1. Mua sắm trực tiếp là gì?
Với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế, hoạt động cung ứng dịch vụ và hàng hóa đã phát triển rất nhiều. Điều này đòi hỏi việc lựa chọn nhà cung ứng phải được thực hiện một cách nghiêm ngặt. Hiện nay, đấu thầu là xu hướng phổ biến để lựa chọn nhà cung ứng. Theo quy định của Luật đấu thầu, đấu thầu là quá trình để chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp hoặc lựa chọn nhà đầu tư để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế.
Đấu thầu được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, trong đó, mua sắm trực tiếp là hình thức chọn trực tiếp nhà thầu cung cấp hàng hóa trên cơ sở kết quả đấu thầu đó được đơn vị tổ chức thực hiện trong năm, được áp dụng đối với gói thầu mua sắm hàng hóa tương tự thuộc cùng một dự án, dự toán mua sắm hoặc thuộc dự án, dự toán mua sắm khác.
Theo Khoản 1 Điều 24 Luật đấu thầu năm 2013 quy định mua sắm trực tiếp được áp dụng đối với gói thầu mua sắm hàng hóa tương tự thuộc cùng một dự án, dự toán mua sắm hoặc thuộc dự án, dự toán mua sắm khác.
2. Điều kiện áp dụng hình thức mua sắm trực tiếp
Mua sắm trực tiếp là một hình thức đấu thầu đặc biệt và khác với bản chất vốn có của "đấu thầu". Tuy nhiên, để thực hiện mua sắm trực tiếp, cần phải đáp ứng các điều kiện được quy định tại Điều 24 Luật Đấu thầu năm 2013, cụ thể:
Thứ nhất, nhà thầu đã trúng thầu thông qua đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầu hạn chế và đã ký hợp đồng thực hiện gói thầu trước đó, tức là mua sắm trực tiếp chỉ có thể phát sinh thông qua việc đã thực hiện một trong hai hình thức đấu thầu này trước đó. Với điều kiện này, để thực hiện mua sắm trực tiếp, nhà thầu phải trước tiên là chủ thể đã trúng thầu và ký hợp đồng thực hiện gói thầu. Hợp đồng này được coi là thỏa thuận giữa các bên như sau: giữa chủ đầu tư và nhà thầu đã được lựa chọn trong quá trình thực hiện gói thầu; giữa bên mời thầu và nhà thầu được lựa chọn trong quá trình mua sắm thường xuyên; giữa đơn vị mua sắm tập trung hoặc đơn vị có nhu cầu mua sắm và nhà thầu được lựa chọn trong mua sắm tập trung; giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư được lựa chọn, hoặc giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nhà đầu tư được lựa chọn và doanh nghiệp dự án trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư.
Việc thứ hai để thực hiện mua sắm trực tiếp là gói thầu có nội dung, tính chất và quy mô tương tự hoặc nhỏ hơn 130% so với gói thầu đã ký hợp đồng trước đó. Tuy nhiên, không có một giải thích chính xác nào về nội dung hoặc tính chất tương tự của gói thầu. Nó có thể liên quan đến cùng một loại hàng hóa mua sắm hoặc khối lượng hàng hóa mua sắm. Đối với gói thầu quy mô nhỏ hơn, đó là gói thầu có giá gói thầu trong hạn mức do Chính phủ quy định và phải nhỏ hơn 130% so với gói thầu trước đó.
Đơn giá của các phần việc thuộc gói thầu áp dụng mua sắm trực tiếp không được vượt quá đơn giá của các phần việc tương ứng thuộc gói thầu tương tự đã ký hợp đồng trước đó. Thời hạn thực hiện mua sắm trực tiếp phải nằm trong khoảng thời gian từ khi ký hợp đồng của gói thầu trước đó đến ngày phê duyệt kết quả không quá 12 tháng.
Tóm lại, mua sắm trực tiếp áp dụng trong trường hợp để bổ sung hợp đồng đã thực hiện xong trong vòng một năm hoặc hợp đồng đang thực hiện với điều kiện chủ đầu tư có nhu cầu tăng thêm số lượng hàng hóa hoặc khối lượng công việc đã đấu thầu trước đó, nhưng phải đảm bảo giá hoặc đơn giá không vượt quá mức trong hợp đồng đã ký trước đó. Trước khi ký hợp đồng, nhà thầu phải chứng minh đủ năng lực về kỹ thuật và tài chính để thực hiện gói thầu.
3. Quy trình mua sắm trực tiếp trong đấu thầu
Bước 1: Chuẩn bị lựa chọn nhà thầu
Bước đầu tiên trong quá trình lựa chọn nhà thầu bao gồm việc lập hồ sơ yêu cầu theo quy định tại Khoản 1 Điều 12 của Nghị định 63/2014/NĐ-CP.
Hồ sơ yêu cầu cần bao gồm các thông tin sau: thông tin tóm tắt về dự án và gói thầu, yêu cầu nhà thầu cập nhật thông tin về năng lực, yêu cầu về tiến độ cung cấp và cam kết cung cấp hàng hóa đảm bảo kỹ thuật và chất lượng theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu trước đó, và yêu cầu về đơn giá của hàng hóa. Nếu hàng hóa thuộc gói thầu áp dụng mua sắm trực tiếp là một trong nhiều loại hàng hóa thuộc gói thầu tương tự đã ký hợp đồng trước đó, thì quy mô của hàng hóa áp dụng mua sắm trực tiếp phải nhỏ hơn 130% quy mô của hàng hóa cùng loại thuộc gói thầu tương tự đã ký hợp đồng trước đó.
Hồ sơ yêu cầu phải được thẩm định theo quy định tại Điều 105 của Nghị định 63/2014/NĐ-CP trước khi được phê duyệt. Việc phê duyệt hồ sơ yêu cầu phải được thực hiện bằng văn bản và căn cứ vào tờ trình phê duyệt, báo cáo thẩm định hồ sơ yêu cầu. (Khoản 1 Điều 60 của Nghị định 63/2014/NĐ-CP)
Bước 2: Tổ chức lựa chọn nhà thầu
Hồ sơ yêu cầu chỉ được phát hành cho nhà thầu đã được lựa chọn trước đó. Nếu nhà thầu này không đáp ứng được yêu cầu thực hiện gói thầu mua sắm trực tiếp, hồ sơ yêu cầu sẽ được phát hành cho nhà thầu khác, miễn là nhà thầu này đáp ứng được các quy định tại Khoản 3 Điều 24 Nghị định 63/2014/NĐ-CP.
Nhà thầu được lựa chọn phải chuẩn bị và nộp hồ sơ đề xuất đầy đủ các yêu cầu trong hồ sơ yêu cầu. (Theo Khoản 2 và Khoản 3 Điều 60 Nghị định 63/2014/NĐ-CP)
Bước 3: Đánh giá hồ sơ đề xuất và thương thảo về các đề xuất của nhà thầu
Trong Bước 3, bên mời thầu sẽ đánh giá các hồ sơ đề xuất từ các nhà thầu đã được chọn, bao gồm việc kiểm tra nội dung kỹ thuật và đơn giá, cập nhật thông tin về năng lực của nhà thầu, đánh giá tiến độ thực hiện, biện pháp cung cấp hàng hóa, giải pháp kỹ thuật và biện pháp tổ chức thực hiện gói thầu, cùng các nội dung khác nếu có.
Trong quá trình đánh giá, bên mời thầu sẽ thương thảo với các nhà thầu đề xuất để làm rõ các nội dung thông tin cần thiết trong hồ sơ đề xuất, nhằm xác định sự đáp ứng của nhà thầu theo yêu cầu về năng lực, tiến độ, chất lượng, giải pháp kỹ thuật và biện pháp tổ chức thực hiện gói thầu.
Để đảm bảo tính cạnh tranh và giá cả hợp lý, bên mời thầu yêu cầu các nhà thầu đề xuất không vượt quá đơn giá của các phần việc tương ứng trong các gói thầu tương tự đã ký hợp đồng trước đó, đồng thời phù hợp với giá cả thị trường tại thời điểm thương thảo hợp đồng. (Khoản 4 Điều 60 Nghị định 63/2014/NĐ-CP)
Bước 4: Trình, thẩm định, phê duyệt và công khai kết quả lựa chọn nhà thầu
Việc lựa chọn nhà thầu phải được trình, thẩm định và phê duyệt theo quy định tại Khoản 1 và Khoản 4 Điều 106 Nghị định 63/2014/NĐ-CP trước khi được công khai. Kết quả lựa chọn nhà thầu sẽ được phê duyệt bằng văn bản dựa trên tờ trình phê duyệt và báo cáo thẩm định kết quả. Sau đó, kết quả lựa chọn nhà thầu sẽ được thông báo bằng văn bản cho tất cả các nhà thầu tham gia nộp hồ sơ đề xuất và công khai theo quy định tại Điểm d Khoản 1 Điều 7 và Điểm c Khoản 1 hoặc Điểm b Khoản 2 Điều 8 Nghị định 63/2014/NĐ-CP.
Bước 5: Hoàn thiện, ký kết hợp đồng
Hợp đồng sẽ được ký kết giữa các bên với sự phù hợp của quyết định phê duyệt kết quả mua sắm trực tiếp, biên bản thương thảo hợp đồng, hồ sơ yêu cầu, hồ sơ đề xuất và các tài liệu liên quan khác.
Nhìn chung, tuy quy trình lựa chọn nhà thầu theo hình thức mua sắm trực tiếp không quá phức tạp, nhưng yêu cầu chủ thể lựa chọn có đủ chuyên môn, nhanh nhạy và sáng suốt để chọn nhà thầu có khả năng thực hiện nghĩa vụ của họ.
Để tìm hiểu thêm thông tin liên quan, mời quý bạn đọc cùng tham khảo bài viết: Điều kiện mua sắm trực tiếp đối với gói thầu mua sắm tài sản? Quy trình mua sắm trực tiếp?
Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê liên quan đến vấn đề: Mua sắm trực tiếp là gì? Quy trình mua sắm trực tiếp trong đấu thầu. Mọi thắc mắc chưa rõ hay có nhu cầu hỗ trợ vấn đề pháp lý khác, quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời. Xin trân trọng cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.
