Năm 2014 đã diễn ra sự tranh chấp giữa Liên bang Nga với Ucraina ở khu vực nào?

1. Tranh chấp giữa Liên bang Nga và Ucraina năm 2014 diễn ra ở khu vực nào?

Năm 2014, tranh chấp giữa Liên bang Nga và Ucraina đã diễn ra ở bán đảo Krym. Từ năm 1923 đến năm 1954, bán đảo Krym nằm trong sự kiểm soát của Liên Xô. Đến năm 1954, Liên Xô đã chuyển nhượng quyền kiểm soát này cho Ucraina, tuy nhiên, vào năm 2014, do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng chính trị ở Ucraina, người dân sống tại bán đảo Krym đã biểu tình đòi độc lập hoặc sáp nhập vào Nga. Sau cuộc trưng cầu dân ý vào ngày 16/3/2014, hơn 90% người dân đã đồng ý sáp nhập Krym vào lãnh thổ Liên bang Nga. Hiện nay, Nga xem Krym là chủ thể liên bang thuộc nước này, gọi là Cộng hoà Krym. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều quốc gia không công nhận và cho rằng cuộc trưng cầu dân ý có dấu hiệu gian lận.

2. Bán đảo Krym là gì?

Bán đảo Krym là một bán đảo lớn ở Châu Âu được nước bao bọc gần như hoàn toàn. Bán đảo nằm ngay phía nam của đất liền Ucraina và về phía tây của miền Kuban thuộc Ucraina. Đây là bán đảo nằm giữa hai biển Azov và biển Đen, đồng thời được nối với đất liền của Ucraina theo eo đất Perekop.

Xét về phương diện địa lý, bán đảo Krym được chia làm 3 đới: thảo nguyên, núi non và bờ biển phía nam. Dải bờ biển hẹp phía ngoài dãy Krym có phong cảnh thiên nhiên tươi xanh, là nơi toạ lạc của nhiều làng mạc, các thánh đường Hồi giáo, cung điện của hoàng gia và quý tộc, các lâu đài trung cổ và Hy Lạp cổ cùng vô số vườn cây ăn quả. Nơi dây có khí hậu ôn đới lục địa, riêng vùng bờ biển đông nam có khí hậu cận nhiệt đới. Krym ít mưa, trung bình mỗi năm chỉ mưa 400mm. Vì vậy mà dải bờ biển phía Nam của Krym là nơi thu hút nhiều du khách Nga và Ucraina đến tắm biển và sưởi nắng.

Thời thuộc Liên Xô, Krym ban đầu là một phần của Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga từ thế kỉ 18 mặc dù người Nga không phải nhóm dân số lớn nhất ở Krym cho đến thế kỉ 20.  Ngày 19/2/1954, Đoàn chủ tịch Xô viết tối cao của Liên Xô ban hành sắc lệnh cắt tỉnh Krym chuyển cho Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ucraina. Việc chuyển giao này được miêu tả là một món quà, kỉ niệm mốc 300 năm Ucraina trở thành một phần của Đế quốc Nga. Sau khi Liên Xô tan rã, vấn đề chủ quyền tại Krym đã nhen nhóm trở thành mâu thuẫn giữa Nga và Ucraina. Ucraina căn cứ vào quyết định của Đoàn chủ tịch Xô viết Tối cao năm 1954 để cho rằng Krym thuộc chủ quyền của mình. Phía Nga thì lập luận rằng Krym đã thuộc về Nga từ thế kỉ 18, chỉ tách khỏi Nga từ năm 1954, giờ đây nhà nước Liên Xô đã tan rã nên Nga không còn nghĩa vụ phải chấp nhận việc cắt Krym cho Ucraina.

3. Khủng hoảng Krym năm 2014

Cuộc khủng hoảng Krym diễn ra sau cuộc đảo chính Ucraina năm 2014, trong đó chính phủ của tổng thống Viktor Yanukovych đã bị lật đổ. Liên quan đến sự bất ổn tại Ucraina năm 2014, các cuộc biểu tình được tổ chức bởi các nhóm dân tộc chủ yếu là người gốc Nga, phản đối các sự kiện ở Kiev và muốn quan hệ gần gũi hoặc sáp nhập Krym vào nước Nga, ngoài việc quyền tự chủ mở rộng hoặc khả năng độc lập cho Krym. Trước đây, vào thời điểm Liên Xô tan rã, bán đảo Krym vốn đã là vấn đề căng thẳng giữa Ucraina và Nga. Sau này, những tiến triển ở Krym vào cuối thế kỉ 20 và tương lai của căn cứ Hạm đội Biển Đen của Nga ở Krym đã là trở thành điểm mấu chốt gây tranh cãi trong quan hệ ngoại giao giữa Nga và Ucraina.

4. Diễn biến cuộc khủng hoảng Krym năm 2014

Ucraina đã được chú ý đến bởi tình trạng bất ổn từ khi Tổng thống Viktor Yanukovych từ chối kí một thoả thuận liên kết với Liên minh Châu Âu vào ngày 21/11/2013. Một phong trào chính trị được gọi là Euromaidan đòi quan hệ ngoại giao gần gũi hơn với Liên minh Châu Âu và đòi ông Yanukovych từ chức. Phong trào này cuối cùng đã thành công, mà đỉnh cao là đảo chính Ucraina năm 2014, trong đó loại bỏ ông Yanukovych và Chính phủ của ông. Thời điểm đó, một số người trong các vùng phần lớn nói tiếng Nga tại miền Đông và Nam Ucraina, các cơ sở nền tảng của ông Yanukovych và Đảng của ông không tán thành đảo chính và đã bắt đầu ủng hộ mối quan hệ gần gũi với Nga hơn. Các cuộc biểu tình khác nhau đã được tổ chức tại Krym ủng hộ tách rời Ucraina để gia nhập vào Liên Bang Nga đã dẫn đến cuộc khủng hoảng Krym năm 2014 và thành lập Cộng hoà Krym.

Sau khi cựu tổng thống Ucraina, ông Viktor Yanukovych bị lật đổ, đêm 22, rạng sáng ngày 23 tháng 2 năm 2014, Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp với những người đứng đầu cơ quan an ninh Nga đã ra lệnh: "Chúng ta phải bắt đầu việc thu hồi Krym về cho nước Nga". Cuộc họp được triệu tập ban đầu nhằm vạch ra một kế hoạch giải cứu cho Yanukovych, bao gồm các giới chức từ các cơ quan đặc vụ và Bộ Quốc phòng ở Đuện Kremlin. Bốn ngày sau, vào ngày 27/2/2014, một nhóm người có vũ trang trùm mặt đã chiếm các toà nhà chính quyền và quốc hội của Krym, cắm quốc kì Nga trên các toà nhà này, Một nhóm khác mặc quân phục nhưng không đeo quân hiệu có vũ trang đã chiếm hai sân bay ở Krym. Đồng thời, một nhóm 60 người có vũ trang không biết thuộc lực lượng nào đã chiếm toà nhà hội đồng tối cao và hội đồng bộ trưởng của Krym tại Sevastopol. Hội đồng nhân dân tối cao Krym đã quyết định sẽ tổ chức trưng cầu dân ý. Bên ngoài toà nhà, nhiều người dân ủng hộ sáp nhập và Nga đã cầm quốc kì Nga để thể hiện quan điểm của mình.

Cuộc trưng cầu dân ý về việc li khai khỏi Ucraina để sáp nhập vào Nga đã diễn ra vào ngày 16/3/2014. Khoảng 1,5 triệu người có quyền đi bầu có 2 lựa chọn:

1. Ông (bà) có muốn Krym thống nhất với Nga?

2. Ông (bà) có muốn Krym là một phần ủa Ucraina theo hiến pháp Cộng hoà /krym vào năm 1992?

Có thể thấy, trong quá trình trưng cần dân ý không có sự lựa chọn nào để tiếp tục là một phần của Krym hay có quyền tự trị nhiều hơn. Chủ tịch uỷ ban bầu cử Mikhail Malyshev tuyên bố kết quả tạm thời với 95,5% phiếu đồng ý thống nhất Krym vào Nga và 3,5% lựa chọn Krym là một phần của Ucraina và 1% phiếu không có hiệu lực. Từ đó, ngày 18/3/2014, Putin và Aksjonow kí hiệp ước nhận bán đảo Krym là một phần của nước Nga.

5. Phản ứng của Hội đồng bảo an Liên Hợp Quốc

Sau cuộc trưng cầu dân ý được diễn ra, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã biểu quyết thông qua dự thảo nghị quyết trong đó tuyên bố cuộc trưng cầu dân ý tại Krym, dẫn đến việc bán đảo này sáp nhập vào Nga là bất hợp pháp, đồng thời tái khẳng định sự toàn vẹn lãnh thổ của Ucraina. Dự thảo nghị quyết tuyên bố không công nhận sự hợp lệ của cuộc trưng cầu dân ý ở Krym và kêu gọi các nước, các tổ chức quốc tế không công nhận cuộc bỏ phiếu này. Thời điểm đó, Nga đã bị cô lập bởi Nga là nước duy nhất đã phủ quyết nghị quyết của Hội đồng Bảo an lên án cuộc trưng cầu ý dân tại Krym. Đây là kết quả vốn đã được phương Tây đoán trước bởi phiếu trắng đến từ Trung Quốc là điều dễ hiểu, do Bắc Kinh coi vấn đề toàn vẹn lãnh thổ là rất nhạy cảm. Tuy nhiên, sau tất cả thì hiện nay, Nga vẫn xem Krym là chủ thể liên bang thuộc Liên bang Nga, gọi là Cộng hoà Krym.

Trên đây là toàn bộ thông tin về bán đảo Krym - nơi xảy ra tranh chấp giữa Nga và Ucraina vào năm 2014 mà Luật Minh Khuê muốn cung cấp tới bạn đọc. Hy vọng bài viết này đã đem đến cho bạn những kiến thức bổ ích. Xin chân thành cảm ơn!