buộc người bị lấy lời khai hoặc hỏi cung phải khai ra thông tin liên quan đến vụ án, vụ việc, sẽ bị phạt tù từ 6 tháng đến 20 năm hoặc tù chung thân, tù treo từ 2 đến 5 năm. Hình phạt cụ thể phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm và hậu quả của nó.
2. Làm gì khi bị ép cung?
Căn cứ quy định tại Luật tố tụng hình sự năm 2015 đã quy định rất rõ ràng về việc hỏi cung bị can. Theo đó, khi có quyết định khởi tố bị can, Điều tra viên có thể hỏi cung bị can tại nơi tiến hành điều tra hoặc tại nơi ở của bị can.
- Trước khi hỏi cung bị can, Điều tra viên phải thông báo cho Kiểm sát viên và người bào chữa thời gian, địa điểm hỏi cung. Khi cần thiết, Kiểm sát viên sẽ tham gia vào việc hỏi cung bị can.
- Trước khi hỏi cung lần đầu, Điều tra viên phải giải thích cho bị can biết rõ quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định tại Điều 60 của Bộ luật tố tụng hình sự. Việc này phải được ghi vào biên bản.
- Nếu vụ án có nhiều bị can, thì phải hỏi riêng từng người và không để họ tiếp xúc với nhau. Có thể cho bị can viết bản tự khai của mình. Ngoại trừ trường hợp không thể trì hoãn được, việc hỏi cung bị can không được thực hiện vào ban đêm.
- Nếu phải hỏi cung vào ban đêm, thì phải ghi rõ lý do vào biên bản. Kiểm sát viên có thể hỏi cung bị can trong trường hợp bị can kêu oan, khiếu nại hoạt động điều tra hoặc có căn cứ xác định việc điều tra vi phạm pháp luật hoặc trong trường hợp khác khi xét thấy cần thiết.
Việc Kiểm sát viên hỏi cung bị can được tiến hành theo quy định tại Điều này. Nếu có sử dụng nhục hình đối với bị can trong quá trình hỏi cung, thì Điều tra viên, Cán bộ điều tra, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên bức cung phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự.
Việc hỏi cung bị can tại cơ sở giam giữ hoặc tại trụ sở Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh.
3. Cách chống lại hành vi ép cung hợp pháp
Trong quá trình điều tra, việc lấy cung của người bị hỏi là một hoạt động được bảo vệ bởi pháp luật, đặc biệt là về tính mạng và sức khỏe của người đó. Điều này được quy định tại Điều 11 của Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015. Theo quy định này, mọi người đều có quyền được bảo vệ về tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm và tài sản của mình.
Các cán bộ điều tra và điều tra viên phải tôn trọng và tuân thủ quy định pháp luật về việc bảo vệ tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm và tài sản của người bị hỏi cung trong quá trình điều tra và lấy lời khai. Không được sử dụng bất kỳ hình thức ép cung trái phép, áp đặt sức ép hay bạo lực để lấy lời khai hoặc cung của người phạm tội.
Nếu cán bộ điều tra hoặc điều tra viên vi phạm quy định này, họ sẽ bị xử lý theo pháp luật. Công dân Việt Nam cũng không thể bị trục xuất hay giao nộp cho nhà nước khác, theo quy định tại điều 11 của Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015. Vì vậy, trong quá trình điều tra và lấy lời khai, bảo vệ tính mạng, sức khỏe và quyền lợi của người bị hỏi cung là rất quan trọng.
Pháp luật tại Việt Nam cấm mọi hành vi sử dụng nhục hình đối với bất kỳ ai. Nếu có những hành vi như mớm cung, dụ cung, ép cung xảy ra, sẽ tuỳ thuộc vào mức độ vi phạm để xử lý. Nếu vi phạm nhẹ, người vi phạm sẽ bị kỷ luật. Tuy nhiên, nếu vi phạm nặng, người vi phạm sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015. Các điều trong Bộ luật tố tụng hình sự bao gồm Điều 298 về Tội dùng nhục hình và Điều 299 về Tội bức cung sẽ được áp dụng để xử lý những người tiến hành tố tụng vượt quá giới hạn pháp luật cho phép trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.
4. Những hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động điều tra
Căn cứ vào Điều 14 Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015, các hành vi sau đây bị nghiêm cấm trong hoạt động điều tra:
- Làm sai lệch hồ sơ vụ án, không truy cứu trách nhiệm hình sự của người có hành vi phạm tội đến mức cần phải truy cứu, hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự của người không có hành vi phạm tội; ra quyết định trái pháp luật; ép buộc người khác làm trái pháp luật; làm lộ bí mật vụ án; can thiệp trái pháp luật vào hoạt động điều tra vụ án hình sự.
- Bức cung, dùng nhục hình và các hình thức tra tấn, đối xử tàn bạo, vô nhân đạo, hạ nhục con người hay bất kỳ hình thức nào khác xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
- Cản trở người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can thực hiện quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc người khác bào chữa, trợ giúp pháp lý; quyền khiếu nại, tố cáo; quyền được bồi thường thiệt hại về vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự.
- Cản trở người bào chữa, người thực hiện trợ giúp pháp lý thực hiện việc bào chữa, trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật.
- Chống đối, cản trở hoặc tổ chức, lôi kéo, xúi giục, kích động, cưỡng bức người khác chống đối, cản trở hoạt động điều tra hình sự; xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của người thi hành công vụ trong hoạt động điều tra.
- Không truy cứu trách nhiệm hình sự người có hành vi phạm tội đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự: Ngược lại, cơ quan điều tra phải truy cứu trách nhiệm hình sự của người có hành vi phạm tội đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Ra quyết định trái pháp luật: Cơ quan điều tra không được ra quyết định trái pháp luật trong quá trình điều tra vụ án.
- Ép buộc người khác làm trái pháp luật: Các hành vi ép buộc người khác làm trái pháp luật đều bị nghiêm cấm.
- Làm lộ bí mật Điều tra vụ án: Việc làm lộ bí mật Điều tra vụ án là hành vi bị nghiêm cấm.
- Bức cung, dùng nhục hình và các hình thức tra tấn hoặc đối xử, trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo, hạ nhục con người hay bất kỳ hình thức nào khác xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân: Việc sử dụng bạo lực, áp bức, đối xử tàn bạo và trừng phạt vô nhân đạo là hành vi bị nghiêm cấm.
Công ty Luật Minh Khuê xin cảm ơn quý khách đã đọc tư vấn của chúng tôi. Nếu quý khách cần tư vấn hoặc có bất kỳ câu hỏi pháp lý nào, hãy liên hệ ngay với Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến của chúng tôi qua số hotline: 1900.6162 để được hỗ trợ và giải đáp thắc mắc kịp thời. Nếu quý khách hàng muốn biết báo giá dịch vụ pháp lý, vui lòng gửi yêu cầu của quý khách đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất. Chúng tôi cam kết sẽ cung cấp cho quý khách hàng dịch vụ pháp lý chất lượng cao, chuyên nghiệp và hiệu quả. Rất mong được hợp tác và tin tưởng của quý khách hàng!
Quý khách có nhu cầu tham khảo bài viết về Hỏi cung bị can qua bài viết sau đây: Hỏi cung bị can là gì? Nhiệm vụ và nguyên tắc hỏi cung bị can?
