Mục lục bài viết

Bài viết này nhằm cung cấp cái nhìn chính xác về Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11) theo quy định của pháp luật hiện hành và quy chế giáo dục, giúp người đọc nắm rõ về căn cứ pháp lý, quy tắc tổ chức lễ kỷ niệm, và đặc biệt là giải đáp chế độ nghỉ học/nghỉ làm cho học sinh, giáo viên.

 

1. Ngày 20/11: Căn cứ pháp lý và Vị trí trong Hệ thống Ngày Lễ Việt Nam

Ngày 20 tháng 11 hàng năm được gọi là Ngày Nhà giáo Việt Nam, là dịp đặc biệt để tri ân và tôn vinh đội ngũ thầy cô giáo – những người cống hiến cho sự nghiệp “trồng người”. Tuy nhiên, về mặt pháp lý, cần phân biệt rõ giữa “ngày lễ quốc gia” (được nghỉ làm, hưởng nguyên lương) và “ngày kỷ niệm” (chỉ tổ chức, không nghỉ).

Căn cứ pháp lý quan trọng nhất xác lập ngày 20/11 là Quyết định số 167-HĐBT ngày 28/9/1982 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ), trong đó chính thức công nhận ngày này là “Ngày Nhà giáo Việt Nam”.

Bên cạnh đó, Nghị định 111/2018/NĐ-CP quy định rõ danh mục các ngày kỷ niệm, ngày truyền thống của các ngành nghề, trong đó 20/11 được liệt kê là ngày truyền thống của ngành Giáo dục.

Tuy nhiên, Điều 112 Bộ luật Lao động 2019 chỉ công nhận 11 ngày nghỉ lễ, tết chính thức trên phạm vi toàn quốc – bao gồm Tết Dương lịch, Tết Âm lịch, Giỗ Tổ Hùng Vương, 30/4, 1/5 và 2/9. Trong danh mục này không có Ngày Nhà giáo Việt Nam.

Kết luận: 20/11 là ngày kỷ niệm cấp quốc gia, có vị trí đặc biệt trong ngành giáo dục, nhưng không phải là ngày nghỉ lễ chính thức của toàn dân theo quy định pháp luật hiện hành.

 

2. Học sinh và Giáo viên có được nghỉ học/nghỉ làm vào ngày 20/11 không?

2.1. Đối với người lao động và giáo viên

Về mặt pháp lý, 20/11 không phải là ngày nghỉ hưởng lương theo Điều 112 Bộ luật Lao động 2019. Do đó, giáo viên vẫn đi làm bình thường, không có chế độ nghỉ lễ, nghỉ bù hay trả lương làm thêm giờ.

Tuy nhiên, trên thực tế, giáo viên không phải dạy học như thường lệ, mà sẽ tham gia các hoạt động kỷ niệm do nhà trường tổ chức. Hoạt động này được tính là thực hiện nhiệm vụ lao động trong ngày làm việc bình thường, không phát sinh quyền lợi làm thêm.

 

2.2. Đối với học sinh

Khác với người lao động, học sinh – sinh viên trên cả nước thường được nghỉ học vào ngày 20/11. Việc nghỉ này không phải vì đây là “ngày nghỉ lễ toàn dân”, mà là quyết định hành chính của ngành giáo dục.

Cụ thể, Bộ GD&ĐT và các Sở GD&ĐT địa phương thường ban hành công văn hướng dẫn trước dịp 20/11, cho phép các trường tạm ngừng học để tổ chức lễ kỷ niệm, hoạt động ngoại khóa, thi đua “dạy tốt – học tốt” hoặc tham gia các hoạt động tri ân.

Như vậy:

  • Người lao động, giáo viên: không được nghỉ hưởng lương, vẫn làm việc.
  • Học sinh, sinh viên: thường được nghỉ học theo chỉ đạo của Bộ hoặc Sở GD&ĐT.

 

3. Quy định về việc tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam

3.1. Cơ sở pháp lý của việc tổ chức lễ kỷ niệm

Hoạt động kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11) được tổ chức hằng năm dựa trên các văn bản pháp lý quan trọng sau:

Quyết định số 167-HĐBT ngày 28/9/1982 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ):

  • Công nhận ngày 20/11 hằng năm là “Ngày Nhà giáo Việt Nam”, là dịp để tôn vinh, tri ân các nhà giáo, cán bộ quản lý, nhân viên ngành giáo dục.
  • Nghị định số 111/2018/NĐ-CP ngày 31/8/2018 của Chính phủ:
  • Quy định chi tiết về nguyên tắc, thẩm quyền, quy trình tổ chức các ngày kỷ niệm, ngày truyền thống. Trong Phụ lục II của Nghị định, ngày 20/11 được xác định là ngày truyền thống ngành Giáo dục Việt Nam.
  • Thông tư, công văn hướng dẫn hằng năm của Bộ Giáo dục và Đào tạo (Bộ GD&ĐT) và Sở GD&ĐT các địa phương:

Hướng dẫn các cơ sở giáo dục về nội dung, hình thức, quy mô, thời điểm tổ chức lễ kỷ niệm, đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tế của từng trường, từng địa phương.

