Phân biệt cơ chế bảo hộ kiểu dáng công nghiệp và cơ chế bảo hộ quyền tác giả đối với thiết kế công nghiệp

1. Cơ chế bảo hộ kiểu dáng công nghiệp và cơ chế bảo hộ quyền tác giả đối với thiết kế công nghiệp là gì?

Theo quy định tại khoản 13 Điều 4 Luật sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2022, kiểu dáng công nghiệp được định nghĩa là hình dáng bên ngoài của sản phẩm hoặc bộ phận để lắp ráp thành sản phẩm phức hợp, được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp những yếu tố này và nhìn thấy được trong quá trình khai thác công dụng của sản phẩm phứ hợp. Cơ chế bảo hộ kiểu dáng công nghiệp là các quy định của pháp luật nhằm bảo vệ việc xâm phạm phạm tới các quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu kiểu dáng công nghiệp mà pháp luật quy định.

Quyền tác giả được hiểu là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ta hoặc sở hữu. Trong đó đối tượng quyền tác giả bao gồm các tác phẩm văn học nghệ thuật, khoa học, đối tượng liên quan đến quyền tác giả như quyền biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa (Căn cứ khoản 2 Điều 4 Luật sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung năm 2022).

Cơ chế bảo hộ quyền tác giả đối với các thiết kế công nghiệp được hiểu là những quy định của phap luật về việc bảo vệ việc xâm phạm các quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể khác đối với các quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu thiết kế công nghiệp. Trên thực tế, theo quy định của pháp luật trong đối tượng thuộc diện được bảo hộ quyền tác giả không hề có thiết kế công nghiệp, các thiết kế công nghiệp thường được bảo hộ dưới hình thức các tác phẩm mỹ thuật ứng dụng (các tác phẩm mỹ thuật ứng dụng là các tác phẩm có tính thẩm mỹ, sáng tạo được sử dụng trong thực tế cuộc sống con người, đây là một đặc trưng để phân biệt với các tác phẩm mỹ thuật thường thức). Như vậy cơ chế bảo hộ quyền tác giả đối với thiết kế công nghiệp được hiểu là các quy định của pháp luật nhằm chống lại việc xâm phạm các quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả theo quy định của tác phẩm dưới loại hình các tác phẩm mỹ thuật ứng dụng, bao gồm đầy đủ các quyền nhân thân và quyền tài sản theo quy định của pháp luật.

2. Quy định của pháp luật về cơ chế bảo hộ kiểu dáng công nghiệp

Quy định của pháp luật về cơ chế bảo hộ kiểu dáng công nghiệp. Cơ sở pháp lý: Công ước Paris về Bảo hộ Sở hữu công nghiệp; Luật sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2022

- Điều kiện được bảo hộ kiểu dáng công nghiệp được quy định bao gồm

+ Kiểu dáng công nghiệp phải có tính mới, tính mới được hiểu là có sự khác biệt đáng kể với những kiểu dáng công nghiệp được bộc lộ công khai dưới hình thức sử dụng, mô tả bằng văn bản hoặc bất kỳ hình thức nào khác ở trong nước hoặc ở nước ngoài trước ngày nộp đơn hoặc trước ngày ưu tiên nếu đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp được hưởng quyền ưu tiên.

+ Kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ cần phải có tính sáng tạo. Tính sáng tạo được thừa nhận nếu căn cứ vào các kiểu dáng công nghiệp đã được bộc lộ công khai dưới hình thức sử dụng, mô tả bằng văn bản hoặc bất kỳ hình thức nào khác ở trong nước hoặc ở nước ngoài trước ngày nộp đơn hoặc trước ngày ưu tiên của đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp trong trường hợp đơn được hưởng quyền ưu tiên, kiểu dáng công nghiệp đó không thể được tạo ra một cách dễ dàng đối với người có hiểu biết trung bình về lĩnh vực tương ứng.

