1. Thế nào là hình thức vay tiền nóng xã hội đen?
Vay tiền theo hình thức xã hội đen là một phương thức giải quyết nhanh chóng nhu cầu tài chính của người vay mà không yêu cầu bất kỳ điều kiện nào. Đây là một tổ chức tư nhân, không phải là ngân hàng hoặc bất kỳ công ty tài chính nào khác.
Để có thể vay tiền xã hội đen, bạn có thể chọn hình thức vay tín chấp hoặc vay trả góp trong ngày. Hình thức này có thể đáp ứng nhu cầu của hầu hết mọi đối tượng mà không cần thủ tục phức tạp. Tuy nhiên, so với các phương thức vay khác, khách hàng sẽ phải chịu lãi suất cao và thời hạn trả nợ ngắn hơn.
Các đơn vị cho vay tiền xã hội đen có các hình thức khác nhau tùy thuộc vào đối tượng vay. Tuy nhiên, nhìn chung có hai dạng chính là vay nóng thế chấp bất động sản và vay tiền nóng không thế chấp:
- Vay nóng thế chấp bất động sản yêu cầu khách hàng để lại bất kỳ tài sản có giá trị nào như giấy tờ nhà, đất, xe... làm thế chấp cho khoản vay. Đây là cách để tạo dựng lòng tin lẫn nhau so với các hình thức vay khác. Thường được áp dụng khi bạn cần số tiền vay lớn. Lãi suất vay thế chấp cao hơn so với các hình thức vay khác, nhưng nhìn chung vẫn thấp hơn so với các tiệm cầm đồ.
- Vay tiền nóng không thế chấp nghĩa là bạn không cần đem bất kỳ tài sản nào làm thế chấp cho bên cho vay. Hình thức này thường được lựa chọn bởi những người kinh doanh nhỏ lẻ hoặc những người khó đòi nợ, không thể vay vốn từ các tổ chức khác. Tuy nhiên, lãi suất cho hình thức vay này rất cao.
Hạn mức và lãi suất cho vay trong hình thức này có tính linh hoạt và phụ thuộc vào thỏa thuận giữa cá nhân cho vay và người vay. Bất chấp quy định về lãi suất của pháp luật Việt Nam, nhiều người vẫn cho vay với mức lãi suất vượt quá quy định.
Thường thì số tiền vay trong hình thức xã hội đen khá lớn, từ hàng chục triệu đến hàng trăm triệu. Tuy nhiên, hình thức vay này đi kèm với lãi suất cao và hạn trả nợ rất ngắn.
Mức lãi suất sẽ thay đổi tùy theo quy định của người cho vay và cá nhân vay. Thông thường, mức lãi phổ biến dao động từ 2.000 đồng đến 5.000 đồng cho mỗi triệu đồng vay trong một ngày. Tuy nhiên, một số nơi áp dụng mức lãi suất cao hơn, lên đến 10.000 VNĐ cho mỗi triệu đồng vay trong một ngày.
Nếu tính theo mức lãi suất này, lãi suất vay xã hội đen gấp 10-15 lần so với lãi suất vay thông thường. Điều này là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị xử lý hình sự tùy theo mức độ vi phạm.
2. Mức lãi suất cho vay tối đa của “xã hội đen” là bao nhiêu?
Trường hợp "xã hội đen" cho vay đối với người dân sẽ thuộc lĩnh vực dân sự và được áp dụng theo quy định tại Khoản 1 Điều 468 của Bộ luật dân sự năm 2015.
Theo đó, mức lãi suất sẽ được hai bên thỏa thuận, nhưng không được vượt quá 20% mỗi năm. Nếu lãi suất thỏa thuận vượt quá 20% mỗi năm, thì mức lãi suất vượt quá đó sẽ không có hiệu lực.
Ví dụ 1: Nguyễn Văn A vay 10 triệu đồng từ "xã hội đen" với lãi suất 15% mỗi năm, sau 1 năm, anh ta phải trả tổng cộng 11,5 triệu đồng cho "xã hội đen" (bao gồm 10 triệu đồng gốc và 1,5 triệu đồng tiền lãi).
Ví dụ 2: Nguyễn Thị B vay 10 triệu đồng từ "xã hội đen" với lãi suất 200% mỗi năm, sau 1 năm, cô ta chỉ phải trả tổng cộng 12 triệu đồng cho "xã hội đen" (bao gồm 10 triệu đồng gốc và 2 triệu đồng tiền lãi).
Trường hợp người cho vay, bao gồm "xã hội đen" nói chung, không tuân thủ quy định và có hành vi ép buộc người vay trả lãi suất cao hơn, thì tùy thuộc vào mức độ vi phạm, họ có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
3. Mức lãi suất cho vay của “xã hội đen” có bị xử lý hình sự không?
Trong thời gian gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường đã mang đến nhiều thay đổi cho cuộc sống xã hội. Tuy nhiên, mặt trái của kinh tế thị trường cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đến trật tự an toàn xã hội. Một trong những hệ quả đó là sự xuất hiện của các tội phạm mới liên quan đến hoạt động cho vay tài chính, được gọi là "tín dụng đen", đã gây ra những hệ lụy nghiêm trọng và khiến nhiều gia đình rơi vào cảnh khó khăn, sống trong cảnh nợ nần chồng chất. Hành vi đòi nợ kiểu "xã hội đen" cũng có thể dẫn đến phát sinh nhiều tội phạm khác như cướp tài sản, cưỡng đoạt tài sản, bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản, bắt giữ người trái pháp luật khi các người vay không thể trả tiền.
Mặc dù tội phạm liên quan đến "tín dụng đen" ngày càng phức tạp, việc xử lý các hành vi liên quan vẫn đối mặt với nhiều khó khăn và trở ngại. Trong đó, khó khăn lớn nhất là các quy định pháp luật về tội phạm này chưa có hướng dẫn cụ thể trong thực tế, dẫn đến số lượng vụ án điều tra, truy tố và xét xử liên quan đến loại tội phạm này vẫn chiếm tỷ lệ thấp.
Thông qua công tác xử lý tội phạm và điều tra, hành vi "Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự" theo quy định tại Điều 201 của Bộ luật Hình sự năm 2015, đã biểu hiện một số vướng mắc cả trong thực tế và trong việc áp dụng lý luận như sau:
Về lý luận, để xem xét mức lãi suất "gấp 5 lần" đồng thời thu lợi bất chính từ "30.000.000 đồng ..." trở lên, mới cấu thành tội phạm quy định tại khoản 1 Điều 201 của Bộ luật Hình sự 2015.
Theo Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015, "Lãi suất do các bên thỏa thuận, trong trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất, lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của số tiền vay...".
Vì vậy, để khởi tố một người có hành vi cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự, cần đáp ứng mức lãi suất "gấp 5 lần" đồng thời thu lợi bất chính từ "30.000.000 đồng ..." trở lên.
Trong thực tế cuộc sống xã hội, khi các nhà đầu tư không đủ năng lực tài chính cho hoạt động sản xuất và kinh doanh, và hệ thống ngân hàng và các cơ chế tài chính khác không đáp ứng đủ nhu cầu vay của người dân, việc tìm kiếm quan hệ vay nợ là tất yếu. Chỉ khi cho vay lãi suất cực kỳ cao đến mức "bóc lột" mới cần đến sự can thiệp của pháp luật Hình sự.
Theo hướng dẫn xác định số tiền thu lợi bất chính để xử lý trách nhiệm hình sự theo Nghị quyết số 01/2021/NQ-HĐTP cụ thể như sau:
- Trường hợp cho vay lãi nặng đã hết thời hạn vay theo thỏa thuận: Số tiền thu lợi bất chính để xác định trách nhiệm hình sự bao gồm tiền lãi và các khoản thu trái pháp luật khác mà người vay phải trả cho người cho vay sau khi trừ đi số tiền lãi tương ứng với mức lãi suất cao nhất theo quy định của Bộ luật Dân sự trong suốt kỳ hạn vay.
- Trường hợp cho vay lãi nặng chưa hết thời hạn vay theo thỏa thuận nhưng bị phát hiện: Số tiền thu lợi bất chính để xác định trách nhiệm hình sự bao gồm tiền lãi và các khoản thu trái pháp luật khác mà người vay phải trả cho người cho vay sau khi trừ đi số tiền lãi tương ứng với mức lãi suất cao nhất theo quy định của Bộ luật Dân sự tính đến thời điểm cơ quan có thẩm quyền phát hiện và ngăn chặn.
Nếu bên vay đã trả tiền lãi trước hạn và các khoản thu trái pháp luật khác, số tiền thu lợi bất chính để xác định trách nhiệm hình sự sẽ bao gồm tiền lãi và các khoản thu trái pháp luật khác mà người vay đã thực tế trả cho người cho vay sau khi trừ đi số tiền lãi tương ứng với mức lãi suất cao nhất theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Theo quy định tại Điều 201 của Bộ luật Hình sự 2015, khung hình phạt cho tội "cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự" như sau:
- Khung cơ bản: Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ trong thời hạn không quá 03 năm.
- Khung tăng nặng: Phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
- Hình phạt bổ sung: Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định trong khoảng thời gian từ 01 năm đến 05 năm.
Để có thêm những thông tin liên quan, quý bạn đọc có thể tham khảo bài viết: Lãi suất vay ngân hàng Agribank thế chấp sổ đỏ năm 2023?
Trên đây là tất cả thông tin mà Luật Minh Khuê cung cấp về vấn đề Mức lãi suất cho vay tối đa của "xã hội đen". Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào hoặc cần hỗ trợ về các vấn đề pháp lý khác, xin vui lòng liên hệ với chúng tôi qua bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tư vấn qua email: lienhe@luatminhkhue.vn. Chúng tôi sẽ nhanh chóng hỗ trợ và trả lời mọi thắc mắc của bạn. Chân thành cảm ơn sự quan tâm và theo dõi của bạn đối với thông tin từ Luật Minh Khuê.
