Nhà đầu tư bị cấm tham gia hoạt động đầu tư theo phương thức PPP khi nào?

1. Đầu tư theo phương pháp PPP được hiểu là như thế nào?

Đầu tư theo phương thức Đối tác Công tư (PPP) là một hình thức đầu tư quan trọng được quy định trong khoản 10 của Điều 3 Luật Đầu tư theo phương thức Đối tác Công tư năm 2020 tại Việt Nam. Theo đó, PPP là một phương thức đầu tư đặc biệt, được triển khai thông qua việc thiết lập mối quan hệ hợp tác giữa Nhà nước và nhà đầu tư tư nhân, thông qua việc ký kết và thực hiện hợp đồng dự án PPP.

Điểm đặc biệt của PPP nằm ở việc tạo ra một cơ chế hợp tác có thời hạn, giúp kết nối Nhà nước và nhà đầu tư tư nhân một cách hiệu quả. Thông qua hợp đồng dự án PPP, các điều khoản và điều kiện cụ thể được xác định để đảm bảo rõ ràng và minh bạch trong quá trình triển khai dự án. Mục tiêu chính của PPP là thu hút đầu tư từ phía nhà đầu tư tư nhân, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững của các dự án và hệ thống đầu tư công.

Quy định về PPP mang lại nhiều lợi ích, không chỉ cho Nhà nước mà còn cho nhà đầu tư tư nhân. Nhà nước có thể huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân để thực hiện các dự án cơ sở hạ tầng, dịch vụ công cộng và các lĩnh vực quan trọng khác. Trong khi đó, nhà đầu tư tư nhân được hưởng lợi từ việc hợp tác với Nhà nước, đảm bảo quyền lợi và tính khả thi của dự án.

Tuy nhiên, để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình PPP, luật lệ cũng quy định các biện pháp trừng phạt nếu có hành vi vi phạm. Điều này nhấn mạnh sự quan trọng của việc duy trì tính chất công bằng, minh bạch trong quá trình thực hiện hợp đồng PPP, từ đó đảm bảo rằng cả hai bên đối tác đều tuân thủ các quy định và cam kết của mình, góp phần vào sự thành công của dự án và phát triển bền vững của nền kinh tế

2. Hành vi bị nghiêm cấm trong đầu tư theo phương pháp PPP

Những hành vi bị nghiêm cấm trong đầu tư theo phương thức Đối tác Công tư (PPP) theo quy định tại Điều 10 của Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư 2020 là những biện pháp quan trọng để bảo đảm tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong quá trình triển khai các dự án PPP. Các hành vi này được liệt kê rõ ràng và chi tiết, nhấn mạnh sự nghiêm túc và quan trọng của việc duy trì chuẩn mực và trách nhiệm trong lĩnh vực đầu tư công.

- Trước hết, nhà đầu tư bị nghiêm cấm khi quyết định chủ trương đầu tư dự án PPP không phù hợp với chiến lược, quy hoạch, và kế hoạch. Các quyết định như vậy đồng thời phải xác định được nguồn vốn nhà nước trong dự án, đặc biệt là đối với những dự án yêu cầu sử dụng vốn nhà nước. Việc không tuân thủ thẩm quyền, trình tự và thủ tục theo quy định của Luật là một vi phạm nghiêm trọng được cấm đặc biệt.

- Các hành vi như phê duyệt dự án PPP khi chưa có chủ trương đầu tư, hoặc không phù hợp với chủ trương đầu tư, cũng như cơ quan có thẩm quyền, cơ quan ký kết hợp đồng thông đồng với tổ chức tư vấn, nhà đầu tư mà gây thất thoát vốn, tài sản của Nhà nước, tài nguyên của quốc gia đều bị cấm và xem xét trách nhiệm hình sự. Các hành vi này không chỉ làm tổn hại tới lợi ích của công dân và cộng đồng mà còn tạo điều kiện cho thất thoát vốn và tài sản của Nhà nước.

- Đối với lựa chọn nhà đầu tư, quy định rõ ràng về công bằng và minh bạch. Những hành vi như tham gia thầu với tư cách là nhà đầu tư đối với dự án mà mình làm bên mời thầu, hoặc tham gia lập đồng thời tham gia thẩm định hồ sơ mời sơ tuyển, đánh giá hồ sơ dự thầu đồng thời tham gia thẩm định kết quả lựa chọn nhà đầu tư đều bị nghiêm cấm để đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong quá trình lựa chọn.

- Tiếp theo, các hành vi như tiết lộ, tiếp nhận tài liệu, thông tin về quá trình lựa chọn nhà đầu tư được xác định chứa bí mật nhà nước cũng là điều bị cấm. Điều này bao gồm nội dung hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ dự sơ tuyển, và nhiều tài liệu khác quan trọng trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư.

- Hành vi thông thầu cũng phải tuân theo nguyên tắc công bằng và minh bạch. Các thỏa thuận rút khỏi việc dự thầu, thỏa thuận chuẩn bị hồ sơ dự thầu cho các bên tham dự nhằm thỏa thuận thắng thầu đều bị nghiêm cấm để đảm bảo sự minh bạch và công bằng trong quá trình đấu thầu.

- Ngoài ra, các hành vi chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền và nghĩa vụ không đúng quy định và hợp đồng dự án PPP, dừng cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ngoài trường hợp quy định tại hợp đồng, đưa, nhận, môi giới hối lộ, lợi dụng chức vụ, quyền hạn, gian lận đều bị cấm và sẽ chịu trách nhiệm hình sự.

- Cuối cùng, cản trở việc phát hiện, xử lý hành vi vi phạm pháp luật về đầu tư theo phương thức PPP cũng là hành vi bị nghiêm cấm. Điều này nhấn mạnh sự quan trọng của việc duy trì tính minh bạch và công bằng trong quá trình quản lý và triển khai các dự án PPP, đảm bảo rằng mọi hành động đều tuân theo quy định của pháp luật, góp phần vào sự thành công và bền vững của hệ thống đầu tư công

3. Trường hợp cấm tham gia hoạt động đầu tư theo phương pháp PPP

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 86 của Nghị định 35/2021/NĐ-CP, nhà đầu tư có thể bị cấm tham gia hoạt động đầu tư theo hình thức PPP (Đối tác Chiến lược - Công ty tư nhân - Chính phủ) trong trường hợp vi phạm nhất định theo các mức độ và thời gian cụ thể. Các hành vi vi phạm được phân chia thành từng khoản và áp dụng các biện pháp cấm tham gia tùy thuộc vào mức độ vi phạm của tổ chức hoặc cá nhân đó.

Theo đó, nếu có vi phạm một trong các khoản 4 và 5 của Điều 10 của Luật PPP, thì thời gian cấm tham gia hoạt động đầu tư theo PPP sẽ từ 6 tháng đến 1 năm. Các hành vi này liên quan đến việc không bảo đảm công bằng và minh bạch trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư, cũng như hành vi tiết lộ và tiếp nhận tài liệu, thông tin về quá trình lựa chọn nhà đầu tư.

Nếu vi phạm các điều 7 và 8 của Điều 10, thời gian cấm tham gia sẽ kéo dài từ 1 năm đến 3 năm. Những hành vi này bao gồm chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền và nghĩa vụ không đúng quy định của Luật PPP và hợp đồng dự án PPP, cũng như dừng cung cấp sản phẩm, dịch vụ công mà không được quy định trong hợp đồng.

Trong trường hợp vi phạm các điều 3, 6, 9, 10, 11 và 12 của Điều 10, thì thời gian cấm tham gia hoạt động đầu tư theo PPP sẽ là từ 3 năm đến 5 năm. Các hành vi này bao gồm cơ quan có thẩm quyền, cơ quan ký kết hợp đồng thông đồng với tổ chức tư vấn, nhà đầu tư; thông thầu; đưa, nhận, môi giới hối lộ; lợi dụng chức vụ, quyền hạn; gian lận; cản trở việc phát hiện, xử lý hành vi vi phạm pháp luật.

Như vậy, khi thực hiện những hành vi nêu trên, nhà đầu tư bị cấm tham gia đầu tư theo phương thức PPP từ 6 tháng đến 5 năm tùy vào từng hành vi vi phạm cụ thể nêu trên.

4. Quyền cấm các chủ thể tham gia hoạt động đầu tư theo phương pháp PPP thuộc về ai?

Theo quy định tại khoản 2 của Điều 86 trong Nghị định 35/2021/NĐ-CP, quyền cấm chủ thể tham gia hoạt động đầu tư theo phương thức Đối tác Công tư (PPP) được ủy thác cho một số đơn vị có thẩm quyền. Cụ thể, những chủ thể này đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát và quản lý các dự án PPP, đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong quá trình triển khai.

Trước hết, cơ quan có thẩm quyền được ủy quyền quyết định cấm tổ chức, cá nhân tham gia hoặc liên quan đến hoạt động đầu tư theo phương thức PPP đối với các dự án trong phạm vi quản lý của bộ, ngành, hoặc địa phương mình. Trách nhiệm này nhằm đảm bảo rằng mọi hành vi và quyết định đều tuân thủ theo quy định của pháp luật, giúp ngăn chặn các rủi ro và vi phạm có thể xảy ra trong quá trình thực hiện dự án. Trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng, cơ quan có thẩm quyền có thể đề xuất Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành quyết định cấm tham gia hoạt động đầu tư theo phương thức PPP trên phạm vi cả nước.

Ngoài ra, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng có quyền ban hành quyết định cấm tham gia hoạt động đầu tư theo phương thức PPP trên phạm vi cả nước đối với những trường hợp do cơ quan có thẩm quyền đề nghị như quy định trong nghị định. Sự quản lý tập trung từ Bộ trưởng giúp đảm bảo tính nhất quán và hiệu quả trong việc kiểm soát đầu tư theo PPP trên toàn quốc, đồng thời tăng cường trách nhiệm quản lý của cấp trên đối với các cơ quan thẩm quyền địa phương và ngành nghe.

Như vậy, quy định về quyền cấm tham gia hoạt động đầu tư theo phương thức PPP không chỉ là biện pháp phòng ngừa mà còn là cơ chế kiểm soát quan trọng, đóng góp vào sự đồng nhất và hiệu quả của hệ thống đầu tư công, thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế

Bài viết liên quan: Điểm mới về chính sách pháp luật trong đầu tư theo phương thức đối tác công tư

Liên hệ hotline 19006162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn