1. Bạo lực gia đình là gì?

Theo nghĩa Tiếng Việt, bạo lực có thể được hiểu là "sức mạnh dùng để cưỡng bức, trấn áp hoặc lật đổ". Từ định nghĩa này dễ làm chúng ta nhầm lẫn tới các hoạt động chính trị, nhưng thực tế, đây được coi như một phương thức hành xử trong các quan hệ xã hội nói chung. Bạo lực có thể được chia thành nhiều dạng khác nhau tùy theo góc độ nhìn nhận, có thể là: bạo lực với phụ nữ, trẻ em, bạo lực nhìn thấy được, bạo lực không nhìn thấy được,...

Vậy Bạo lực gia đình là gì? Theo quy định tại khoản 2 điều 1 Luật phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007, "Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình". Các hành vi bạo lực gia đình theo quy định tại khoản 1 điều 2 Luật phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 bao gồm:

Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khoẻ, tính mạng;
Lăng mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm;
Cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậu quả nghiêm trọng;
Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình giữa ông, bà và cháu; giữa cha, mẹ và con; giữa vợ và chồng; giữa anh, chị, em với nhau;
Cưỡng ép quan hệ tình dục;
Cưỡng ép tảo hôn; cưỡng ép kết hôn, ly hôn hoặc cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ;
Chiếm đoạt, huỷ hoại, đập phá hoặc có hành vi khác cố ý làm hư hỏng tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình hoặc tài sản chung của các thành viên gia đình;
Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chính quá khả năng của họ; kiểm soát thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ra tình trạng phụ thuộc về tài chính;
Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở.

Từ các hành vi trên, bạo lực gia đình có thể chia thành các nhóm hình thức chủ yếu sau:

STT	PHÂN LOẠI BẠO LỰC GIA ĐÌNH
1	Thứ nhất, Bạo lực về thể chất: ngược đãi, đánh đập, làm tổn thương tới sức khỏe, tính mạng.
2	Thứ hai, Bạo lực về tinh thần: có những lời nói, thái độ, hành vi làm tổn thương tới danh dự, nhân phẩm, tâm lý gây hậu quả nghiêm trọng hoặc ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình giữa ông, bà và cháu, giữa cha, mẹ và con, giữa vợ và chồng, giữa anh, chị, em với nhau, hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở, cưỡng ép tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, ly hôn hoặc cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ.
3	Thứ ba, Bạo lực về kinh tế: xâm phạm tới các quyền lợi về kinh tế (quyền tự do lao động, tự do kinh doanh, quyền sở hữu tài sản,...), chiếm đoạt , hủy hoại, đập phá hoặc có hành vi khác cố ý làm hư hỏng tài sản chung hoặc riêng của các thành viên trong gia đình hay cưỡng ép lao động quá sức, đóng góp tài chính quá khả năng hoặc kiểm soát thu nhập nhằm tạo ra tình trạng phụ thuộc về tài chính.
4	Thứ tư, Bạo lực về tình dục: cưỡng ép trong quan hệ tình dục, cưỡng ép sinh con.

2. Nguyên nhân bạo hành gia đình gồm những gì?

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến bạo hành gia đình, sau đây là một số nguyên nhân chủ yếu:

2.1 Do nhận thức của mỗi người

Từ thời xa xưa, Việt Nam ta đã có tư tưởng trọng nam khinh nữ. Đây chính là nguyên nhân cơ bản và chủ yếu gây ra bạo hành gia đình. Ngày nay, nhận thực về vấn đề bình đằng giới có cải thiện hơn so với thời kì phong kiến, tuy nhiên vẫn còn rất hạn chế, bất bình đằng giới chính là gốc rễ của bạo hành gia đình.

Thứ nhất, do ảnh hưởng của nền văn hóa phong kiến với những quan niệm mang đậm màu sắc định kiến giới: đó là những định kiến nằm ngay trong truyền thống văn hóa, phong tục tập quán, chuẩn mực đạo đức của xã hội. Những quan niệm về phân biệt giới của thời phong kiến có thể kể đến đó là: trọng nam khinh nữ; chồng chúa, vợ tôi; tư tưởng gia trưởng; phụ nữ không được đi học mà chỉ nam giới mới được đi học; phụ nữ là người giữ gìn hạnh phúc gia đình; tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử,... Đây đều là những quan niệm cổ hủ, phân biệt giới khiến cho người nam giới cho rằng họ có vai trò trụ cột gia đình và có quyền quyết định mọi việc trong gia đình kể cả số phận của người phụ nữ. Vậy nên, những hành vi bạo hành gia đình như: mắng chửi, đánh đập vợ là điều bình thường. Hoặc có thể do hiểu sai ý nghĩa của câu nói "yêu cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi" để cho mình quyền tự đánh đập, hành hạ con cái mình.

Thứ hai, do nhận thức của chính những người phụ nữ bị bạo hành: họ bi bạo hành nhưng không dám đấu tranh, chỉ dám cam chịu vì sợ mọi người xung quanh, bạn bè, làng xóm chê cười, sợ "vạch áo cho người xem lưng".

Thứ ba, do nhận thức của cộng đồng: cộng đồng, xã hội coi việc bạo hành gia đình là chuyện thông thường, chuyện riêng của mỗi gia đình. Cho nên, việc can thiệp, lên án chưa thực sự mạnh mẽ và còn mờ nhạt. Vậy nên, bạo hành gia đình vẫn có điều kiện tồn tại và phát triển.

2.2 Do yếu tố kinh tế

Theo điều tra của Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội, nguyên nhân trực tiếp làm nảy sinh hành vi bạo hành gia đình là do người chồng nghiện rượu, say rượu, những gia đình này thường có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, học vấn thấp, thiếu hiểu biết về pháp luật, công việc không ổn định.

Về vấn đề kinh tế, bạo hành gia đình sẽ thường xuyên xảy ra ở những gia đình có hoàn cảnh kinh tế khó khăn hơn là những gia đình có điều kiện kinh tế. Bởi vì do hoàn cảnh kinh tế khó khăn, họ phải vất vả bươn chải để kiếm sống. Sự mệt mỏi vì kiếm tiền dễ dẫn đến những mâu thuẫn gia đình, tranh cãi và dễ động tay động chân với nhau. Từ đó, bạo hành gia đình sẽ dễ xảy ra hơn.Tuy nhiên, không thể đổ lỗi cho nghèo đói vì nhiều gia đình khá giả vẫn có bạo lực và nhiều gia đình kinh tế khó khăn nhưng vẫn giữ mối quan hệ tốt đẹp.

2.3 Do tệ nạn xã hội

Tệ nạn xã hội có thể là những hành vi như: nghiện hút, cờ bạc, rượu chè, mại dâm,... Điển hình của tệ nạn xã hội gây ra bạo hành gia đình đó là nghiện hút và cờ bạc, rượu chè. Khi sử dụng các chất kích thích như rượu bia và ma túy, hoặc chơi cờ bạc, nhiều người thường lấy cớ say rượu hoặc thua bạc để về nhà trút giận lên vợ con, hành hạ vợ con. Nhiều người thua bạc hoặc thiếu tiền mua thuốc, ma túy sẽ bắt vợ phải đưa tiền để tiếp tục thực hiện các tệ nạn xã hội đó, nếu không đưa thì sẽ có hành vi bạo hành gia đình.

2.4 Do trình độ dân trí thấp và công tác tuyên truyền và phố biến pháp luật

Khi người dân có hiểu biết hơn về vai trò của gia đình, tiếp xúc nhiều hơn với những tri thức tiến bộ, các quy định của pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình thì sẽ tuân thủ các quy định của pháp luật và hạn chế hành vi bạo hành gia đình.

Tuy nhiên, hiện nay luật có liên quan đến tệ nạn này vẫn chưa thực sự được ban bố rõ ràng và nghiêm ngặt. Chủ yếu các bộ luật chỉ mang tính hình thức, việc thực hành vẫn chưa thực sự được đảm bảo và chấp hành nghiêm túc.

Đồng thời, công tác tuyên truyền và phổ biến về luật chống bạo lực gia đình vẫn chưa đạt được hiệu quả cao, vẫn còn gặp phải nhiều hạn chế. Sự hiểu biết của cộng đồng về pháp luật và những hình thức xử phạt với hành vi bạo lực gia đình vẫn chưa được cụ thể.

3. Giải pháp phòng chống bạo hành gia đình

3.1 Đối với nạn nhân

Chính bản thân nạn nhân cũng cần các kỹ năng để ứng phó với hành vi bạo hành để tự bảo vệ bản thân. Có thể sử dụng các biện pháp sau để ngăn chặn, xử lý bạo hành gia đình:

Khi bị bạo hành thường xuyên, có thể tìm sự giúp đỡ của hàng xóm, bạn bè, hoặc chính quyền địa phương để can thiệp và xử lý
Nên tự chủ về tài chính hoặc có một khoản tiền tiết kiệm để không phụ thuộc vào chồng
Quay hình và chụp ảnh tất cả những bằng chứng bạo hành của đối phương để sử dụng khi cần thiết
Khi bị bạo hành nhiều lần, với thương tích nặng, có thể đi giám định thương tật để làm bằng chứng tố cáo đối phương
Phối hợp với bạn bè, gia đình, cơ quan chức năng giúp đối phương thay đổi tâm tính, để hạn chế các hành vi bạo lực
Nếu không thể thay đổi được tâm tính của đối phương và hành vi bạo lực vẫn tiếp diễn thường xuyên, chủ động yêu cầu ly hôn và phải đảm bảo an toàn cho bản thân và con cái để tránh hành vi bạo hành
Nếu do hành vi bạo hành khiến nạn nhân gặp vấn đề về tâm lý, có thể tìm đến chuyên gia tâm lý để hỗ trợ chữa lành tổn thương tâm lý

3.2 Đối với các tổ chức xã hội

Các tổ chức xã hội cũng đóng một vai trò rất quan trọng trong việc phòng, chống bạo lực gia đình. Những giải pháp sau đây được đề xuất áp dụng đối với các tổ chức xã hội để phòng chống bạo lực gia đình:

Tuyên truyền và phổ biến pháp luật cũng như những kiến thực về phòng chống bạo lực gia đình, xóa bỏ tư tưởng trọng nam khinh nữ lạc hậu của thời phòng kiến
Khi phát hiện có bạo hành gia đình xảy ra, cần làm trung gian hòa giải những mâu thuẫn, bạo hành xảy ra trong gia đình
Quan tâm, giúp đỡ những gia đình có điều kiện kinh tế khó khăn là mầm mống của bạo hành gia đình
Xử phạt nghiêm minh những hành vi bạo hành gia đình theo đúng quy định của pháp luật, không bao che, bỏ qua bất cứ trường hợp nào
Tạo đường dây nóng để nạn nhân có thể liên hệ tìm sự giúp đỡ hoặc tư vấn khi cần thiết

Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ Luật sư tư vấn pháp luật hôn nhân trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900.6162 để được giải đáp. Rất mong nhận được sự hợp tác!