Mục lục bài viết

I. Nhận xét Liên kết các câu trong bài bằng cách thay thế từ ngữ lớp 5

Câu 1 trang 76 SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 2

Các câu trong đoạn văn sau nói về ai? Những từ ngữ nào cho biết điều đó?

Đã mấy năm vào Vương phủ Vạn Kiếp, sống gần Hưng Đạo Vương, chàng thư sinh họ Trương thấy Ông luôn điềm tĩnh. Không điều gì khiến vị Quốc công Tiết chế có thể rối trí. Vị Chủ tướng tài ba không quên một trong những điều hệ trọng để làm nên chiến thắng là phải cố kết lòng người. Chuyến này, Hưng Đạo Vương lại kinh cùng nhà vua dự Hội nghị Diên Hồng. Từ đấy, Ông sẽ đi thẳng ra chiến trận. Vào chốn gian nguy, trước vận nước ngàn cân treo sợi tóc mà Người vẫn bình thản, tự tin, đĩnh đạc đến lạ lùng.

Theo LÊ VÂN

Lời giải chi tiết:

Đoạn văn nói về Hưng Đạo Vương.

Những từ ngữ cho em biết điều đó là:

- Ông: được nhắc đến nhiều lần trong đoạn văn.

- Hưng Đạo Vương: được nhắc đến trực tiếp ở câu 5.

- Vị Quốc công Tiết chế: chức danh của Hưng Đạo Vương được nhắc đến ở câu 2.

- Vị Chủ tướng tài ba: chức danh của Hưng Đạo Vương được nhắc đến ở câu 3.

- Người: đại từ nhân xưng thay thế cho Hưng Đạo Vương được nhắc đến ở câu 6.

 

Câu 2 trang 76 SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 2

Vì sao có thể nói cách diễn đạt trong đoạn văn trên hay hơn cách diễn đạt trong đoạn văn sau đây?

Đã mấy năm vào Vương phủ Vạn Kiếp, sống gần Hưng Đạo Vương, chàng  thư sinh họ Trương thấy Hưng Đạo Vương luôn điềm tĩnh. Không điều gì khiến Hưng Đạo Vương có thể rối trí. Hưng Đạo Vương không quên một trong những điều hệ trọng để làm nên chiến thắng là phải cố kết lòng người. Chuyến này, Hưng Đạo Vương lai kình cùng nhà vua dự Hội nghị Diên Hồng. Từ đấy, Hưng Đạo Vương sẽ đi thẳng ra chiến trận. Vào chốn gian nguy, trước vận nước ngàn cân treo sợi tóc mà Hưng Đạo Vương vẫn bình thản, tự tin, đĩnh đạc đến lạ lùng.

Lời giải chi tiết:

Có thể nói cách diễn đạt trong đoạn văn 1 hay hơn cách diễn đạt trong đoạn văn 2 bởi những lí do sau:

- Sử dụng đa dạng các đại từ thay thế:

   + Đoạn văn 1: sử dụng nhiều đại từ thay thế như "Ông", "Vị Quốc công Tiết chế", "Vị Chủ tướng tài ba", "Người" để thay thế cho "Hưng Đạo Vương".

   + Đoạn văn 2: chỉ sử dụng "Hưng Đạo Vương" để lặp lại nhiều lần.

=> Việc sử dụng đa dạng các đại từ thay thế giúp cho đoạn văn 1 tránh lặp lại (tạo sự uyển chuyển, mượt mà cho câu văn); tăng tính trang trọng (thể hiện sự tôn kính đối với Hưng Đạo Vương); nhấn mạnh vào phẩm chất, tính cách của Hưng Đạo Vương (giúp người đọc hình dung rõ về vị danh tướng này".

- Sử dụng các từ ngữ miêu tả sinh động:

   + Đoạn văn 1: sử dụng các từ ngữ miêu tả sinh động như "điềm tĩnh", "bình thản", "tự tin", "đĩnh đạc", "lạ lùng".

   + Đoạn văn 2: chỉ sử dụng các từ ngữ miêu tả đơn giản như "luôn điềm tĩnh", "không điều gì khiến ... rối trí", "bình thản, tự tin, đĩnh đạc".

=> Việc sử dụng các từ ngữ miêu tả sinh động giúp đoạn văn 1 tăng tính biểu cảm (giúp người đọc cảm nhận rõ hơn về tính cách, phẩm chất của Hưng Đạo Vương); tăng tính gợi cảm (giúp người đọc hình dung rõ hơn về hình ảnh Hưng Đạo Vương); tạo ấn tượng mạnh mẽ (giúp người đọc nhớ lâu về nhân vật Hưng Đạo Vương).

- Sử dụng các câu văn đa dạng.

   + Đoạn văn 1: sử dụng các câu văn đa dạng về cấu trúc và ngữ điệu.

   + Đoạn văn 2: sử dụng các câu văn đơn giản, chủ yếu là câu kể Ai thế nào?

=> Việc sử dụng các câu văn đa dạng giúp cho đoạn văn 1 tránh sự đơn điệu (tạo sự hấp dẫn cho người đọc); nhấn mạnh vào nội dung (giúp người đọc dễ dàng nắm bắt được thông tin); tăng tính biểu cảm (giúp người đọc cảm nhận rõ hơn về cảm xúc của tác giả).

