Ngày 10 tháng 09 hàng năm được xem là ngày thành lập của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Ngày 10 tháng 09 năm 2022 sẽ kỷ niệm 67 năm ngày thành lập Mặt trận tổ quốc Việt Nam.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội; giám sát, phản biển xã hội; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, hoạt động đối ngoại nhân dân góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
1. Ngày thành lập Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là ngày nào?
Một số thông tin cho thấy ngày thành lập Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là 18 tháng 11 năm 1930, cũng có một số thông tin cho là ngày 10 tháng 9 năm 1955. Ta có thể làm rõ như sau: ngày 18 tháng 11 năm 1930 Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ban hành Chỉ thị thành lập Hôi Phản đế đồng minh - hình thức đầu tiên của Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam ( ngày nay gọi là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam). và ngày 10 tháng 9 năm 1955 Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ra đời. Như vậy ngày 18/11 được coi là kỷ niệm truyền thống ( ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc) của Mặt trận tổ quốc Việt Nam. Và ngày thành lập Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là ngày 10/9/1955
Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam ra đời là bước phát triển của phong trào yêu nước và phong trào cách mạng của nhân dân ta. Từ nửa cuối thế kỷ XIX, thực dân Pháp xâm lược, thống trị nước ta, từng biến nước ta thành xã hội thuộc địa nửa phong kiến. Chúng đã dùng nhiều thủ đoạn thống trị, áp bức, bóc lột hết sức tàn bạo và mọi cách đàn áp, dập tắt phong trào yêu nước và phong trào cách mạng của nhân dân ta. Lúc này, tồn tại hai mâu thuẫn cơ bản: mẫu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược và mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủ phong kiến. Do đó các phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp nổ ra liên tiếp từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX nhưng lần lượt bị thất bại vì thiếu đường lối đúng đắn, thiếu tổ chức vững mạnh, thiếu lực lượng tiên phong. Điều đó được lãnh tụ Hồ Chí Minh kết luận( Từ ngày bị đế quốc xâm chiếm, nước ta là một xứ thuộc địa, dân ta là vong quốc nô, Tổ quốc ta bị giày xéo dưới gót sắt của kẻ thù hung ác. Trong mấy mươi năm khi chưa có Đảng, tình hình đen tối như không có đường ra).
Qua thời gian chuẩn bị về tư tưởng, lý luận, tổ chức và cán bộ, Nguyễn Ái Quốc triệu tập và chủ trì Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam vào tháng 2/1930 tại Cửu Long - Hương Cảng - Trung Quốc; thông qua Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Chương trình tóm tắt và Điều lệ vắn tắt của Đảng do Người soạn thảo, vạch ra những vấn đề cơ bản về đường lối cách mạng Việt Nam. Trong đó, có những nội dung về yêu cầu tập hợp lực lượng, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc. Đó là cơ sở quan trọng để sau đó Đảng ta xây dựng Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam.
2. Lịch sử hình thành Mặt trận tổ quốc Việt Nam
Trước cách mạng tháng 8
- Thành lập Hội phản đế đồng minh (11/1930 - 3/1935)
Ngày 18 tháng 11 năm 1930 Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ra Chỉ thị thành lập Hội Phản đế Đồng minh. Đây là hình thức đầu tiên của Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng. Đã đóng góp quan trọng cho cách mạng Việt Nam
- Hội phản đế liên minh ( 3/1935 - 10/1936)
Tháng 3 năm 1935, Đại hội Đảng lần thứ nhất của Đảng thông qua nghị quyết về công tác Phản đế Liên minh. Nghị quyết xác định các nhiệm vụ cần thiết trước mắt: Lập tức tổ chức ra các Hội Phản đế Liên minh, đảng viên phải vào Hội, mở rộng tổ chức Hội tới cấp toàn Đông Dương, lôi kéo rộng rãi các tổ chức, cá nhân có tính chất phản đế phải liên kết cuộc vận động Phản đế Liên minh vốn có những khẩu hiệu chung tuyên truyền lớn lao với các cuộc đấu tranh đòi quyền lợi hàng ngày. Phải ra báo và tài liệu riêng cho Phản đế Liên minh; cần sửa đổi những sai sót về tôn chỉ, điều lệ, các hình thức tổ chức Phản đế liên minh của các đảng bộ.
