Theo quy định của mới, từ ngày 1/1/2023, sổ hộ khẩu giấy không còn tác dụng. Thay vào đó, các cơ quan chức năng sẽ quản lý thông tin cư trú của người dân bằng phương thức điện tử hay thường gọi là sổ hộ khẩu điện tử. Trước thời điểm 1/1/2023, nhiều người đã bị thu hồi sổ hộ khẩu giấy khi có những thay đổi thông tin trong sổ hộ khẩu. Dưới bài viết này, Luật Minh Khuê sẽ giải đáp cho bạn đọc về những trường hợp bị thu hồi hộ khẩu giấy trước ngày 1/1/2023.
1. Sổ hộ khẩu là gì và vai trò của sổ hộ khẩu?
1.1. Khái niệm về sổ hộ khẩu
Khái niệm về sổ hộ khẩu chưa được định nghĩa một cách rõ ràng trong các văn bản pháp luật. Trước đây, Luật Cư trú cũ năm 2006 có đưa ra cách hiểu về sổ hộ khẩu như sau: Sổ hộ khẩu được cấp cho hộ gia đình hoặc cá nhân đã đăng ký thường trú và có giá trị xác định nơi thường trú của công dân.
Như vậy, sổ hộ khẩu chính là phương thức cơ quan Nhà nước dùng quản lý nhân khẩu ở các hộ gia đình. Thông qua Sổ hộ khẩu có thể xác định nơi cư trú hợp pháp của công dân, cụ thể hơn là nơi thường trú của công dân để quản lý nơi cư trú của công dân tại từng địa điểm cụ thể.Tuy nhiên, hiện nay, tại Luật Cư trú 2020 được ban hành thay thế cho luật cư trú cũ 2006 thì, không còn khái niệm cụ thể về sổ hộ khẩu nữa.
1.2. Vai trò của sổ hộ khẩu
Từ những năm 1950, ở Việt Nam đã áp dụng phương thức quản lý theo sổ hộ khẩu. Sổ hộ khẩu sắp tới sẽ chấm dứt sứ mệnh lịch sử của mình. Tuy nhiên, chức năng, vai trò của loại sổ này trong suốt quá trình tồn tại là không thể phủ nhận.
Thứ nhất, trong sổ hộ khẩu có các thông tin về chủ hộ và các thành viên khác như họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, quan hệ với chủ hộ,… Như vậy, sổ hộ khẩu thể hiện nơi cư trú của cá nhân thường xuyên sinh sống. Trong một số trường hợp, nếu không xác định được nơi ở của công dân thì sổ hộ khẩu chính nơi cư trú người đó đang sinh sống.
Thứ hai, sổ hộ khẩu còn là giấy tờ quan trọng trong việc thực hiện các giao dịch dân sự như thực hiện chuyển nhượng, mua bán đất; là giấy tờ chứng nhận, văn bản pháp lý trong trường hợp nhận thừa kế; đảm bảo thi hành án cho các trường hợp liên quan đến quyền sử dụng đất, thời hạn sử dụng đất,…
Thứ ba, các thủ tục hành chính liên quan đến đăng kí kết hôn, hộ chiếu, chứng minh nhân dân, khai sinh, khai tử hay giấy phép kinh doanh, hồ sơ xin việc,… cũng đều cần đến hộ khẩu làm giấy tờ chứng thực.
2. Các trường hợp bị thu hồi hộ khẩu giấy trước ngày 1/1/2023:
Trước ngày 1/1/2023, Cơ quan có thẩm quyền về quản lý nhân khẩu tiến hành thực hiện việc thu hồi hộ khẩu giấy. Sự việc gây ra làn sóng xôn xao trong xã hội vì rất nhiều người dân thắc mắc rằng có phải tất cả mọi hộ gia đình đều bị thu hồi hộ khẩu giấy hay không. Thông tư số 55/2021/TT-BCA là lời giải đáp cho vấn đề này, cụ thể như sau: Khi công dân thực hiện các thủ tục sau đây:
- Đăng ký thường trú;
- Điều chỉnh thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú;
- Thực hiên tách hộ;
- Xóa đăng ký thường trú;
- Đăng ký tạm trú, gia hạn tạm trú;
- Xóa đăng ký tạm trú dẫn đến thay đổi thông tin trong sổ hộ khẩu, sổ tạm trú.
thì Cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thu hồi sổ hộ khẩu, sổ tạm trú đã cấp, thực hiện điều chỉnh, cập nhật thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú theo quy định của Luật Cư trú và không cấp mới, cấp lại sổ hộ khẩu, sổ tạm trú.
Như vậy, Bộ Công an không có chủ trương thu hồi sổ hộ khẩu đại trà. Luật quy định rất rõ, không phải tất cả sổ hộ khẩu đều sẽ bị thu hồi mà chỉ khi người dân có nhu cầu tiến hành thực hiện 01 trong 07 thủ tục hành chính nêu trên thì mới bị thu hồi sổ hộ khẩu.
Xem thêm: Mẫu giấy chuyển hộ khẩu theo quy định mới nhất năm 2023
3. Tại sao phải thu hồi hộ khẩu giấy trước ngày 1/1/2023?
Như đã đề cập, khi người dân thực hiện 01 trong các thủ tục đã nêu ở trên thì họ sẽ bị thu hồi sổ hộ khẩu, sổ tạm trú. Sở dĩ, Cơ quan Công an tiến hành thu hồi sổ hộ khẩu, sổ tạm trú là bởi:
Trước tiên, những thủ tục hành chính nêu trên là những thủ tục dẫn đến thay đổi thông tin có trong sổ hộ khẩu, sổ tạm trú của công dân;
Kế đó, kể từ ngày 1/7/2021, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư chính thức đưa vào hoạt động. Khi công dân thực hiện các thủ tục về cư trú, lực lượng công an sẽ cập nhật vào cơ sở dữ liệu. Những thay đổi mà người dân thực hiện sẽ không được điều chỉnh trên sổ hộ khẩu giấy mà sẽ được cập nhật trên Cơ sở dữ liệu quốc gia, sổ hộ khẩu điện tử do cơ quan Nhà nước quản lý. Lúc này đây, sổ hộ khẩu giấy đã không còn giá trị nên buộc phải thu lại theo quy định;
Cuối cùng, nếu sổ hộ khẩu đã không được cập nhất, không còn giá trị thì việc thu hồi lại nhằm tránh để người dân mang sổ hộ khẩu không cập nhật đầy đủ thông tin cư trú đi thực hiện các giao dịch, dẫn tới phát sinh nhiều vấn đề khác vì sổ hộ khẩu được sử dụng rất nhiều vào các thủ tục hành chính.
Sau khi giải đáp cho vấn đề trên, nhiều người dân đặt ra câu hỏi rằng nếu mục đích nhằm tránh để người dân mang sổ hộ khẩu không cập nhật đầy đủ thông tin cư trú đi thực hiện các giao dịch, dẫn tới phát sinh nhiều vấn đề khác, vậy tại sao chỉ thu hồi trước ngày 01/01/2023 mà không thu hồi sau ngày 01/01/2023?
Theo đó,Luật cư trú mới cũng có quy định kể từ ngày 01/7/2021, sổ hộ khẩu, sổ tạm trú đã được cấp vẫn được sử dụng và có giá trị như giấy tờ, tài liệu xác nhận về cư trú theo quy định của Luật này cho đến hết ngày 31/12/2022. Quy định như vậy có nghĩa rằng, kể từ ngày 01/01/2023, hộ khẩu giấy mặc nhiên sẽ không còn giá trị, các giao dịch, hợp đồng, thủ tục hành chính… không còn cần sử dụng đến hai loại giấy tờ này, thay vào đó là sử dụng thông tin trên hệ thống dữ liệu điện tử. Do đó, việc thu hồi hộ khẩu giấy kể từ ngày 01/01/2023 là không cần thiết nữa.
4. Các loại giấy tờ thay thế khi hộ khẩu giấy bị "khai tử":
Vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị định 104/2022/NĐ-CP về sửa đổi Nghị định liên quan đến việc nộp, xuất trình sổ hộ khẩu, sổ tạm trú giấy khi thực hiện thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công. Theo Nghị định, từ ngày 01/01/2023, người dân có thể dùng một trong các loại giấy tờ sau đây để chứng minh thông tin cư trú thay vì sử dụng sổ hộ khẩu: Thẻ Căn cước công dân; Chứng minh nhân dân; Giấy xác nhận thông tin về cư trú; Giấy thông báo số định danh cá nhân và thông tin công dân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Để xin giấy xác nhận thông tin cư trú khi bỏ sổ hộ khẩu, căn cứ quy định tại Thông tư 55/2021/TT-BCA thì công dân có thể yêu cầu xác nhận thông tin về cư trú bằng một trong hai cách thức sau:
+/ Trực tiếp đến cơ quan đăng ký cư trú trong cả nước không phụ thuộc vào nơi cư trú của công dân;
+/ Gửi yêu cầu xác nhận thông tin về cư trú qua Cổng dịch vụ công quốc gia, Cổng dịch vụ công Bộ Công an, Cổng dịch vụ công quản lý cư trú.
Một điều cần lưu ý, giấy xác nhận nơi cư trú không phải giấy tờ có giá trị vô thời hạn. Thời hạn của chúng được quy định cụ thể trong Thông tư quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành của Luật Cư trú:
+/ Xác nhận thông tin về cư trú có giá trị 06 tháng kể từ ngày cấp đối với trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 19 Luật Cư trú xác nhận về việc khai báo cư trú;
+/ Xác nhận thông tin về cư trú có giá trị 30 ngày kể từ ngày cấp đối với trường hợp xác nhận thông tin về cư trú;
+/ Trường hợp thông tin về cư trú của công dân có sự thay đổi, điều chỉnh và được cập nhật trong Cơ sở dữ liệu về cư trú thì xác nhận thông tin về cư trú hết giá trị kể từ thời điểm thay đổi.
Trên dây là toàn bộ nội dung tư vấn về chủ đề người dân bị thu hồi hộ khẩu giấy trong trường hợp nào? mà Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách hàng. Ngoài ra, quý khách có thể tham khảo thêm bài viết về chủ đề Điều kiện tách hộ khẩu theo quy định pháp luật? của Luật Minh Khuê. Còn bất kỳ vướng mắc nào, quý khách vui lòng liên hệ Luật sư Nguyễn Thị Phương qua sô điện thoại: 0985465912hoặc qua email: lienhe@luatminhkhue.vn hoặc qua hotline: 1900.6162 để được hỗ trợ và báo giá chi tiết. Chúng tôi rất hân hạnh được hợp tác với quý khách hàng. Trân trọng./.
