Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực tài chính trên tiêu chí nào?

1. Căn cứ pháp lý để phân loại đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực tài chính

Thông tư 72/2023/TT-BTC do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành vào ngày 01/12/2023 đã đưa ra quy định chi tiết về tiêu chí phân loại, điều kiện thành lập, sáp nhập, hợp nhất, giải thể đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực tài chính tại Việt Nam. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 01/02/2024.  Điều này nhằm mục đích tăng cường quản lý và hiệu suất hoạt động của các tổ chức trong lĩnh vực tài chính, đồng thời đảm bảo sự minh bạch và công bằng trong quá trình quyết định liên quan đến thành lập, sáp nhập, hợp nhất, giải thể đơn vị sự nghiệp.

Theo Thông tư, các tiêu chí phân loại đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực tài chính được chi tiết và mô tả rõ trong Điều 4. Quy định này giúp định rõ các yếu tố quyết định đối với việc phân loại các đơn vị sự nghiệp, từ đó tạo nền tảng cho quá trình đánh giá và quản lý chặt chẽ hơn.

Cụ thể, Thông tư 72/2023/TT-BTC có thể quy định về các tiêu chí như quy mô hoạt động, hiệu quả kinh tế, năng lực quản lý và các yếu tố khác liên quan đến tình hình tài chính và hoạt động của đơn vị sự nghiệp. Quy định này có thể thay đổi tùy thuộc vào sự phát triển của lĩnh vực tài chính và môi trường kinh doanh cụ thể tại thời điểm ban hành.

Việc đưa ra các tiêu chí chi tiết như vậy giúp tạo ra một cơ sở pháp lý mạnh mẽ, giúp cả các đơn vị sự nghiệp và cơ quan quản lý có cái nhìn rõ ràng về những yếu tố quyết định việc phân loại và quản lý chúng. Đồng thời, nó cũng tạo điều kiện thuận lợi cho sự hợp nhất và tái cấu trúc các đơn vị sự nghiệp khi cần thiết, nhằm tối ưu hóa hiệu suất và giảm thiểu rủi ro trong ngành tài chính.

2. Các tiêu chí để phân loại đơn vị sự nghiệp công lập khi thuộc lĩnh vực tài chính

Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực tài chính theo thẩm quyền thành lập được thể hiện qua các cấp quản lý khác nhau, đặc biệt là:

- Đơn vị sự nghiệp công lập được thành lập theo thẩm quyền của Chính phủ: Các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực tài chính có thể được Chính phủ quyết định thành lập trực tiếp theo quy định của pháp luật. Thông thường, các tổ chức này có quy mô lớn, có ảnh hưởng quan trọng đến hệ thống tài chính quốc gia.

- Đơn vị sự nghiệp công lập được thành lập theo thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ: Các đơn vị có quy mô vừa và cần sự quản lý, hỗ trợ của Chính phủ có thể được Thủ tướng Chính phủ ủy quyền thẩm quyền để thành lập. Quyết định này thường xuyên dựa trên các yếu tố như năng lực quản lý, mục tiêu hoạt động và ảnh hưởng trong lĩnh vực tài chính.

- Đơn vị sự nghiệp công lập được thành lập theo thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Tài chính: Các đơn vị có quy mô nhỏ và cần sự chỉ đạo chặt chẽ từ cấp trung ương có thể được Bộ trưởng Bộ Tài chính quyết định thành lập. Thường xuyên, các đơn vị này có nhiệm vụ cụ thể liên quan đến quản lý tài chính và thực hiện các chính sách, quy định của Bộ Tài chính.

- Đơn vị sự nghiệp công lập được thành lập theo thẩm quyền của Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Tại cấp địa phương, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có thể quyết định thành lập các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực tài chính để đáp ứng nhu cầu quản lý và phát triển kinh tế tại địa phương.

Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực tài chính theo mức độ tự chủ là một phần quan trọng của quy định pháp luật:

- Đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư: Đây là các đơn vị có khả năng tự chủ cao trong việc quản lý và sử dụng nguồn lực tài chính. Chúng không chỉ tự bảo đảm chi phí hoạt động hàng ngày mà còn có khả năng đầu tư vào các dự án và hoạt động mới. Điều này cho thấy sự độc lập và sự tự quyết định cao về tài chính của đơn vị.

- Đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên: Các đơn vị thuộc nhóm này có khả năng tự chủ trong việc bảo đảm chi phí hoạt động hàng ngày mà không phụ thuộc nhiều vào nguồn lực từ ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, chúng không có khả năng đầu tư lớn vào các dự án mới và có thể phụ thuộc vào nguồn lực khác khi cần thiết.

- Đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm một phần chi thường xuyên: Loại đơn vị này có khả năng tự bảo đảm một phần nhỏ chi phí hoạt động hàng ngày, nhưng vẫn cần sự hỗ trợ từ nguồn lực khác, có thể là ngân sách nhà nước hoặc nguồn thu nhập khác. Điều này có thể do quy mô hoạt động không đủ lớn để tự chủ hoàn toàn hoặc do các yếu tố khác liên quan đến môi trường kinh doanh.

- Đơn vị sự nghiệp công lập do ngân sách nhà nước bảo đảm chi thường xuyên: Đây là các đơn vị có mức độ tự chủ thấp nhất trong việc bảo đảm chi phí hoạt động hàng ngày. Chúng phụ thuộc chủ yếu vào nguồn lực từ ngân sách nhà nước để duy trì hoạt động. Điều này có thể do mục tiêu công cộng, tính chất công dụng và tầm quan trọng của các dịch vụ mà đơn vị cung cấp

Các quy định và quy trình cụ thể liên quan đến việc thành lập đơn vị sự nghiệp công lập tại từng cấp quản lý được chi tiết và hướng dẫn trong Thông tư 72/2023/TT-BTC và các văn bản pháp luật khác liên quan. Điều này giúp đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ trong quá trình quyết định và thực hiện các quyết định này.

3. Để thành lập đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực tài chính cần điều kiện gì?

Việc thành lập đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực tài chính đặt ra hàng loạt điều kiện nhằm đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và đáp ứng đúng mục tiêu, chức năng, nhiệm vụ được giao của cơ quan tài chính địa phương thuộc UBND cấp tỉnh và UBND cấp huyện. Dưới đây là một số điều kiện quan trọng cần được đáp ứng:

- Tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư: Các đơn vị sự nghiệp công lập mới, bao gồm cả những đơn vị sự nghiệp công lập thuộc đơn vị sự nghiệp công lập, phải có khả năng tự bảo đảm chi phí hoạt động hàng ngày và chi đầu tư. Ngoại trừ trường hợp cần thiết để cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu, đơn vị phải tự chịu trách nhiệm về nguồn lực tài chính của mình.

- Phù hợp với quy hoạch ngành quốc gia hoặc quy hoạch mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập: Đơn vị cần đảm bảo rằng quá trình thành lập và hoạt động của họ phải tuân thủ theo quy hoạch của ngành quốc gia và/hoặc mạng lưới các đơn vị sự nghiệp công lập. Điều này giúp đảm bảo sự hiệu quả và tính hài hòa của các hoạt động trong lĩnh vực tài chính.

- Xác định rõ mục tiêu, chức năng, nhiệm vụ của đơn vị: Đơn vị sự nghiệp công lập cần xác định rõ ràng mục tiêu, chức năng và nhiệm vụ của mình trong việc cung cấp dịch vụ sự nghiệp công. Điều này bao gồm việc xác định rõ mục tiêu phục vụ quản lý nhà nước, đáp ứng nhu cầu cụ thể của cộng đồng và đảm bảo tính hiệu quả trong sử dụng nguồn lực tài chính.

- Đảm bảo quy định về số lượng người làm việc trong quá trình thành lập đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực tài chính, Thông tư 72/2023/TT-BTC đã đề ra các điều kiện cụ thể như sau:

+ Đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư: Khi thành lập mới, số lượng người làm việc tối thiểu trong đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư sẽ được xác định theo Đề án thành lập. Điều này đảm bảo sự linh hoạt và phù hợp với quy mô cụ thể và mục tiêu hoạt động của đơn vị.

+ Đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư hoạt động theo cơ chế doanh nghiệp: Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, hoạt động theo cơ chế doanh nghiệp, số lượng người làm việc tối thiểu bao gồm viên chức và người làm chuyên môn, nghiệp vụ theo chế độ hợp đồng lao động. Điều này nhấn mạnh sự đa dạng trong đội ngũ nhân sự và linh hoạt trong quản lý nhân sự.

+ Đơn vị sự nghiệp công lập ở nước ngoài: Đối với đơn vị sự nghiệp công lập ở nước ngoài, số lượng người làm việc sẽ được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong Đề án thành lập. Điều này có thể liên quan đến nhu cầu cụ thể của đơn vị trong quá trình hoạt động và sự đảm bảo an toàn, hiệu quả.

- Trụ sở làm việc hoặc đề án cấp đất xây dựng trụ sở làm việc (trường hợp xây dựng trụ sở mới): Đơn vị sự nghiệp công lập cần có trụ sở làm việc đủ rộng rãi và phù hợp với quy mô hoạt động của mình. Trong trường hợp xây dựng trụ sở mới, đề án cấp đất và xây dựng trụ sở phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt, đảm bảo tuân thủ quy định về quy hoạch và quy định pháp luật về xây dựng.

- Trang thiết bị cần thiết ban đầu: Đơn vị sự nghiệp công lập cần có trang thiết bị cần thiết để thực hiện nhiệm vụ và chức năng của mình. Điều này có thể bao gồm các phương tiện văn phòng, máy móc, công cụ và các trang thiết bị khác phù hợp với loại hình hoạt động và mục tiêu của đơn vị.

- Nguồn nhân sự: Việc đảm bảo nguồn nhân sự đủ chất lượng và số lượng là một yếu tố quan trọng. Đơn vị cần có đủ nguồn nhân sự có chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng để thực hiện các nhiệm vụ được giao. Thông tin về nhân sự, bao gồm cả lãnh đạo và nhân viên, cũng cần được báo cáo và kiểm định theo quy định của pháp luật.

- Kinh phí hoạt động: Việc đảm bảo nguồn kinh phí hoạt động là quan trọng để duy trì và phát triển các hoạt động của đơn vị. Đơn vị cần có kế hoạch tài chính chi tiết, bao gồm nguồn thu nhập, dự án thu và chi, để đảm bảo tính ổn định và bền vững của mình.

Ngoài các điều kiện chung đã nêu trên, đơn vị sự nghiệp công lập còn phải tuân thủ các điều kiện khác có thể được quy định bởi các văn bản pháp luật liên quan, như về an ninh, môi trường và các lĩnh vực khác ảnh hưởng đến hoạt động của đơn vị.

Các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực tài chính, được thành lập trước ngày 01/02/2024, phải tuân thủ các điều kiện theo quy định tại Điều 5 Nghị định 120/2020/NĐ-CP và Thông tư 04/2022/TT-BTC, cũng như đảm bảo một số điều kiện cụ thể sau đây:

- Điều kiện theo Nghị định 120/2020/NĐ-CP: Theo điểm a, c, d khoản 1 Điều 5 Nghị định 120/2020/NĐ-CP, các đơn vị sự nghiệp công lập cần đáp ứng các tiêu chí về chức năng, nhiệm vụ, cơ sở vật chất,và cơ sở nhân sự theo quy định của pháp luật. Điều này đảm bảo rằng các đơn vị có khả năng hoạt động hiệu quả và đáp ứng đúng mục tiêu quản lý của hệ thống.

- Điều kiện theo Thông tư 04/2022/TT-BTC: Thông tư 04/2022/TT-BTC cũng quy định những điều kiện cụ thể khác, có thể liên quan đến quản lý tài chính, định giá, báo cáo tài chính và các quy trình quản lý khác. Các đơn vị sự nghiệp công lập cần tuân thủ các quy định này để đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ quy định của pháp luật.

- Tự đảm bảo chi thường xuyên từ nguồn thu sự nghiệp: Các đơn vị phải tự đảm bảo chi thường xuyên từ nguồn thu sự nghiệp từ 30% trở lên hoặc có ít nhất 30% số lượng người làm việc được hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp. Điều này thể hiện cam kết của đơn vị đối với tính tự chủ tài chính và sự đóng góp của đơn vị vào nguồn thu ngân sách nhà nước thông qua việc tạo ra nguồn thu sự nghiệp.

- Trừ trường hợp cung cấp dịch vụ công cơ bản, thiết yếu: Điều kiện trên không áp dụng đối với các đơn vị chỉ cung cấp dịch vụ công cơ bản, thiết yếu. Trong trường hợp này, các đơn vị có thể được miễn đối với yêu cầu về tỷ lệ chi thường xuyên hoặc tỷ lệ người làm việc được hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp, nhằm đảm bảo tính ổn định và bền vững của các dịch vụ cung cấp.

Các điều kiện trên giúp đảm bảo rằng quá trình thành lập đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực tài chính diễn ra theo đúng quy định pháp luật và đồng thời đáp ứng đúng mục tiêu và yêu cầu của hệ thống quản lý tài chính địa phương và quốc gia.

Xem thêm: Quy định mới về cơ chế tự chủ tài chính đơn vị sự nghiệp công lập

Liên hệ qua 1900.6162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn