1. Thế nào là bệnh giả dại ở lợn?
Bệnh giả dại ở lợn là một bệnh truyền nhiễm gia súc do vi rút Pseudorabies gây ra, trong đó phần lớn trường hợp do vi rút Suid herpesvirus 1 (họ Herpesviridae, phân họ Alphaherpesviridae, giống Alphagerpesvirus). Vi rút này chủ yếu tác động đến hệ thần kinh trung ương và đường hô hấp của lợn. Bệnh giả dại thường có các triệu chứng như mất cân bằng, co giật, điều chỉnh không ổn định của cơ bắp, và trong một số trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến tử vong. Vi rút này có khả năng lây lan rộng rãi trong bầy lợn, gây ra tác động tiêu cực đến sức khỏe và sản xuất của đàn lợn.
Đối với người, bệnh giả dại không gây ra các triệu chứng như ở lợn, nhưng vi rút vẫn có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng nếu tiếp xúc trực tiếp với động vật bị nhiễm bệnh. Do đó, việc phòng tránh tiếp xúc với lợn hoặc các vật nuôi khác mắc bệnh là rất quan trọng để ngăn chặn sự lây lan của bệnh giả dại. Tóm lại, bệnh giả dại ở lợn là một bệnh truyền nhiễm gia súc do vi rút Pseudorabies, chủ yếu là Suid herpesvirus 1, gây ra. Bệnh tác động chủ yếu đến hệ thần kinh trung ương và đường hô hấp của lợn, xuất hiện các triệu chứng như mất cân bằng, co giật và điều chỉnh không ổn định của cơ bắp, có thể dẫn đến tình trạng nghiêm trọng và thậm chí tử vong. Việc quản lý và phòng tránh tiếp xúc trực tiếp với lợn nhiễm bệnh là quan trọng để ngăn chặn sự lây lan của bệnh giả dại và bảo vệ sức khỏe của động vật và con người.
2. Lợn mắc bệnh giả dại sẽ có những triệu chứng lâm sàng ra sao?
Theo tiết 5.1.2 tiểu mục 5.1 Mục 5 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8400-22:2014 về Bệnh động vật - Quy trình chẩn đoán - Phần 22: Bệnh giả dại ở lợn quy định về triệu chứng lâm sàng như sau:
Lợn con chưa cai sữa (dưới 3-4 tuần tuổi):
- Triệu chứng:
+ Giảm cân, bỏ ăn.
+ Sốt cao (41 °C đến 42 °C).
+ Run rẩy, chảy nhiều nước dãi.
+ Giật cầu mắt.
+ Triệu chứng thần kinh:
- Xuất hiện sau 24 h từ khi lợn bắt đầu bị nhiễm.
- Chết sau 24 h đến 36 h.
- Tỷ lệ chết gần 100%.
Lợn sau cai sữa (3-4 tuần tuổi):
Triệu chứng:
- Nhẹ hơn so với lợn con đang bú.
- Ít mắc triệu chứng thần kinh hơn.
- Tỷ lệ chết giảm, nhưng có thể lên đến 50% trong một sổ ổ dịch.
Lợn choai:
Triệu chứng:
- Sốt (từ 41 đến 42 °C).
- Mệt mỏi, kém ăn.
- Triệu chứng hô hấp: hắt hơi, chảy nước mũi, ho nặng, thở khó.
- Giảm cân.
- Bệnh kéo dài từ 6 ngày đến 10 ngày.
- Tỷ lệ mắc có thể đến 100%, tỷ lệ chết từ 1% đến 2%.
Lợn trưởng thành và lợn nái:
Triệu chứng:
- Hô hấp như lợn choai.
- Lợn nái có thể sảy thai.
- Tỷ lệ chết hiếm khi vượt quá 2%.
Lợn nhiễm bệnh giả dại thường manifest với những dấu hiệu rối loạn hô hấp và thần kinh. Ở lợn con chưa cai sữa, các biểu hiện bao gồm giảm cân, thái độ bỏ ăn, sốt từ 41 °C đến 42 °C, cảm giác run rẩy, tiêu chảy nhiều nước dãi, và hiện tượng giật cầu mắt. Triệu chứng thần kinh xuất hiện trong vòng 24 giờ, và lợn thường chết trong khoảng từ 24 giờ đến 36 giờ sau khi các triệu chứng thấy rõ, với tỷ lệ chết lên đến gần 100%.
Lợn sau cai sữa, từ 3 đến 4 tuần tuổi, thường có những biểu hiện nhẹ hơn so với lợn con đang bú. Họ ít phổ biến các triệu chứng thần kinh hơn và có tỷ lệ chết giảm đi, tuy nhiên, tỷ lệ này vẫn có thể lên đến 50% trong một ổ dịch. Các triệu chứng hô hấp thường gặp bao gồm hắt hơi, chảy nước mũi, khó thở và ho nặng.
Lợn choai thường thể hiện triệu chứng sốt, mệt mỏi, thiếu ăn, và các dấu hiệu hô hấp như hắt hơi, chảy nước mũi, ho nặng, thở khó, và giảm cân. Bệnh có thể kéo dài từ 6 đến 10 ngày, với tỷ lệ mắc bệnh có thể lên đến 100%, trong khi tỷ lệ chết dao động từ 1% đến 2%.
Lợn trưởng thành chủ yếu thể hiện các triệu chứng hô hấp tương tự như lợn choai, và lợn nái cũng có thể gặp vấn đề sảy thai. Tuy tỷ lệ chết hiếm khi vượt quá 2%, nhưng việc theo dõi và kiểm soát bệnh là quan trọng để giữ cho tình trạng sức khỏe của đàn lợn được duy trì.
Các triệu chứng lâm sàng của bệnh giả dại ở lợn có thể biến động tùy thuộc vào độ tuổi và giai đoạn nhiễm bệnh. Việc chẩn đoán kịp thời và áp dụng biện pháp phòng tránh là quan trọng để kiểm soát và giảm thiểu tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết trong ổ dịch.
3. Khi lợn có triệu chứng mắc bệnh giả dại thì có thể lấy mẫu của lợn làm mẫu bệnh phẩm để tiến hành chẩn đoán hay không?
Cách tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm để chẩn đoán bệnh giả dại ở lợn được quy định như sau theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8400-22:2014:
- Mẫu cho xét nghiệm vi rút:
+ Đối với lợn bệnh còn sống: Lấy tăm bông để ngoáy dịch miệng hầu hoặc mũi hoặc amidan cho vào môi trường bảo quản có kháng sinh.
+ Đối với lợn bệnh được mổ khám: Lấy 3-5 gam não, amidan, phổi, lách, hạch.
- Mẫu cho xét nghiệm kháng thể:
+ Sử dụng xy lanh 5 ml để lấy 2 ml máu của lợn bị mắc bệnh chưa tiêm vắc xin phòng bệnh Aujeszky.
+ Rút cán xy lanh tới mức cao nhất để tạo nhiều khoảng trống bên trong, đặt xy lanh nằm nghiêng 5° ở nhiệt độ từ 20 đến 30 °C trong thời gian 30 phút để máu tự đông lại và tiết ra huyết thanh.
+ Chắt huyết thanh sang ống 1,5 ml mới để dùng cho xét nghiệm.
- Bảo quản mẫu:
+ Trong quá trình vận chuyển, mẫu phải được bảo quản trong thùng bảo ôn (nhiệt độ từ 2oC đến 4oC) không quá 48 giờ.
+ Ở phòng thí nghiệm, nếu chưa xét nghiệm ngay, phải được giữ trong tủ lạnh đông -70oC đối với mẫu xét nghiệm vi rút và -20oC đối với mẫu xét nghiệm kháng thể.
Chú thích:
- Trong chăn nuôi, việc sử dụng vắc xin giả dại có thể làm ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm, do đó, không lấy mẫu trong thời gian 4 tuần sau khi tiêm vắc xin sống nhược độc.
- Không lấy mẫu huyết thanh ở lợn đã được tiêm vắc xin giả dại để xét nghiệm kháng thể, và đối với lợn được tiêm vắc xin đánh dấu nhược độc (xóa gen gE), có thể lấy mẫu để xét nghiệm kháng thể gE mà không bị ảnh hưởng bởi vi rút vắc xin.
Để thực hiện việc lấy mẫu máu cho xét nghiệm kháng thể của lợn mắc bệnh giả dại. Có thể lấy máu ở lợn có triệu chứng lâm sàng mắc bệnh giả dại như sau:
- Chuẩn bị mẫu:
+ Sử dụng xy lanh 5 ml để thu thập mẫu máu.
+ Lựa chọn lợn có triệu chứng lâm sàng nghi ngờ mắc bệnh giả dại.
+ Đảm bảo lợn chưa được tiêm vắc xin phòng bệnh Aujeszky hoặc đã trôi qua thời gian 4 tuần sau khi tiêm vắc xin sống nhược độc.
- Lấy mẫu:
+ Sử dụng xy lanh 5 ml, hút 2 ml máu từ lợn bằng cách đặt cán xy lanh tới mức cao nhất.
+ Đặt xy lanh nằm nghiêng 5° ở nhiệt độ từ 20 đến 30 °C trong khoảng 30 phút để máu tự đông lại và tiết ra huyết thanh.
- Chuẩn bị mẫu cho xét nghiệm:
+ Chắt huyết thanh sang ống 1,5 ml mới để sử dụng cho xét nghiệm kháng thể.
+ Bảo quản mẫu trong điều kiện lạnh, nếu không thực hiện xét nghiệm ngay.
Quy trình này đảm bảo rằng mẫu máu được lấy từ lợn mắc bệnh giả dại sẽ cung cấp thông tin chính xác và đáng tin cậy để thực hiện xét nghiệm kháng thể và chẩn đoán bệnh.
Quý khách có nhu cầu xem thêm bài viết sau: Các bước điều tra và xử lý ổ dịch, dịch bệnh truyền nhiễm
Nếu quý khách hàng đang gặp phải bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, xin vui lòng không ngần ngại liên hệ với chúng tôi thông qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẵn sàng lắng nghe và cung cấp sự tư vấn chuyên nghiệp để giúp quý khách giải quyết mọi vấn đề một cách hiệu quả và đúng luật. Ngoài ra, quý khách hàng cũng có thể gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc một cách nhanh chóng. Chúng tôi cam kết đáp ứng mọi yêu cầu của quý khách hàng một cách chu đáo và chất lượng.
