1. Giới thiệu chung:

Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), còn được gọi là Sài Gòn, là thành phố lớn nhất Việt Nam và là một siêu đô thị trong tương lai gần. Đây là trung tâm kinh tế, giải trí, và là một trong hai trung tâm văn hóa và giáo dục quan trọng tại Việt Nam. TP.HCM là thành phố trực thuộc trung ương thuộc loại đô thị đặc biệt của Việt Nam. Nằm trong vùng chuyển tiếp giữa Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ, thành phố này hiện có 16 quận, 1 thành phố và 5 huyện, tổng diện tích 2.095 km2 (809 dặm vuông Anh).

Theo kết quả điều tra dân số sơ bộ vào năm 2021, dân số thành phố là 9.166.800 người, chiếm 9,3% dân số Việt Nam. Mật độ dân số trung bình đạt 4.375 người/km², là một trong những mật độ cao nhất cả nước. Tuy nhiên, nếu tính những người cư trú không đăng ký hộ khẩu, dân số thực tế của thành phố này vào năm 2018 đã gần đạt mức 14 triệu người. Điều này cho thấy sự tăng trưởng nhanh chóng của TP.HCM cả về dân số và về vai trò kinh tế - xã hội trong cả nước.

Thành phố Thủ Đức là một thành phố thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Thành phố Thủ Đức được thành lập vào cuối năm 2020 bởi Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập 3 quận cũ là Quận 2, Quận 9 và quận Thủ Đức. Ngày 1 tháng 1 năm 2021, Nghị quyết 1111/NQ-UBTVQH14 chính thức có hiệu lực, đưa Thủ Đức trở thành thành phố đầu tiên của Việt Nam thuộc loại hình đơn vị hành chính thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương.

Thủ Đức nằm ở cửa ngõ phía đông Thành phố Hồ Chí Minh, có vị trí quan trọng trong vùng kinh tế trọng điểm phía nam, là đầu mối của các tuyến giao thông huyết mạch giữa Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Đông Nam Bộ như Đường Võ Nguyên Giáp – Xa lộ Hà Nội, Đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây, Quốc lộ 1, Quốc lộ 13, Đại lộ Phạm Văn Đồng – Quốc lộ 1K. Ngoài ra, tuyến đường sắt đô thị Bến Thành – Suối Tiên chạy dọc theo Xa lộ Hà Nội trên địa bàn thành phố cũng đang trong quá trình hoàn thiện.

Hiện nay, thành phố Thủ Đức đang được chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh đầu tư xây dựng thành một đô thị sáng tạo tương tác cao. Đây là một trong những dự án phát triển quan trọng của Thành phố Hồ Chí Minh, với mục tiêu tạo ra một môi trường sống và làm việc hiện đại, tiện nghi và bền vững cho cư dân, đồng thời thu hút đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội của khu vực.

 

2. Phân biệt theo cấp hành chính:

Theo Điều 2 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015, các đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bao gồm:

- Cấp tỉnh: Bao gồm các tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương. Đây là cấp quản lý cao nhất trong hệ thống hành chính địa phương.

- Cấp huyện: Bao gồm các huyện, quận, thị xã và thành phố thuộc tỉnh, cũng như thành phố thuộc trực thuộc Trung ương.

- Cấp xã: Bao gồm các xã, phường và thị trấn. Đây là cấp quản lý cơ bản nhất trong hệ thống hành chính địa phương.

- Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt: Đây là các đơn vị có đặc điểm địa lý, kinh tế, xã hội đặc biệt, cần có chính sách và cơ chế quản lý riêng.

Dựa vào quy định trên, Thành phố Hồ Chí Minh là một đơn vị hành chính cấp tỉnh, tức là nằm trong danh mục các tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương. Trong khi đó, thành phố Thủ Đức là một đơn vị hành chính cấp huyện, nằm trong danh mục các huyện, quận, thị xã và thành phố thuộc tỉnh. Điều này được xác định dựa trên đặc điểm và vị trí quản lý của mỗi đơn vị, không phụ thuộc vào tên gọi "thành phố" mà cụ thể là về cấp quản lý và tổ chức chính quyền.

 

3. Phân biệt về vị trí địa lý:

Thành phố Hồ Chí Minh 

- Phía bắc: Thành phố Hồ Chí Minh giáp tỉnh Bình Dương.

- Phía tây: Thành phố Hồ Chí Minh giáp tỉnh Tây Ninh và tỉnh Long An.

- Phía đông: Thành phố Hồ Chí Minh giáp tỉnh Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu.

Phía nam: Thành phố Hồ Chí Minh giáp Biển Đông và tỉnh Tiền Giang.

Nằm ở phía Nam, thuộc miền Đông Nam Bộ, Thành phố Hồ Chí Minh cách Hà Nội khoảng 1.730 km theo đường bộ, trung tâm thành phố cách bờ biển Đông 50 km theo đường chim bay. Với vị trí tâm điểm của khu vực Đông Nam Á, Thành phố Hồ Chí Minh là một đầu mối giao thông quan trọng về cả đường bộ, đường thủy và đường không, nối liền các tỉnh trong vùng và còn là một cửa ngõ quốc tế.

Thành phố Thủ Đức nằm ở phía đông Thành phố Hồ Chí Minh, có vị trí địa lý như sau:

- Phía đông: Thành phố Thủ Đức giáp thành phố Biên Hòa và huyện Long Thành thuộc tỉnh Đồng Nai, với ranh giới là sông Đồng Nai.

- Phía tây: Thành phố Thủ Đức giáp Quận 12, Quận Bình Thạnh, Quận 1 và Quận 4 của Thành phố Hồ Chí Minh, với ranh giới là sông Sài Gòn.

- Phía nam: Thành phố Thủ Đức giáp huyện Nhơn Trạch của tỉnh Đồng Nai (qua sông Đồng Nai) và Quận 7 của Thành phố Hồ Chí Minh (qua sông Sài Gòn).

- Phía bắc: Thành phố Thủ Đức giáp các thành phố Thuận An và Dĩ An thuộc tỉnh Bình Dương.

Thành phố Thủ Đức có diện tích tổng cộng là 211,56 km², với dân số vào năm 2019 đạt khoảng 1.013.795 người, mật độ dân số đạt 4.792 người/km².

 

4. Phân biệt về diện tích và dân số:

Theo Điều 5 Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13 (sửa đổi tại Nghị quyết 27/2022/UBTVQH15), các tiêu chuẩn của thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương được quy định như sau:

- Quy mô dân số: Thành phố cần có quy mô dân số từ 150.000 người trở lên. Điều này đảm bảo rằng thành phố có đủ dân số để hình thành một cộng đồng đô thị phát triển và đủ nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu kinh tế - xã hội.

- Diện tích tự nhiên: Thành phố cần có diện tích tự nhiên từ 150 km2 trở lên. Điều này giúp đảm bảo rằng thành phố có đủ không gian đất đai để phát triển hạ tầng, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội và đời sống cộng đồng.

- Đơn vị hành chính trực thuộc:

+ Thành phố cần có ít nhất 10 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc để đảm bảo tổ chức quản lý và điều hành hiệu quả.

+ Tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã cần đạt từ 65% trở lên. Điều này nhấn mạnh sự phát triển đồng đều và đa dạng của thành phố.

- Loại đô thị và công nhận: Thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương phải đã được công nhận là đô thị loại I, loại II hoặc loại III, hoặc là khu vực dự kiến thành lập thành phố đã đạt tiêu chí của các loại đô thị này.

- Cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội: Cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội cần phải đạt quy định tại Phụ Lục ban hành kèm theo Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13 (sửa đổi tại Nghị quyết 27/2022/UBTVQH15). Điều này đảm bảo rằng thành phố có khả năng phát triển bền vững và đáp ứng được nhu cầu của cư dân.

 

5. Phân biệt về chức năng:

Theo Điều 52 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015, chính quyền địa phương ở thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương có các nhiệm vụ và quyền hạn sau:

- Tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp và pháp luật: Đảm bảo việc thi hành Hiến pháp và các quy định pháp luật trên địa bàn thành phố.

- Quyết định vấn đề của thành phố: Quyết định những vấn đề của thành phố trong phạm vi được phân quyền, phân cấp theo quy định của pháp luật và Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015.

- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được ủy quyền: Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan hành chính nhà nước cấp trên ủy quyền.

- Kiểm tra, giám sát chính quyền địa phương cấp xã: Kiểm tra, giám sát tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương cấp xã.

- Chịu trách nhiệm trước chính quyền địa phương cấp tỉnh: Chịu trách nhiệm trước chính quyền địa phương cấp tỉnh về kết quả thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương.

- Quyết định và tổ chức thực hiện biện pháp nhằm phát huy quyền làm chủ của Nhân dân: Quyết định và tổ chức thực hiện các biện pháp nhằm phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, huy động các nguồn lực xã hội để xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bàn thành phố.

Những nhiệm vụ và quyền hạn này giúp chính quyền địa phương ở thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện các hoạt động quản lý và phát triển địa phương một cách hiệu quả, đồng thời đảm bảo quyền và lợi ích của cộng đồng dân cư trên địa bàn.

=> Phân biệt về chức năng giữa Thành phố Hồ Chí Minh và Thành Phố Thủ Đức có thể được mô tả như sau:

- Thành phố Hồ Chí Minh:

+ Là trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ của Việt Nam.

+ Đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút vốn đầu tư, phát triển công nghiệp và dịch vụ.

+ Là trung tâm giao thương và hành chính của cả nước, có vai trò quản lý chính trị, kinh tế, xã hội của cả tỉnh thành phố và khu vực xung quanh.