 

II. Ghi nhớ Liên kết các câu trong bài bằng cách thay thế từ ngữ lớp 5

Khi các câu trong đoạn văn cùng nói về một người, một vật, một việc, ta có thể dùng đại từ hoặc những từ đồng nghĩa thay thế cho những từ ngữ đã dùng ở câu đứng trước để tạo mối liên hệ giữa các câu và tránh lặp từ nhiều lần.

 

III. Luyện tập Liên kết các câu trong bài bằng cách thay thế từ ngữ lớp 5

Câu 1 trang 77 SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 2

Mỗi từ ngữ in đậm dưới đây thay thế cho từ ngữ nào? Cách thay thế từ ngữ ở đây có tác dụng gì?

Hai Long phóng xe về phía Phú Lâm tìm hộp thư mật.

Người đặt hộp thư lần nào cũng tạo cho anh sự bất ngờ. Bao giờ hộp thư cũng được đặt tại một nơi dễ tìm mà lại ít bị chú ý nhất. Nhiều lúc, người liên lạc còn gửi gắm vào đây một chút tình cảm của mình, thường bằng những vật gợi ra hình chữ V mà chỉ anh mới nhận thấy. Đó là tên Tổ quốc Việt Nam, là lời chào chiến thắng.

HỮU MAI

Lời giải chi tiết:

Từ ngữ in đậm thay thế cho:

- Anh: thay thế cho "Hai Long".

- Người liên lạc: thay thế cho "người đặt hộp thư".

- Đó: thay thế cho "những vật gợi ra hình chữ V".

Cách thay thế từ ngữ ở đây có tác dụng:

- Tránh lặp lại: tạo sự uyển chuyển, mượt mà cho câu văn.

- Nhấn mạnh vào nội dung: giúp người đọc dễ dàng nắm bắt được thông tin.

- Tăng tính biểu cảm: giúp người đọc cảm nhận rõ hơn về cảm xúc của tác giả.

 

Câu 2 trang 77 SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 2

Hãy thay thế những từ lặp lại trong mỗi câu của đoạn văn sau bằng những từ ngữ có giá trị tương đương để đảm bảo liên kết mà không lặp từ:

Vợ An Tiêm lo sợ vô cùng. Vợ An Tiêm bảo An Tiêm:

- Thế này thì vợ chồng mình chết mất thôi.

An Tiêm lựa lời an ủi vợ:

- Còn hai bàn tay, vợ chồng chúng mình còn sống được.

Lời giải chi tiết:

Cách 1:

Vợ An Tiêm lo sợ vô cùng. Nàng bảo An Tiêm:

- Thế này thì vợ chồng mình chết mất thôi.

An Tiêm lựa lời an ủi nàng:

- Còn hai bàn tay trắng, gia đình chúng mình còn sống được.

Cách 2:

(1) Vợ An Tiêm lo sợ vô cùng. (2) Nàng bảo chồng

- Nàng (câu 2) thay cho vợ An Tiêm (câu 1).

- chồng (câu 2) thay cho An Tiêm (câu 1).

(3) Thế này thì vợ chồng mình chết mất thôi.

(4) An Tiêm lựa lời an ủi vợ.

(5) Còn hai bàn tay trắng, vợ chồng mình còn sống được.

 

IV. Bài tập luyện tập

Câu 1:

Đoạn văn gốc:

Mùa xuân đến mang theo những cơn gió ấm áp. Cánh đồng lúa xanh mướt trải dài như tấm thảm. Nắng xuân rải nhẹ trên cánh đồng lúa, làm cho lúa óng ánh như dát vàng. Trên cánh đồng, những chú chim hót líu lo, tạo nên một bản nhạc du dương, vui tại.

Yêu cầu:

- Thay thế các từ ngữ lặp lại trong đoạn văn bằng những từ ngữ có giá trị tương đương để đảm bảo liên kết mà không lặp từ.

- Viết đoạn văn sau khi thay thế.

Lời giải chi tiết:

Đoạn văn sau khi thay thế:

Khi mùa xuân sang, những làn gió ấm áp uà về. Cánh đồng lúa mơn mởn trải dài như tấm thảm. Nắng xuân nhẹ nhàng rải lên cánh đồng lúa, khiến cho lúa óng ánh như dát vàng. Từng đàn chim hót líu lo trên cánh đồng, tạo nên bản nhạc du dương, vui tai.

Câu 2: 

Đoạn văn gốc:

Bông hoa sen nở rộ trên mặt hồ. Hoa sen có nhiều cánh mỏng manh, xếp đều đặn, ôm lấy nhụy hoa vàng óng Nhụy hoa sen tỏa ra một mùi hương thơm dịu nhẹ. Hương thơm ấy lan tỏa khắp không gian, làm cho mọi người cảm thấy sảng khoái, dễ chịu.

Yêu cầu:

- Thay thế các từ ngữ lặp lại trong đoạn văn bằng những từ ngữ có giá trị tương đương để đảm bảo liên kết mà không lặp từ.

- Viết lại đoạn văn sau khi thay thế.

Lời giải chi tiết:

Đoạn văn sau khi thay thế:

Trên mặt hồ, bông hoa sen khoe sắc rực rỡ. Những cánh hoa mỏng manh xếp đều đặn, ôm lấy nhụy hoa vàng óng. Từ nhụy hoa, một mùi hương thơm dịu nhẹ tỏa ra. Hương thơm ấy lan tỏa khắp không gian, mang đến cho mọi người cảm giác sảng khoái, dễ chịu.

 

Xem thêm: Từ nhiều nghĩa là gì? Lấy ví dụ về từ nhiều nghĩa Tiếng Việt lớp 5