+ Có khả năng áp dụng công nghiệp. Kiểu dáng công nghiệp được coi là có khả năng áp dụng công nghiệp nếu có thể dùng làm mẫu để chế tạo hàng loạt sản phẩm có hình dáng bên ngoài kiểu dáng công nghiệp đó bằng phương pháp công nghiệp hoặc thủ công nghiệp.

- Về cơ chế xác lập quyền đối với kiểu dáng công nghiệp, giống như các đối tượng của quyền sở hữu công nghiệp như sáng chế, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, giải pháp hữu ích, theo quy định tại điểm a khoản 3 Điều 6 căn cứ phát sinh, xác lập quyền sở hữu trí tuệ trong Luật sở hữu trí tuệ 2005 sửa đôi, bổ sung 2022 quy định: quyền sở hữu công nghiệp đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, nhãn hiệu được xác lập trên cơ sở quyết định cấp văn bằng bảo hộ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo thủ tục đăng ký quy định tại Luật sở hữu trí tuệ hoặc công nhận đăng ký quốc tế theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên. Như vây, theo quy định của luật sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi bổ sung 2022, quyền đối với kiểu dáng công nghiệp được xác lập thông qua việc được cấp văn bằng bảo hộ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, thông qua thủ tục đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật hoặc thông qua việc đăng ký quốc tế theo điều ước quốc tế mà nước ta là thành viên.

- Các trường hợp bị coi là xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp được quy định tại Điều 126 Luật sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2022, cụ thể:

+ Sử dụng kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ hoặc kiểu dáng công nghiệp không khác biệt đáng kể với kiểu dáng đó trong thời hạn hiệu lực của văn bằng bảo hộ mà không được phép của chủ sở hữu.

+ Sử dụng kiểu dáng công nghệ mà không trả tiền đền bù.

Ngoài ra cong một số hành vi được quy định cụ thể tại Điều 12 Thông tư 11/2015/TT-BKHCN.

3. Quy định của pháp luật về cơ chế bảo hộ quyền tác giả đối với thiết kế công nghiệp

- Điều kiện được bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm mỹ thuật ứng dụng bao gồm:Tác phẩm phải mang tính sáng tạo; được thể hiện dưới một hình thức nhất định; và đảm bảo tính nguyên gốc

- Căn cứ xác lập quyền tác giả đối với tác phẩm mỹ thuộc ứng dung. Theo quy định tại khoản 1 Điều 6 Luật sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2022 quy định, quyền tác giả phát sinh kểt từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký. Như vậy, khác với các quyền sở hữu công nghiệp, quyền tác giả được xác lập một cách tự động kể từ khi tác phẩm được định hình dưới một hình thức nhất định, Giấy chứng nhận quyền tác giả không phải là căn cứ để xác lập quyền tác giả không phải căn cứ xác lập quyền tác giả.

- Quyền tác giả bao gồm các quyền nhân thân và quyền tài sản và được quy định cụ thể tại Điều 19 và Điều 20 Luật sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2022. 

- Các hành vi xâm phạm quyền tác giả được quy định tại Điều 28 Luật sở hữu trí tuệ bao gồm một số hành vi: chiếm đoạt quyền tác giả đối với tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học; mạo danh tác giả; công bố, phân phối tác phẩm mà không được phép của đồng tác giả đó; sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác phẩm; sao chép tác phẩm mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả không thuộc trường hợp được phép luật cho phép,.....

4. Sự khác nhau giữa có chế bảo hộ kiểu dáng công nghiệp và cơ chế bảo hộ quyền tác giả đối với thiết kế công nghiệp

Trên đây là một số khác biệt giữa cơ chế bảo vệ kiểu dáng công nghiệp và cơ chế bảo vệ quyền tác giả đối với các thiết kế công nghiệp. Để hiểu rõ hơn về các vấn đề liên quan, tham khảo bài viết: Quyền sở hữu công nghiệp là gì? Đặc điểm, nguồn luật áp dụng đối với quyền sở hữu công nghiệp.

Mọi thắc liên hệ 19006162 hoặc địa chỉ email lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp chi tiết.

Trân trọng