Môn thi thứ 3 vào lớp 10 năm 2026 Quảng Trị: Thông tin mới nhất

Sự chuyển dịch của hệ thống giáo dục Việt Nam sang Chương trình Giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 đã tạo ra những thay đổi mang tính bước ngoặt trong cách thức đánh giá và tuyển sinh cấp trung học phổ thông. Đối với tỉnh Quảng Trị, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026-2027 không chỉ đơn thuần là một kỳ kiểm tra kiến thức mà còn là sự phản chiếu của triết lý giáo dục mới: tập trung vào phát triển năng lực và phẩm chất người học. Việc tìm hiểu sâu sắc các quy định, đặc biệt là cơ chế xác định môn thi thứ ba, cấu trúc đề thi theo định hướng năng lực và các quy trình pháp lý liên quan là nhiệm vụ trọng tâm để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và quyền lợi chính đáng cho hơn 8.000 thí sinh trên địa bàn tỉnh. Bài viết này của Luật Minh Khuê phân tích toàn diện các khía cạnh kỹ thuật, pháp lý và sư phạm của kỳ thi, dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật mới nhất và hướng dẫn thực tế từ Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Quảng Trị.

1. Quy định chung về môn thi vào lớp 10 năm 2026 theo chương trình mới

Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm 2026 được điều chỉnh bởi Thông tư số 30/2024/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thay thế cho các quy chế tuyển sinh cũ vốn dựa trên nền tảng của chương trình giáo dục truyền thống. Điểm cốt lõi của thông tư này là sự thống nhất hóa quy trình tuyển sinh trên phạm vi toàn quốc nhưng đồng thời trao quyền chủ động có kiểm soát cho các địa phương trong việc lựa chọn môn thi thứ ba.

Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở (THCS) từ năm 2025 không còn được xếp loại khá, giỏi hay trung bình trên bằng tốt nghiệp theo Thông tư 31/2023/TT-BGDĐT. Thay vào đó, việc công nhận tốt nghiệp chỉ dựa trên việc hoàn thành chương trình học và các điều kiện về độ tuổi, hồ sơ. Điều này đặt gánh nặng phân hóa năng lực lên vai kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, biến nó thành công cụ đánh giá quan trọng nhất để sàng lọc thí sinh vào các trường công lập.

Theo quy định tại Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT, cấu trúc môn thi cho tuyển sinh lớp 10 năm 2026 bao gồm ba bài thi chính: Toán, Ngữ văn và một môn thi thứ ba hoặc bài thi tổ hợp do Sở GD&ĐT địa phương lựa chọn. Quy định mới yêu cầu môn thi thứ ba phải nằm trong số các môn học có đánh giá bằng điểm số trong chương trình cấp THCS và phải đảm bảo tính thay đổi để hướng tới mục tiêu giáo dục toàn diện, tránh tình trạng học lệch, học tủ.

2. Quảng Trị chọn môn thi thứ 3 như thế nào?

Một trong những chủ đề gây tranh luận nhiều nhất trong quá trình xây dựng quy chế mới là việc nên bốc thăm ngẫu nhiên hay lựa chọn cố định môn thi thứ ba. Phương án bốc thăm từng được đề xuất nhằm tạo áp lực buộc học sinh phải học đều tất cả các môn, tránh việc chỉ tập trung vào ba môn công cụ chính. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia và lãnh đạo ngành giáo dục tại các địa phương, bao gồm Quảng Trị, lo ngại rằng việc bốc thăm sát ngày thi (thường là cuối tháng 3) sẽ gây áp lực tâm lý quá lớn và tạo ra yếu tố may rủi cho thí sinh.

Phản hồi trước những lo ngại này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã loại bỏ quy định "bốc thăm" ra khỏi dự thảo chính thức của Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT. Thay vào đó, thẩm quyền lựa chọn môn thi thứ ba thuộc về Sở GD&ĐT các tỉnh, thành phố. Tại Quảng Trị, quy trình này được thực hiện dựa trên việc phân tích mục tiêu giáo dục địa phương và xu hướng hội nhập quốc tế.

Ngày 03/02/2026, Sở GD&ĐT Quảng Trị đã ban hành Công văn số 457/SGDĐT-QLCL, chính thức xác nhận Tiếng Anh là môn thi thứ ba cho kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027. Như vậy, phương thức chọn môn thi tại Quảng Trị là lựa chọn cố định và công bố sớm thay vì thực hiện bốc thăm ngẫu nhiên sát kỳ thi.

Việc lựa chọn Tiếng Anh làm môn thi thứ ba tại Quảng Trị mang tính chiến lược vì các lý do sau:

• Tính ổn định: Giúp các nhà trường, giáo viên và học sinh chủ động trong công tác giảng dạy và ôn tập ngay từ đầu học kỳ II.
• Đáp ứng Đề án quốc gia: Phù hợp với mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035 theo định hướng của Chính phủ.
• Tầm nhìn dài hạn: Khẳng định tầm quan trọng của ngoại ngữ trong việc nâng cao tư duy, tiếp cận tri thức quốc tế và chuẩn bị năng lực cho học sinh trong bối cảnh hội nhập, du học và việc làm tương lai.
• Tuân thủ quy định thay đổi: Theo Thông tư 30, môn thi thứ ba không được chọn cùng một môn quá 3 năm liên tiếp. Vì năm 2025 Quảng Trị cũng đã thi Tiếng Anh , việc tiếp tục chọn môn này vào năm 2026 là hợp lệ, nhưng báo hiệu rằng trong các năm tới (sau năm 2027), tỉnh có thể sẽ phải chuyển sang một môn học khác như Khoa học Tự nhiên hoặc Lịch sử và Địa lý để đúng quy định của Bộ.

3. Cấu trúc đề thi và nội dung ôn tập môn thi thứ 3 tại Quảng Trị

Dưới sự tác động của Chương trình GDPT 2018, cấu trúc đề thi tại Quảng Trị năm 2026 đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ, từ việc kiểm tra kiến thức đơn thuần sang đánh giá năng lực tư duy ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp thực tế. Môn Tiếng Anh, với tư cách là môn thi thứ ba, được thiết kế để đánh giá toàn diện các kỹ năng nghe, đọc, viết và kiến thức ngôn ngữ.

Hình thức và thời gian làm bài

Môn Tiếng Anh được tổ chức theo hình thức kết hợp giữa tự luận và trắc nghiệm. Thí sinh sẽ làm bài trực tiếp trên tờ phiếu do Hội đồng ra đề thi thiết kế. Thời gian làm bài là 60 phút.

Phân bổ tỷ trọng kiến thức và kỹ năng

Đề thi Tiếng Anh lớp 10 tại Quảng Trị tuân thủ một ma trận nghiêm ngặt để đảm bảo tính bao quát của chương trình lớp 9 và các cấp độ nhận thức từ nhận biết đến vận dụng cao.

Phân tích sâu về các kỹ năng đặc thù

• Kỹ năng Nghe (Listening): Đây là phần thi chiếm 1/4 tổng số điểm, đòi hỏi thí sinh phải có khả năng xử lý âm thanh và nắm bắt từ khóa trong môi trường giao tiếp thực tế. Việc lồng ghép phần nghe vào đề thi tuyển sinh là minh chứng cho việc chuyển dịch từ "học để thi" sang "học để sử dụng" của tỉnh Quảng Trị.
• Kỹ năng Đọc (Reading): Các văn bản đọc hiểu thường được chọn lọc từ các nguồn bên ngoài sách giáo khoa đã được phê duyệt, nhằm kiểm tra khả năng vận dụng quy tắc ngôn ngữ vào ngữ cảnh mới thay vì kiểm tra trí nhớ về các bài đọc trong lớp.
• Kỹ năng Viết (Writing): Tập trung vào khả năng diễn đạt tư duy. Đặc biệt, kỹ năng Nói (Speaking) không tổ chức thi riêng nhưng được tích hợp khéo léo thông qua các bài tập hoàn thành hội thoại hoặc viết lại câu có tính chức năng giao tiếp.
• Nội dung ôn tập: Phạm vi kiến thức nằm trong chương trình môn Tiếng Anh lớp 9. Tuy nhiên, đề thi sẽ không tập trung quá mức vào một bài học cụ thể mà rải đều các mạch kiến thức về thì của động từ, các loại mệnh đề, từ vựng theo chủ đề gia đình, trường học, môi trường và khoa học.

4. Phương thức tuyển sinh lớp 10 tại Quảng Trị: Kết hợp thi tuyển và xét tuyển

Quảng Trị áp dụng một phương thức tuyển sinh khá đặc thù so với nhiều tỉnh thành khác: kết hợp giữa kết quả thi tuyển và xét tuyển dựa trên quá trình học tập, rèn luyện của thí sinh tại bậc THCS.

Cơ chế "Biết điểm trước, đăng ký nguyện vọng sau"

Đây là năm thứ hai liên tiếp (kể từ năm 2025) Quảng Trị thực hiện phương án cho học sinh biết điểm thi vòng 1 trước khi chính thức đăng ký nguyện vọng vào các trường THPT công lập.

• Vòng 1 (Thi tuyển): Thí sinh tham gia thi ba môn Toán, Ngữ văn và Tiếng Anh.
• Giai đoạn Đăng ký: Sau khi Sở GD&ĐT công bố điểm thi, dựa trên năng lực thực tế và điểm số đạt được, thí sinh mới thực hiện đăng ký một nguyện vọng duy nhất vào một trường THPT công lập trên địa bàn.
• Ý nghĩa: Cơ chế này giúp giảm thiểu rủi ro "trượt oan" do thí sinh đăng ký vào các trường có điểm chuẩn quá cao so với thực lực. Đồng thời, nó tạo ra sự minh bạch và công bằng tối đa cho thí sinh đại trà.

Công thức tính điểm xét tuyển (ĐXT)

Điểm xét tuyển tại Quảng Trị không chỉ dựa vào điểm thi mà còn bao gồm điểm rèn luyện và học tập trong suốt 4 năm học cấp THCS.

ĐXT = (Điểm Toán + Điểm Ngữ văn + Điểm Tiếng Anh) x 2 + Điểm rèn luyện + Điểm học tập + Điểm ưu tiên + Điểm khuyến khích

Trong đó:

• Hệ số điểm thi: Cả ba môn thi (Toán, Văn, Anh) đều được nhân hệ số 2. Mặc dù Thông tư 30 của Bộ có xu hướng bãi bỏ nhân hệ số, nhưng lãnh đạo Sở GD&ĐT Quảng Trị khẳng định việc duy trì hệ số 2 cho 3 môn công cụ này là không xung đột với quan điểm của Bộ và giúp tăng cường sự phân hóa.
• Điểm rèn luyện: Được tính bằng trung bình cộng điểm rèn luyện 4 năm cấp THCS. Mức Tốt tương đương 8,0 điểm; Khá: 6,5 điểm; Đạt: 5,0 điểm.
• Điều kiện tối thiểu: Thí sinh chỉ được xét tuyển khi thi đủ các bài thi, không vi phạm quy chế và mỗi bài thi phải đạt từ 0,75 điểm trở lên.

5. Các mốc thời gian quan trọng thí sinh Quảng Trị cần lưu ý năm 2026

Việc nắm vững lịch trình tuyển sinh là yếu tố sống còn để đảm bảo thí sinh không bỏ lỡ các quyền lợi quan trọng. Lịch trình dự kiến cho kỳ thi năm 2026 tại Quảng Trị được xây dựng dựa trên khung thời gian truyền thống và các quy định mới về quản lý dữ liệu trên hệ thống tuyển sinh trực tuyến.