Một số giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại hành chính và hiệu quả thực hiện của quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật

Khách hàng: Chào Luật sư. Mong được Luật sư tư vấn một số giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại hành chính và hiệu quả thực hiện của quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật.

Cảm ơn!

Trả lời:

1. Mở đầu vấn đề

Khi tìm hiểu về sự hoàn thiện thể chế giải quyết khiếu nại hành chính. Thể chế giải quyết khiếu nại hành chính cần được hoàn thiện theo hướng: tăng cường trách nhiệm giải quyết khiếu nại của cơ quan hành chính nước, mở rộng và tăng thẩm quyền xét xử các vụ án hành chính của Toà án nhân dân, nghiên cứu thành lập cơ quan tài phán hành chính trực thuộc hệ thống cơ quan hành pháp.

2. Việc giải quyết khiếu nại của cơ quan hành chính nhà nước

- Tăng cường trách nhiệm của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh và người có quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại;

- Thẩm quyền giải quyết khiếu nại: Không quy định việc giải quyết khiếu nại của người có quyết định hành chính bị khiếu nại là một cấp giải quyết khiếu nại lần đầu như hiện nay mà quy định giai đoạn là việc tự xem lại quyết định hành chính bị khiếu nại; quy định cấp trên của người có quyết định hành chính bị khiếu nại là cấp giải quyết khiếu nại.

- Thủ tục giải quyết khiếu nại: cần theo hướng công khai, minh bạch, tăng cường đối thoại, mở rộng, nâng cao vai trò của luật sư trong quá trình giải quyết khiếu nại; đơn giản thủ tục khiếu nại, có cơ chế để người khiếu nại tiếp cận thông tin, thu thập chứng cứ để khiếu kiện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

- Nâng cao hiệu quả thi hành quyết định giải quyết khiếu nại: quy định cụ thể, trách nhiệm, trình thủ tục thi hành quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật; chế tài đối vởi những người không thi hành, thi hành không đầy đủ, nghiêm túc, chậm thi hành hoặc cản trở việc thi hành quyết định giải quyết khiếu nại.

3. Việc giải quyết vụ án hành chính của Toà án nhân dân

- Mở rộng, tăng thẩm quyền xét xử các vụ án hành chính của Toà án nhân dân theo hướng Toà án có thẩm quyền xét xử tất cả các khiếu kiện hành chính, trừ các khiếu kiện trong các lĩnh vực: quốc phòng, an ninh ngoại giao, bí mật nhà nước.

- Đơn giản điều kiện khởi kiện vụ án hành chính: Nếu không đồng ý với quyết định hành chính, công dân, tổ chức có quyền lựa chọn hoặc khiếu nại đến cơ quan hành chính hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Toà án mà không cần điều kiện đã khiếu nại đến cơ quan hành chính.

- Tăng thời hiệu khỏi kiện vụ án hành chính.

- Quy định cụ thể thẩm quyền quyết định của Hội đồng xét xử.

- Tiếp tục nghiên cứu hướng thành lập cơ quan tài phán hành chính thuộc hệ thống cơ quan hành pháp.

4. Cải tiến, kiện toàn bộ máy làm công tác giải quyết khiếu nại, nâng cao chất lượng cán bộ

Cụ thể là ta nói về sự cải tiến, kiện toàn bộ máy làm công tác giải quyết khiếu nại, nâng cao chất lượng cán bộ làm công tác giải quyết khiếu nại

Tổ chức bộ máy làm công tác giải quyết khiếu nại hành chính cần được củng cố, kiện toàn theo hướng chuyên nghiệp, phân công trách nhiệm rõ ràng, hoàn thiện mối quan hệ giữa người có thẩm giải quyết khiếu nại với cơ quan, đơn vị tham mưu giải quyết khiếu nại; giữa các cơ quan, đơn vị tham mưu giải quyết khiếu nại.

Để nâng cao chất lượng cán bộ làm công tác giải quyết khiếu nại cần tiến hành một số công việc sau:

- Tiến hành xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác tham mưu giải quyết khiếu nại theo hướng chuyên nghiệp, phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước và thẩm quyền, trách nhiệm giải quyết khiếu nại của Thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước ở các ngành, các cấp, ở mỗi cơ quan, đơn vị. Đồng thời hoàn thiện tiêu chuẩn, chức danh, yêu cầu chuyên môn, nghiệp vụ, chế độ tuyển dụng, đánh giá, khen thưởng, kỷ luật phù hợp với công tác giải quyết khiếu nại. Căn cứ chức năng, nhiệm vụ, yêu cầu và thực tiễn tình hình khiếu nại, tố cáo của từng ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị để bố trí cơ cấu cán bộ hợp lý, phù hợp.

- Xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu giải quyết khiếu nại giỏi về pháp luật, am hiểu lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước trong từng ngành, lĩnh vực có liên quan, có kỹ năng thành thạo khi giải quyết khiếu nại. Người cán bộ phải được đào tạo qua các trường, lớp về luật, chuyên môn trong từng lĩnh vực, nhất là phải được được đào tạo kiến thức về quản lý nhà nước, kỹ năng giải quyết khiếu nại, ngoại ngữ, tin học và các kiến thức bổ trợ khác.

- Tăng cường giáo dục lý luận chính trị, tư tưởng bằng những hình thức phù hợp, thiết thực để năng cao phẩm chất chính trị, trình độ nhận thức, lý luận về công tác giải quyết khiếu nại, tinh thần thái độ phục vụ nhân dân.

- Xây dựng chế độ chính sách phù hợp về các mặt, trong đó chú trọng chế độ tiền lương, chế độ phụ cấp để tạo ra động lực khuyến khích, động viên cán bộ yên tâm công tác, hoàn thành tốt nhiệm vụ.

5. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật

Để tạo sự nhất quán, đảm bảo hiệu quả thực hiện của quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật và hạn chế đến mức thấp nhất phát sinh những vụ việc phức tạp tồn đọng, kéo dài không cần thiết, cần sửa đổi, điều chỉnh cơ chế xem xét lại việc việc giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật nhưng có vi phạm pháp luật theo hướng sau:

- Cần sửa đổi Luật khiếu nại năm 2011, trong đó bổ sung quy định về cơ chế xem xét lại vụ việc giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật. Như vậy, sẽ nâng cao giá trị pháp lý của chế định này, qua đó góp phần đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức. Trong đó, cần quy định cụ thể các căn cứ để xem xét lại quyết định giải quyết khiếu nại. Đặc biệt, cần cụ thể hóa những dấu hiệu của việc giải quyết khiếu nại vi phạm pháp luật, chẳng hạn như:

+ Quyết định giải quyết khiếu nại không phù hợp với các tình tiết khách quan của nội dung vụ việc khiếu nại;

+ Có vi phạm nghiêm trọng về trình tự, thủ tục khi xác minh, kết luận và ban hành quyết định giải quyết khiếu nại, gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức.

+ Có sai lầm nghiêm trọng về việc áp dụng chính sách, pháp luật trong quá trình giải quyết khiếu nại, gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức;

+ Việc giải quyết khiếu nại không đúng thẩm quyền.

+ Có tài liệu, chứng cứ chứng minh người giải quyết khiếu nại, người có trách nhiệm xác minh nội dung khiếu nại làm sai lệch hồ sơ vụ việc.

Xác định cụ thể những dấu hiệu vi phạm pháp luật sẽ có ý nghĩa quan trọng đảm bảo sự thống nhất trong việc áp dụng pháp luật, làm cơ sở cho các cơ quan có thẩm quyền trong việc rà soát, kiểm tra những hồ sơ khiếu nại đủ điều kiện được xem xét lại. Bên cạnh đó, để đảm bảo tính chặt chẽ của pháp luật, cần quy định cụ thể những trường hợp không xem xét lại việc khiếu nại. Chẳng hạn như, quy định người có thẩm quyền xem xét lại quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật không xem xét lại đối với những vụ việc đã được Tòa án thụ lý giải quyết hoặc đã có bản án, quyết định của Tòa án.

- Cần bỏ quy định hiện hành về người đã ban hành quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật lại giải quyết lại vụ việc đó theo yêu cầu hoặc kiến nghị của các cơ quan có thẩm quyền. Thực hiện một cơ chế duy nhất trong việc xem xét lại là Thủ tướng Chính phủ giao Tổng Thanh tra Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ kiểm tra, xem xét lại vụ việc, báo cáo Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo giải quyết; Tổng Thanh tra Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ kết luận và người đã giải quyết khiếu nại cũng như các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan phải thực hiện kết luận đó. Như vậy, vừa đảm bảo giải quyết vụ việc một cách khách quan, vừa đỡ tốn thời gian, công sức của các cơ quan nhà nước, đồng thời đỡ mất thời gian cho công dân trong việc chờ đợi việc giải quyết lại.

- Cần bổ sung quy định về trách nhiệm của Tổng Thanh tra Chính phủ với tư cách là người đứng đầu cơ quan giúp Chính phủ quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại trong phạm vi cả nước. Chúng tôi cho rằng cần quy định Tổng Thanh tra Chính phủ có trách nhiệm giúp Thủ tướng Chính phủ tiếp nhận, phân loại, xem xét, đề xuất việc giải quyết những đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phán ánh đối với các quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nhưng phát hiện có vi phạm pháp luật, gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức hoặc có tình tiết mới làm thay đổi nội dung vụ việc khiếu nại.

- Cần quy định chi tiết trình tự, thủ tục xem xét lại vụ việc, trong đó nhất thiết phải có sự phối hợp chặt chẽ trong trao đổi thông tin với cơ quan đã ban hành Quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật trước khi quyết định việc xem xét lại vụ việc. Quy định chi tiết trình tự, thủ tục xem xét lại vụ việc sẽ tạo cơ sở pháp lý quan trong cho các cơ quan có thẩm quyền trong việc tổ chức thực hiện, tạo sự thống nhất trong việc xem xét lại đối với các quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật nhưng có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc khi có phát sinh tình tiết mới.

- Quy định cụ thể hình thức giải quyết và giá trị pháp lý khi đã ban hành Thông báo chấm dứt việc xem xét, giải quyết vụ việc khiếu nại. Như vậy, tạo thuận lợi cho các cơ quan nhà nước trong việc xử lý tình trạng công dân khiếu nại kéo dài, mặc dù việc giải quyết khiếu nại đã hết thẩm quyền và đúng pháp luật. Qua đó, xử lý dứt điểm đối với các vụ việc khiếu nại kéo dài, không có căn cứ pháp luật.

Trên đây là nội dung Luật Minh Khuê sưu tầm và biên soạn. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại số: 1900.6162 để được giải đáp.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Luật Minh Khuê (Sưu tầm và Biên soạn).