- Mặt trận Thống nhất Nhân dân Phản đế Đông Dương (10/1936 - 3/1938)
Trong những năm 1936 - 1939 tình hình thế giới diễn ra mau lẹ, phức tạp. Chủ nghĩa phát xít xuất hiện, nguy cơ chiến tranh thế giới đang đến gần. Sau khi dự Đại hộ Quốc tế Cộng sản lần thứ 7 trở về, Đoàn đại biểu Đảng ta cùng với Ban Chấp hành Trung ương họp Hội nghị ( tháng 11/1936) xác định mục tiêu chủ yếu và nhiệm vụ trước mắt của cách mạng VIệt Nam lúc này là đấu tranh chống chế độ phản động thuộc địa, chống chủ nghĩa phát xít, chống chiến tranh, đòi tự do độc lập, cơm áo và hòa bình. Đảng quyết định tạm thời chưa nêu khẩu hiệu đánh đổ đế quốc Pháp và giai cấp địa chủ giành độc lập dân tộc và ruộng đất cho dân cày, đồng thời chủ trương thành lập Mặt trận thống nhát Nhân dân Phản đế Đông Dương tập hợp các lực lượng toàn Đông Dương vào cuộc đấu tranh chống đế quốc.
- Mặt trận Dân chủ Đông Dương (3/1938 - 11/1940)
Để phù hợp với tình hình thực tế và yêu cầu nhiệm vụ cách mạng, Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng tháng 3/1938 quyết định đổi tên thành Mặt trận thống nhất Dân chủ Đông Dương ( Mặt trận Dân chủ Đông Dương). Nhờ có chính sách Mặt trận đúng đắn, có phương pháp vận động khôn khéo, phương pháp đấu tranh linh hoạt nên Mặt trận đã tập hợp, đoàn kết rộng rãi các giai tầng xã hội như công nhân, nông dân, tiểu thương, tiêu chủ tư sản nhỏ, đồng thời còn bắt tay với các đảng phái cải lương, kể cả những người Pháp tiến bộ ở Dông Dương nhằm chống chủ nghĩa phát xít, chống chiến tranh, đòi tự do, cơm áo, hòa bình.
- Mặt trận Dân tộc Thống nhất Phản đế (11/1940 - 5/1941)
Ngày 1/9/1939 Chiến tranh thế giới lần thứ II bùng nổ, tháng 9/1940 phát xít Nhật vào Đông Dương, thực dân Pháp thỏa hiệp với phát xít Nhật, thẳng tay đàn áp phong trào dân chủ chống chiến tranh của nhân dân ta. Tháng 11/1940 Hội nghị Ban Chấp hành trung ương Đảng chủ trương thành lập Mặt trận Dân tộc Thống nhất Phản đế, nhằm tập hợp hết thảy những lực lượng phản đế, phản phong kiến ở Đông Dương đánh đổ đế quốc Pháp - phát xít Nhật và bè lũ tay sai phản lại quyền lợi dân tộc.
- Mặt trận Việt Minh ( từ tháng 5/1941)
tháng 5/1941 Bác Hồ triệu tập Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ tám. Hội nghị nhận định: Cách mạng Việt Nam là cách mạng dân tộc giải phóng, trước mắt tạm gác khẩu hiệu cách mạng thổ địa để lôi kéo địa chủ tiến bộ, mở rộng Mặt trận Dân tộc Thống nhất chống Pháp, Nhật nhằm giải quyết nhiệm vụ sống còn của dân tộc lúc này là giải phóng dân tộc. Để hoàn thành nhiệm vụ giải phóng dân tộc theo đề nghị của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (gọi tắt Mặt trận Việt Minh) gồm các hội cứu quốc của các tầng lớp Nhân dân.
Tháng 10/194, Việt Minh công bố tuyên ngôn, chương trình và Điều lệ. Đây là lần đầu tiên một Mặt trận Dân tộc Thống nhất trình bày công khai đường lối, chính sách, phương pháp tiến hành và tổ chức lực lượng đấu tranh để thực hiện mục đích cứu nước của mình. Ngày 7/5/1944 Tổng bộ Việt Minh ra Chỉ thị về sửa soạn khởi nghĩa. Tháng 10/1944 Bác Hồ có thư kêu gọi đồng bào ra sức chuẩn bị để họp toàn quốc Đại hội, đại biểu cho tất cả các đảng phái cách mệnh và cá đoàn thể trong nước để bầu cử ra một cơ cấu đủ lực lượng và uy tín, trong thì lãnh đạo công việc cứu quốc, kiến quốc, ngoài thị giao thiệp với các hữu bang.
Ngày 22/12/1944 Bác Hồ ra chỉ thị thành lập Đội Việt nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Ngày 9/3/1945 Nhật lật đổ Pháp, độc chiếm Đông Dương. Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta.
