- 1. Khung pháp lý và sự chuyển dịch chính sách ưu đãi trong giai đoạn 2025-2026
- 2. Phân định đối tượng thụ hưởng: Ai được xác định là người thờ cúng liệt sĩ?
- 3. Phân tích mức quà tặng Tết Bính Ngọ 2026 cho người thờ cúng
- 4. Quà tặng bổ sung từ địa phương: Sự khác biệt theo vùng miền
- 5. Điều kiện và thủ tục hành chính để nhận quà Tết 2026
- 6. Chuyển đổi số trong chi trả quà Tết: Vai trò của ứng dụng VNeID
Hệ thống chính sách ưu đãi người có công với cách mạng tại Việt Nam không chỉ là công cụ điều tiết an sinh xã hội mà còn là biểu tượng của đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", một giá trị cốt lõi trong văn hóa và chính trị của dân tộc. Hướng tới năm 2026, một năm có ý nghĩa đặc biệt với các sự kiện chính trị trọng đại như Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam, các chính sách chăm lo đời sống cho các gia đình thương binh, liệt sĩ đã được nâng lên một tầm cao mới. Bài viết này của Luật Minh Khuê đi sâu vào phân tích các quy định pháp lý, mức quà tặng cụ thể và các quy trình hành chính số hóa dành cho người thờ cúng liệt sĩ trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, dựa trên nền tảng của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng năm 2020 và các văn bản hướng dẫn mới nhất.
1. Khung pháp lý và sự chuyển dịch chính sách ưu đãi trong giai đoạn 2025-2026
Nền tảng của toàn bộ chế độ ưu đãi hiện nay được xác lập bởi Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14, văn bản đã tạo ra một cuộc cách mạng trong việc chuẩn hóa các khái niệm và mở rộng đối tượng thụ hưởng. Điểm mới quan trọng của Pháp lệnh này so với các quy định cũ là việc định danh rõ ràng vị thế của "người thờ cúng liệt sĩ", tách biệt hoàn toàn với "thân nhân liệt sĩ" về mặt điều kiện hưởng trợ cấp. Sự chuyển dịch này phản ánh nỗ lực của Nhà nước trong việc đảm bảo rằng ngay cả khi những người thân thiết nhất của liệt sĩ không còn, việc khói hương và tri ân vẫn được duy trì một cách bền vững thông qua những người được họ tộc ủy quyền.
Trong bối cảnh năm 2026, các chính sách này không đứng độc lập mà được lồng ghép với các gói hỗ trợ đặc thù theo Nghị quyết số 418/NQ-CP của Chính phủ. Sự kết hợp này tạo ra một hệ thống quà tặng đa tầng, từ ngân sách Trung ương (Chủ tịch nước và Chính phủ) đến ngân sách địa phương, nhằm tối ưu hóa mức sống cho những người đang thực hiện nghĩa vụ tinh thần đối với các anh hùng liệt sĩ.
2. Phân định đối tượng thụ hưởng: Ai được xác định là người thờ cúng liệt sĩ?
Để trả lời câu hỏi "Tôi có được nhận quà không?", mỗi cá nhân cần đối chiếu vai trò của mình trong mối quan hệ với liệt sĩ dựa trên các tiêu chí pháp lý khắt khe. Pháp luật hiện hành phân chia rất rõ hai nhóm đối tượng: thân nhân liệt sĩ và người thờ cúng liệt sĩ.
Thân nhân liệt sĩ và thứ tự ưu tiên
Thân nhân liệt sĩ theo quy định tại Điều 14 của Pháp lệnh 2020 bao gồm: cha đẻ, mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, con (con đẻ, con nuôi), và người có công nuôi liệt sĩ. Đây là những người có mối quan hệ trực hệ hoặc có công lao trực tiếp trong việc nuôi dưỡng liệt sĩ. Trong dịp Tết 2026, nếu những người này còn sống và đang hưởng trợ cấp tuất hằng tháng, họ sẽ thuộc nhóm nhận quà tặng mức cao nhất (600.000 đồng từ Chủ tịch nước nếu thuộc diện nuôi dưỡng hoặc có từ 2 liệt sĩ trở lên).
Người thờ cúng liệt sĩ: Đối tượng thụ hưởng trong trường hợp đặc biệt
"Người thờ cúng liệt sĩ" được xác định khi và chỉ khi liệt sĩ không còn thân nhân thuộc diện hưởng trợ cấp tuất hằng tháng. Đây là một định nghĩa mang tính loại trừ nhằm đảm bảo chế độ không bị chồng chéo.
| Đặc điểm so sánh | Thân nhân liệt sĩ | Người thờ cúng liệt sĩ |
| Mối quan hệ | Trực hệ (Cha, mẹ, vợ/chồng, con) | Trong họ tộc được ủy quyền hoặc con duy nhất |
| Điều kiện nhận quà | Đang hưởng trợ cấp tuất hằng tháng | Liệt sĩ không còn thân nhân hưởng trợ cấp hằng tháng |
| Căn cứ pháp lý | Điều 14 Pháp lệnh 2020 | Khoản 4 Điều 15 Pháp lệnh 2020 |
| Mức quà Tết 2026 | 600.000đ hoặc 300.000đ (tùy diện) | 300.000đ (cơ bản) |
Theo Nghị định 131/2021/NĐ-CP, người thờ cúng có thể là người con duy nhất của liệt sĩ hoặc là người được các thân nhân còn lại (không thuộc diện hưởng trợ cấp hằng tháng) hoặc dòng họ ủy quyền bằng văn bản. Nếu bạn đang trực tiếp thờ cúng và đã có quyết định của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội về việc hưởng trợ cấp thờ cúng liệt sĩ hằng năm (hiện là 1.400.000 đồng/năm), bạn chắc chắn là đối tượng được nhận quà Tết 2026.
(1).jpg)
3. Phân tích mức quà tặng Tết Bính Ngọ 2026 cho người thờ cúng
Năm 2026 ghi nhận một sự điều chỉnh đáng kể về tổng giá trị quà tặng mà một cá nhân có thể nhận được, nhờ vào sự giao thoa của hai gói hỗ trợ lớn từ Trung ương.
Quà tặng của Chủ tịch nước: Giá trị truyền thống và sự tri ân
Thực hiện Quyết định số 01/QĐ-CTN ngày 05/01/2026 của Chủ tịch nước Lương Cường, mức quà dành cho người thờ cúng liệt sĩ được ấn định là 300.000 đồng/suất. Đây là mức quà áp dụng thống nhất trên 63 tỉnh, thành phố. Dù mức 300.000 đồng đã được duy trì từ nhiều năm, nhưng trong bối cảnh ngân sách năm 2026, Chính phủ đã bố trí tổng kinh phí hơn 502,7 tỷ đồng để đảm bảo việc trao tặng này đến được hơn 1,65 triệu người có công và thân nhân trên toàn quốc.
Quà tặng theo Nghị quyết 418/NQ-CP: Gói hỗ trợ đặc biệt chào mừng Đại hội XIV
Đây là điểm nhấn mới nhất trong chính sách an sinh năm 2026. Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 418/NQ-CP tặng quà cho người có công nhân dịp Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và Tết Bính Ngọ với mức 400.000 đồng/người. Khác với quà của Chủ tịch nước thường được trao sát Tết, gói 400.000 đồng này được yêu cầu hoàn thành chi trả chậm nhất vào ngày 31/12/2025. Đối tượng người thờ cúng liệt sĩ nếu đã có tên trong danh sách quản lý của ngành Lao động - Thương binh và Xã hội sẽ thuộc diện thụ hưởng suất quà này.
Tổng hợp nguồn lực từ ngân sách Trung ương cho người thờ cúng
| Nguồn chi trả | Mức quà (VND) | Thời hạn hoàn thành | Hình thức chi trả |
| Quà Chủ tịch nước (QĐ 01/QĐ-CTN) | 300.000 | Trước 31/01/2026 | Tiền mặt/VNeID |
| Quà Đảng & Nhà nước (NQ 418/NQ-CP) | 400.000 | Trước 31/12/2025 | Ưu tiên qua VNeID |
| Tổng cộng từ Trung ương | 700.000 |
Sự phân tách thời gian chi trả giữa hai gói quà này giúp các gia đình chính sách có nguồn lực tài chính trải dài từ cuối năm 2025 đến hết kỳ nghỉ Tết 2026, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mua sắm và tổ chức các hoạt động tưởng niệm.
4. Quà tặng bổ sung từ địa phương: Sự khác biệt theo vùng miền
Một đặc thù của chính sách quà Tết tại Việt Nam là tính chủ động của ngân sách địa phương. Các tỉnh, thành phố căn cứ vào khả năng kinh tế để tặng thêm quà, tạo nên những mức đãi ngộ rất cao tại các đô thị lớn.
Hà Nội: Dẫn đầu về quy mô và mức hỗ trợ
Thủ đô Hà Nội theo Kế hoạch 341/KH-UBND dự kiến tặng quà cho người thờ cúng liệt sĩ với mức 1.000.000 đồng/suất. Như vậy, một người thờ cúng tại Hà Nội có thể nhận tổng cộng tới 1.700.000 đồng từ các nguồn Trung ương và Thành phố. Đây là mức hỗ trợ phản ánh vị thế và nguồn lực của Thủ đô trong việc thực hiện chính sách an sinh.
Hải Phòng và các địa phương có mức chi cao
Hải Phòng thường chi trả mức quà "khủng" lên đến 5.500.000 đồng (bao gồm tiền mặt và hiện vật) cho người có công và thân nhân liệt sĩ. Tỉnh Cà Mau cũng hướng dẫn tặng thêm 500.000 đồng cho các đối tượng đã nhận quà của Chủ tịch nước, nâng tổng mức hỗ trợ lên mức đáng kể.
5. Điều kiện và thủ tục hành chính để nhận quà Tết 2026
Việc nhận quà không chỉ dựa trên danh nghĩa mà cần có hồ sơ pháp lý hoàn chỉnh được lưu trữ tại UBND xã/phường nơi người thờ cúng thường trú.
Danh mục hồ sơ cần thiết (Căn cứ Nghị định 131/2021/NĐ-CP)
Nếu bạn là người mới đảm nhiệm việc thờ cúng liệt sĩ hoặc có sự thay đổi về thông tin, cần chuẩn bị bộ hồ sơ sau để được đưa vào danh sách nhận quà Tết 2026 :
- Đơn đề nghị hưởng trợ cấp thờ cúng liệt sĩ (Mẫu số 18): Đây là văn bản khai báo thông tin cá nhân và mối quan hệ với liệt sĩ.
- Biên bản ủy quyền thờ cúng liệt sĩ: Phải có chữ ký của tất cả các thân nhân còn lại của liệt sĩ (bố, mẹ, vợ, chồng, con) đồng ý giao cho bạn là người thờ cúng. Biên bản này cần được UBND cấp xã chứng thực chữ ký hoặc Công chứng.
- Bản sao chứng thực Bằng "Tổ quốc ghi công": Giấy tờ chứng minh tư cách liệt sĩ.
- Căn cước công dân (CCCD): Bản sao và mang theo bản chính để đối chiếu khi nhận tiền hoặc đăng ký tài khoản VNeID.
Quy trình giải quyết và cơ quan chi trả
Toàn bộ quy trình diễn ra trong khoảng 24 ngày làm việc kể từ khi nộp hồ sơ tại UBND cấp xã. UBND xã có 05 ngày để kiểm tra và gửi hồ sơ lên huyện; Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện có 07 ngày để thẩm định; và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội có 12 ngày để ra quyết định chính thức.
Cơ quan chi trả trực tiếp là Ủy ban nhân dân cấp xã/phường. Tiền quà sẽ được phát thông qua cán bộ bưu điện hoặc công chức chính sách xã tại nhà văn hóa thôn/tổ dân phố hoặc chuyển khoản qua ngân hàng.
6. Chuyển đổi số trong chi trả quà Tết: Vai trò của ứng dụng VNeID
Năm 2026 đánh dấu bước tiến mạnh mẽ trong việc chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt. Bộ Công an phối hợp với Bộ Nội vụ thực hiện việc tặng quà qua tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID cho các đối tượng đủ điều kiện.
Hướng dẫn đăng ký nhận quà qua VNeID
Người dân có thể thực hiện 6 bước đơn giản trên ứng dụng VNeID (mức độ 2) để nhận suất quà 400.000 đồng và quà Tết 300.000 đồng :
- Bước 1: Đăng nhập VNeID, chọn mục "An sinh xã hội".
- Bước 2: Chọn "Tài khoản hưởng An sinh xã hội".
- Bước 3: Liên kết với tài khoản ngân hàng (ví dụ Agribank) bằng cách nhập số tài khoản và số CCCD.
- Bước 4: Khai báo thông tin cá nhân và địa chỉ thường trú.
- Bước 5: Xác nhận chia sẻ dữ liệu để hệ thống đối chiếu với danh sách thụ hưởng.
- Bước 6: Gửi thông tin và chờ phê duyệt.
Phương thức này giúp người thờ cúng (thường là người cao tuổi) không phải xếp hàng chờ đợi và đảm bảo tính minh bạch, tránh thất thoát tiền quà từ ngân sách. Với những trường hợp chưa có tài khoản ngân hàng, địa phương vẫn duy trì việc phát tiền mặt trực tiếp tại nhà hoặc tại trụ sở UBND xã.