+ Có nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, bệnh viện lớn và các cơ sở hạ tầng cơ bản phát triển.

+ Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều khu công nghiệp, cảng hàng không quốc tế và các cơ sở hạ tầng vận tải hiện đại.

- Thành Phố Thủ Đức:

+ Được thành lập mới với mục tiêu trở thành hạt nhân và cực tăng trưởng mới của khu vực phía đông Thành phố Hồ Chí Minh.

+ Tập trung vào phát triển các ngành công nghiệp, công nghệ cao, giáo dục và khoa học.

+ Có sự hiện diện của nhiều trường đại học, viện nghiên cứu và các cơ sở giáo dục khác.

+ Là trung tâm của khu công nghệ cao và khu đô thị mới, thu hút vốn đầu tư nước ngoài và phát triển kinh tế.

+ Có vị trí chiến lược gần với các cảng biển và cảng hàng không quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương và xuất khẩu hàng hóa.

 

6. Phân biệt về quy hoạch phát triển:

Sau quá trình tổ chức lại, thành phố hiện có 24 quận/huyện và 322 phường/xã/thị trấn đã giảm xuống còn 21 quận/huyện và 312 phường/xã/thị trấn. Điều này tương đương với việc giảm 2 đơn vị hành chính cấp huyện và 10 đơn vị hành chính cấp xã.

Quá trình sắp xếp được tiến hành sau nhiều cuộc họp, khảo sát và đánh giá đa chiều, từ đó tiếp thu ý kiến góp ý, phản biện của các cơ quan Trung ương, sở/ban/ngành, chuyên gia và nhà khoa học trong và ngoài nước. Sự tham gia tích cực của các cơ quan và cử tri đã tạo ra sự đồng thuận, đặc biệt là hơn 80% cử tri ở 51 phường thuộc 8 quận (thuộc đề án) đã đồng ý với việc tổ chức sắp xếp các đơn vị hành chính và thành lập thành phố Thủ Đức trên cơ sở sáp nhập các Quận 2, 9 và Thủ Đức.

Trọng tâm của đề án là việc thành lập thành phố Thủ Đức, với mục tiêu trở thành hạt nhân và cực tăng trưởng mới, thúc đẩy phát triển của TPHCM và Vùng kinh tế trọng điểm phía nam. Thành phố Thủ Đức được xây dựng trên không gian khu đô thị sáng tạo và tương tác phía đông Thành phố, với ba trụ cột quan trọng là Trung tâm tài chính Thủ Thiêm (Quận 2), Khu công nghệ cao (Quận 9) và Đại học Quốc gia TPHCM cùng với hệ thống nhiều trường đại học khác tại quận Thủ Đức. Điều này hứa hẹn sẽ mang lại những cơ hội phát triển và tăng cường sức cạnh tranh cho khu vực và đồng bằng sông Cửu Long nói riêng.

Phân biệt về quy hoạch phát triển giữa Thành phố Hồ Chí Minh và Thành Phố Thủ Đức có thể được trình bày như sau:

- Thành phố Hồ Chí Minh:

+ Quy hoạch phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh tập trung vào việc xây dựng một trung tâm đô thị đa chức năng và phát triển các ngành kinh tế đa dạng.

+ Đặc điểm của quy hoạch là việc tăng cường hạ tầng kỹ thuật, giao thông và cơ sở hạ tầng đô thị để đáp ứng nhu cầu phát triển của dân số đông đúc và nhu cầu kinh tế đa dạng.

+ Quy hoạch phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh cũng tập trung vào việc bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên và phát triển bền vững.

- Thành Phố Thủ Đức:

+ Quy hoạch phát triển của Thành Phố Thủ Đức tập trung vào việc xây dựng một trung tâm đô thị mới với các khu công nghệ cao, giáo dục và dịch vụ.

+ Đặc điểm của quy hoạch là việc phát triển các khu đô thị mới, khu công nghiệp và khu kinh tế mới, nhằm thu hút vốn đầu tư và tạo ra cơ hội việc làm cho người dân.

+ Quy hoạch phát triển của Thành Phố Thủ Đức cũng tập trung vào việc tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp và công ty, cũng như tăng cường hạ tầng giao thông và vận tải để kết nối với các khu vực lân cận và Thành phố Hồ Chí Minh.

Quý khách xem thêm bài viết sau: Quy định mới về điều kiện tách thửa đất tại Thành phố Hồ Chí Minh

Nếu quý khách hàng đang gặp phải bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, xin vui lòng không ngần ngại liên hệ với chúng tôi thông qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẵn sàng lắng nghe và cung cấp sự tư vấn chuyên nghiệp để giúp quý khách giải quyết mọi vấn đề một cách hiệu quả và đúng luật. Ngoài ra, quý khách hàng cũng có thể gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc một cách nhanh chóng. Chúng tôi cam kết đáp ứng mọi yêu cầu của quý khách hàng một cách chu đáo và chất lượng.