Như vậy, về mặt pháp lý, ngày 20/11 được tổ chức thống nhất trong toàn ngành giáo dục, không chỉ là hoạt động mang tính truyền thống mà còn là nhiệm vụ chính trị – văn hóa của toàn ngành.

 

3.2. Nguyên tắc tổ chức Lễ kỷ niệm

Theo tinh thần chỉ đạo của Bộ GD&ĐT và Chính phủ, việc tổ chức lễ 20/11 phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

  • Trang trọng – Thiết thực – Tiết kiệm:

Hoạt động kỷ niệm phải thể hiện được tinh thần “Tôn sư trọng đạo”, nhưng không phô trương, hình thức, tránh lãng phí ngân sách, quà tặng hoặc các khoản thu trái quy định.

  • Gắn kết giữa nhà trường – học sinh – phụ huynh – cộng đồng:

Khuyến khích các hoạt động tri ân mang tính giáo dục, lan tỏa đạo lý uống nước nhớ nguồn như: làm báo tường, viết thư tri ân, tổ chức chương trình văn nghệ, tọa đàm, thi đua “Dạy tốt – Học tốt”.

  • Bảo đảm an toàn, kỷ luật học đường:

Mọi hoạt động phải được tổ chức trong khuôn viên nhà trường hoặc địa điểm được phép, có kế hoạch cụ thể về an toàn, phòng cháy chữa cháy, trật tự công cộng.

  • Không sử dụng ngân sách sai mục đích:

Nghị định 111/2018/NĐ-CP quy định rõ, ngân sách nhà nước chỉ được sử dụng cho các hoạt động tổ chức lễ ở cấp Nhà nước và cấp Bộ, còn cấp trường chỉ được phép huy động hợp lý từ nguồn hợp pháp, không vận động, quyên góp bắt buộc.

 

3.3. Hình thức tổ chức phổ biến tại các cấp học

Tùy theo quy mô và đặc thù từng cơ sở giáo dục, lễ kỷ niệm 20/11 được tổ chức linh hoạt dưới các hình thức sau:

  • Cấp Mầm non, Tiểu học:

Thường tổ chức các hoạt động nhỏ gọn, gần gũi như: văn nghệ “Em yêu cô giáo em”, vẽ tranh, làm thiệp tặng thầy cô, kể chuyện về người giáo viên mà em yêu quý.

  • Cấp Trung học Cơ sở và Trung học Phổ thông:

Tổ chức lễ mít-tinh, văn nghệ, báo tường, thi cắm hoa, thi viết lời chúc, làm video tri ân thầy cô. Một số trường tổ chức ngày hội thể thao hoặc văn nghệ học sinh – giáo viên cùng tham gia.

  • Cấp Đại học, Cao đẳng:

Thường tổ chức Lễ kỷ niệm quy mô lớn, có diễn văn của Ban Giám hiệu, tuyên dương giảng viên xuất sắc, sinh viên tiêu biểu, và có thể mời đại diện Bộ GD&ĐT hoặc chính quyền địa phương tham dự.

  • Cấp Sở và Bộ GD&ĐT:

Tổ chức lễ kỷ niệm cấp ngành, tuyên dương nhà giáo tiêu biểu toàn quốc, trao tặng danh hiệu thi đua, bằng khen, huân chương cho các cá nhân có thành tích xuất sắc.

 

3.4. Các nội dung được khuyến khích trong lễ kỷ niệm

  • Biểu dương, khen thưởng tập thể và cá nhân tiêu biểu.
  • Tổ chức hoạt động văn hóa – nghệ thuật – thể thao trong nhà trường.
  • Giao lưu, tọa đàm giữa học sinh và cựu học sinh, giữa nhà trường và phụ huynh.
  • Thăm hỏi, tặng quà cho nhà giáo nghỉ hưu, giáo viên có hoàn cảnh khó khăn.
  • Phát động phong trào thi đua “Mỗi thầy cô là tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”.

Tất cả hoạt động phải thể hiện tinh thần tri ân, tôn vinh người thầy, đồng thời giáo dục cho học sinh lòng biết ơn và trách nhiệm học tập.

 

4. Giải đáp: Ngày 20/11 năm nay được tổ chức và nghỉ theo quy tắc nào?

Năm 2025, Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 rơi vào Thứ Năm, tức là một ngày làm việc bình thường trong tuần. Do đó, theo quy định hiện hành, đây không phải là ngày nghỉ lễ, nghỉ hưởng nguyên lương theo Điều 112 Bộ luật Lao động 2019. Tuy nhiên, về mặt thực tế, ngày 20/11 vẫn luôn được coi là ngày kỷ niệm lớn của ngành giáo dục Việt Nam, được tổ chức long trọng, trang nghiêm và lan tỏa tinh thần “Tôn sư trọng đạo” trong toàn xã hội.

Về việc tổ chức, Bộ Giáo dục và Đào tạo hàng năm đều ban hành công văn hướng dẫn các Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT và cơ sở giáo dục trực thuộc tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam. Năm 2025 cũng không ngoại lệ: lễ kỷ niệm 20/11 vẫn được phép tổ chức và được khuyến khích thực hiện trên toàn quốc, nhằm tôn vinh đội ngũ thầy cô, cán bộ, nhân viên ngành giáo dục. Vì ngày lễ rơi vào giữa tuần, hầu hết các trường sẽ tổ chức lễ chính thức vào đúng ngày Thứ Năm (20/11), trong khung giờ buổi sáng hoặc đầu giờ chiều để không ảnh hưởng đến lịch học. Bên cạnh đó, nhiều trường có thể tổ chức các hoạt động chào mừng sớm hơn vào cuối tuần trước đó (ngày 15–16/11) như: hội thi văn nghệ, thi báo tường, giao lưu thể thao, tọa đàm, hoặc lễ tri ân thầy cô với sự tham gia của học sinh, cựu học sinh và phụ huynh. Việc tổ chức sớm giúp nhà trường chủ động thời gian chuẩn bị và tránh ảnh hưởng đến tiến độ giảng dạy chính khóa.

Đối với chế độ nghỉ, cần phân biệt rõ giữa nhóm cán bộ, giáo viên và nhóm học sinh, sinh viên. Đối với giáo viên, cán bộ công nhân viên trong các trường học, ngày 20/11 vẫn là ngày làm việc bình thường. Họ có trách nhiệm tham dự các buổi lễ, sinh hoạt tập thể hoặc các hoạt động tri ân do nhà trường tổ chức. Trường hợp Ban Giám hiệu quyết định cho nghỉ để chuẩn bị công tác lễ, hoặc bố trí lịch nghỉ buổi chiều sau lễ, việc này sẽ do từng đơn vị chủ động sắp xếp dựa trên kế hoạch năm học và sự thống nhất nội bộ, đảm bảo không ảnh hưởng đến tiến độ chương trình giảng dạy.

Riêng với học sinh và sinh viên, thực tế nhiều năm qua cho thấy phần lớn các trường đều cho nghỉ học nguyên ngày hoặc nửa buổi vào ngày 20/11 để tham dự lễ kỷ niệm, giao lưu văn nghệ, hoặc tham gia các hoạt động ngoại khóa. Thông thường, buổi sáng học sinh tham dự lễ tri ân tại trường, sau đó sẽ được nghỉ buổi còn lại. Một số trường tiểu học và trung học cơ sở còn linh hoạt cho học sinh nghỉ sớm hơn để chuẩn bị tiết mục văn nghệ, làm báo tường, hoặc dọn dẹp, trang trí khuôn viên. Tuy nhiên, việc nghỉ học này không phải là chế độ nghỉ lễ chính thức, mà là quyết định hành chính nội bộ của nhà trường, được cho phép theo hướng dẫn của Bộ và Sở GD&ĐT.

Trong trường hợp Ngày Nhà giáo Việt Nam trùng vào cuối tuần, nhà trường có thể chuyển lễ kỷ niệm sang ngày liền trước hoặc liền sau (ví dụ như ngày 19 hoặc 21/11). Nhưng năm 2025, vì 20/11 rơi vào Thứ Năm nên không có sự thay đổi đặc biệt về lịch làm việc. Cán bộ, giáo viên và học sinh vẫn đến trường bình thường, tham dự lễ trong khung giờ quy định, sau đó sinh hoạt theo kế hoạch học tập đã được điều chỉnh phù hợp.

Về khía cạnh quản lý và thực tiễn triển khai, Bộ GD&ĐT cũng khuyến nghị các trường không nên kéo dài hoạt động kỷ niệm quá nhiều ngày hoặc gây gián đoạn chương trình học. Các hoạt động tri ân nên được lồng ghép trong tuần lễ cao điểm từ 10/11 đến 20/11/2025, với nhiều hình thức phong phú như: tổ chức cuộc thi viết về thầy cô, triển lãm hình ảnh, diễn đàn “Những người thầy đáng kính”, hoặc hoạt động thiện nguyện mang tên “Tri ân bằng hành động”. Điều này giúp lan tỏa giá trị nhân văn của ngày lễ mà vẫn đảm bảo kế hoạch năm học theo đúng tiến độ.

Tóm lại, ngày 20/11 năm 2025 vẫn được tổ chức trên toàn quốc, là dịp đặc biệt để tôn vinh thầy cô giáo, nhưng không phải là ngày nghỉ lễ chính thức theo quy định của pháp luật. Giáo viên và cán bộ ngành giáo dục vẫn đi làm bình thường, trong khi học sinh thường được nghỉ học hoặc chỉ học nửa buổi, tùy theo kế hoạch của từng trường. Để nắm rõ lịch nghỉ cụ thể, học sinh, phụ huynh và giáo viên cần theo dõi thông báo chính thức từ Ban Giám hiệu hoặc Công đoàn cơ sở giáo dục nơi mình đang học tập, công tác. Việc tuân thủ đúng lịch tổ chức và nghỉ học không chỉ đảm bảo tính thống nhất mà còn giúp hoạt động kỷ niệm 20/11 diễn ra ý nghĩa, trang trọng và đúng tinh thần “Tôn sư trọng đạo” của dân tộc Việt Nam.