Sau cách mạng tháng 8
Giai đoạn kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược ( 1946-1975)
- Thống nhất mặt trận Việt Minh - Hội Liên Việt Mặt trận Liên hiệp Quốc dân Việt Nam ( Mặt trận Liên Việt ) Đảng Lao động Việt Nam
Ngày 29/5/1946 Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam tuyền bố thành lập. Cương lĩnh chỉ rõ : mục đích đoàn kết tất cả các Đảng phái yêu nước và đồng bào yêu nước vô đảng phái, không phân biệt giao cấp, tôn giáo, xu hướng chính trị, chủng tộc để làm cho nước Việt Nam độc lập - thống nhất - dân chủ - phú cường. Việc thành lập Hội Liên Việt là bước phát triển mới của Mặt trận Dân tộc Thống nhất.
Ngày 3/3/1951, Đại hội toàn quốc Mặt trận Thống nhất Việt Minh - Liên Việt lấy tên là Mặt trận Liên hiệp Quốc dân Việt Nam( Mặt trận Liên Việt) được tiến hành. Đại hội lần thứ II của Đảng Cộng sản Đông Dương (5/1951) tuyên bố công khai với tên gọi là Đảng Lao động Việt Nam có sứ mệnh lãnh đạo cách mạng Việt Nam và lãnh đạo Mặt trận Dân tộc Thống nhất. Quá trình kháng chiến toàn dân, toàn diện làm cho Mặt trận Dân tộc Thống nhất không ngừng lớn mạnh, tăng cường khối đại đòn kết toàn dân tạo nên sức mạnh vật chất và tinh thần, đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược đến thắng lợi, giải phóng hoàn toàn miền Bắc, làm cơ sở cho cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam, tiến tới thống nhất đất nước. Trở thành một trong những trụ cột của Nhà nước dân chủ nhân dân, là sức mạnh vô biên của cuộc kháng chiến, kiến quốc, là cơ sở quần chúng rộng rãi làm thành một áo giáp, vững bền của Đảng để đánh thắng bọn xâm lược và tay sai của chúng.
- Mặt trận Tổ quốc Việt Nam 10/9/1955
Ngày 10/9/1955, Đại hội Mặt trận Dân tộc Thống nhất họp tại Hà Nội đã quyết định thành lập Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và thông qua Cương lĩnh nhằm đoàn kết mọi lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình trong cả nước để đấu tranh chống đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã ra sức vận động các tầng lớp Nhân dân, tham gia khôi phục kinh tế và phát triển văn hóa, hàn gắn vết thương chiến tranh, cải tạo và xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa thực sự là cơ sở vững chắc cho cuộc đấu tranh thống nhất nước nhà.
- Mặt trận Dân tộc giải phòng miền Nam Việt Nam ra đời ( 20/12/1960)
Từ cao trào đấu tranh của Nhân dân miền Nam chống đế quốc Mỹ xâm lược và chính quyền tay sai Ngô Đình Diệm, ngày 20/12/1960, Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời với bản Tuyên ngôn và Chương trình hành động 10 điểm, nội dung cơ bản là đoàn kết rộng rãi các tầng lớp Nhân dân với mục tiêu đấu tranh "phải hòa bình ! Phải độc lập! Phải dân chủ ! Phải cơm no, áo ấm! Phải hòa bình, thống nhất tổ quốc!" nhằm đánh đổ chế độ độc tài tay sai của đế quốc Mỹ.
- Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam ra đời ( 20/4/1968)
Ngày 20/4/1968, trong khí thế của Tổng tiến công và nổi dậy Mùa Xuân 1968, Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam ra đời với bản Cương lĩnh thích hợp nhằm đoàn kết, tranh thủ thêm tầng lớp trí thức, tư sản dân tộc tiến bộ ở thành thị nhưng chưa tham gia Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam. Ngày 6/6/1969, Đại hội đại biểu quốc dân miền Nam Việt Nam đã bầu ra Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam và Hội đồng Cố vấn. Từ khi ra đời, Mặt trận đã làm một phần chức năng của chính quyền dân chủ nhân dân. Sau khi có Chính phủ Cách mạng lâm thời, Mặt trận giữ vai trò trụ cột và làm hậu thuẫn cho chính quyền cách mạng, không ngừng đẩy mạnh hoạt động trên cả ba mặt quân sự, chính trị và ngoại giao, tiến tới cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mùa Xuân 1975 giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
Hợp nhất 3 tổ chức: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam VIệt Nam; Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam
Từ ngày 31/1 đến ngày 4/2/1977 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Đại hội Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam quyết định hợp nhất 3 tổ chức: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Liên Minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam, lấy tên chung là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đại hội đã thông qua chương trình chính trị và điều lệ mới nhằm đoàn kết rộng rãi các tầng lớp Nhân dân, tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong Nhân dân, phát huy nhiệt tình cách mạng và tinh thần làm chủ, động viên nhân dân hăng hái tham gia xây dựng và củng cố chính quyền, xây dựng Hiến pháp chung của cả nước; tổ chức bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, hàn gắn vết thương chiến tranh, khắc phục thiên tai, phát triển kinh tế...
+ Đại hội Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ II (từ ngày 12 - 14/5/1983) thông qua Chương trình hành động và ra lời kêu gọi đồng bào chiến sĩ cả nước đoàn kết phấn đấu khó khăn, vượt qua thử thách, góp sức cùng với Đảng và Nhà nước tìm ra những giải pháp có hiệu quả để đưa đất nước tiến lên.
+ Đại hội Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ III ( từ ngày 2 - ngày 4/11/1988) là đại hội thực hiện công cuộc đổi mới do Đại hội VI( 1986) của Đảng đề ra, là sự biểu dương lực lượng to lớn của toàn dân, đoàn kết một lòng tiến hành công cuộc đổi mới. Ngày 17/11/1993 Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng đã ra Nghị quyết 07-NQ/TW về " Đại đoàn kế dân tộc và tăng cường mặt trận Dân tộc Thống nhất", đề ra 4 chủ trương lớn, đồng thời là 4 quan điểm cơ bản chỉ đạo quá trình tăng cường và mở rộng khối đại đoàn kết dân tộc và tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
+ Đại hội lần thứ IV Mặt trận Tổ quốc Việt Nam( 17 - 19/8/1994) đã đề ra phương hướng tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của mặt trận nhằm làm tốt hơn chức năng đoàn kết dân tộc, tập hợp mọi lực lượng tán thành sự nghiệp đổi mới vì mục tiêu độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ, phấn đấu sớm thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, tiến lên dân giàu nước mạnh xã hội công bằng văn minh. Hội nghị lần thứ 2 Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa IV đã quyết định mở Cuộc vận động" toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở khu dân cư" . NGagayf3/5/1995 Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ra Thông tri 4 hướng dẫn thực hiện Cuộc vận động " Toàn dân đoàn kết xây dựng đợi sống văn hóa khu dân cư".
+ Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ V ( ngày 26 - 28/8/1999) đánh dấu mốc quan trọng, là Đại hội phát huy tinh thần yêu nước, sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường Mặt trận Dân tộc Thống nhất, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
+Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ VI (21/9 - 23/9/2004) là đại hội " phát huy sức mạnh Đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao vai trò Mặt trận tổ quốc Việt Nam đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, vì mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
+ Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ VII ( 28/9 - 30/9/2009) tại thủ đô Hà Nội với chủ đề là " Nâng cao vai trò Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, phát huy dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội, xây dựng khối đoàn kết toàn dân". Trong nhiệm kỳ Đại hội ngày 12/12/2013, Bộ Chính trị đã ban hành Quyết định 217-QĐ/TW về việc ban hành " Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính - xã hội và Quyết định 218-QĐ/TW về việc ban hành " Quy định về việc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội và Nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền".
+ Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam làn thứ VIII ( 25/9 - 27/9/2014) được tổ chức tại thủ đô Hà Nội với chủ đề " Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Phát triển"
+ Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ IX nhiệm kỳ 2019 -2024 (18/9 - 20/9/2019) tại Thủ đô Hà Nội với chủ đề " Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, vì dân, giàu nước mạnh, dân chủ , công bằng, văn minh".
3. Vị trí, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội( bổ sung, phát triển năm 2011) được đại hội XI Đảng thông qua. Theo đó Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo và người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là bộ phận của hệ thống chính trị, là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là thành viên vừa là người lãnh đạo Mặt trận.
Trên đây là bài phân tích về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam của Luật Minh Khuê. Làm rõ được ngày thành lập cũng như lịch sử hình thành và phát triển của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Trong trường hợp quý bạn đọc có điều chưa rõ trong bài viết hãy liên hệ Tổng đài tư vấn luật trực tuyến Luật Minh Khuê theo số Hotline: 1900.6162 để được hỗ trợ giải đáp.
