1. Phân tích bảy câu thơ đầu bài thơ Đồng chí hay nhất (mẫu 1)

Trong thơ ca thời kháng chiến Việt Nam, vẻ đẹp của tình đồng chí là một đề tài vô cùng nổi bật. Khi viết về đề tài này, mỗi nhà thơ có riêng cho mình một cách khai thác góp phần làm mảng thơ ca này thêm phong phú. Nhắc đến đề tài này, chúng ta không thể bỏ qua bài thơ "Đồng chí" của nhà thơ Chính Hữu. Đây là một bài thơ được đánh giá là tiêu biểu cho thơ ca kháng chiến giai đoạn 1946 - 1954, thể hiện cái chất giản dị, mộc mạc trong thơ của ông. Bài thơ đã dẫn người đọc vào một bức tranh thực nơi núi rừng biên giới thấm đẫm tình đồng chí, đồng đội mộc mạc. Đặc biệt trong bảy câu thơ đầu, tác giả đã đưa vào một tình đồng chí tri kỉ, keo sơn và gắn bó, trở thành một âm vang bất diệt trong tâm hồn những người lính cũng như con người Việt Nam. 

Trong những ngày kháng chiến chống thực dân Pháp đầy gian khổ, hình ảnh người lính, hình ảnh anh bộ đội cụ Hồ đã trở thành linh hồn của cuộc kháng chiến, trở thành niềm tin yêu và hy vọng của cả dân tộc. Mở đầu bài thơ, chỉ bằng hai câu thơ tác giả đã giới thiệu được quê hương và xuất thân của những người lính:

"Quê hương anh nước mặn đồng chua

Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá"

Được sinh ra ở một đất nước vốn có truyền thống nông nghiệp, họ vốn là những người nông dân chất phác, hiền lành. Khi đất nước bị kẻ thù xâm lược, họ đi theo tiếng gọi của Tổ quốc để ra trận, giành lại nền độc lập tự do cho đất nước, cho nhân dân. "Anh và tôi" là hai người bạn mới quen, đều có xuất thân từ những vùng quê nghèo khó. Hai câu thơ tưởng chừng đối nhau, nhưng lại song hành với nhau thể hiện lên  tình cảm của những người lính. Họ từ những vùng quê nghèo khó ấy, họ rời xa người thân, rời xa xóm giềng, tạm biệt những cánh đồng quen thuộc, họ ra đi chiến đấu để giành lại linh hồn cho đất nước. Và những khó khăn, gian khổ ấy dường như chẳng thể cản bước chân đi của những người lính:

"Anh với tôi đôi người xa lạ

Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau

Súng bên súng, đầu sát bên đầu

Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ"

Họ đến với cách mạng cũng vì những khát vọng cống hiến, được dâng hiến cho đời. Những người lính ấy cùng chung một khát vọng, chung một lý tưởng sống, chung một niềm tin và họ kề vai sát cánh chung một chiến hào khi bước chân vào trận chiến... Phải chăng tình đồng chí, đồng đội của họ đã xuất phát từ những điều bình dị như vậy. Và tiếp sau đó, lời thơ như nhanh hơn, nhịp thơ trở nên dồn dập hơn:

"Súng bên súng đầu sát bên đầu

Đên rét chung chăn thành đôi tri kỉ

Đồng chí!"

Nhà thơ đã rất tài tình khi sử dụng một loạt những từ ngữ liệt kê, nghệ thuật điệp từ. Điều này không chỉ đưa bài thơ lên đỉnh điểm của sự tình cảm mà những sự ngắt nhịp đột ngột, âm điệu hơi trầm nhưng chính điều đó cũng làm cho tình đồng chí thêm đẹp hơn, thêm cao quý hơn. Câu thơ "Đồng chí" chỉ có hai tiếng ngắn ngủi nhưng nó đã tạo nên một nốt nhạc trầm ấm, thân thương trong lòng của người đọc. Trong muôn vàn những cung bậc tình cảm của con người, phải chăng tình đồng chí là cái cung bậc cao đẹp nhát, lý tưởng nhất, nhịp thơ cũng như nhẹ nhàng hơn, mảnh mai hơn. Dường như nhà thơ Chính Hữu đã thổi vào bài thơ một tình đồng chí keo sơn, gắn bó, một âm vang bất diệt khiến cho bài thơ in sâu vào tâm trí người đọc.

Chỉ với bảy câu thơ đầu của bài thơ "Đồng chí", nhà thơ Chính Hữu đã sử dụng những hình ảnh chân thực, gợi tả và khái quát cao để thể hiện được một tình đồng chí mộc mạc mà giản dị, một tình đồng chí không hào nhoáng khoa trương nhưng lại vô cùng lãng mạn, đầy thi vị. Tình đồng chí ấy đã trở thành một âm vang bất diệt, trở thành một hình tượng tiêu biểu trong thơ văn Việt Nam.

>> Xem thêm: Phân tích bài thơ Đồng chí của nhà thơ Chính Hữu hay nhất

 

2. Phân tích bảy câu thơ đầu bài thơ Đồng chí chọn lọc (mẫu 2)

Nhà thơ Chính Hữu nổi tiếng bởi những tác phẩm viết về người lính trong hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mĩ của dân tộc. Các tác phẩm của ông luôn đong đầy những nỗi niềm về tình đồng chí đồng đội và cả tình yêu quê hương đất nước. Bài thơ "Đồng chí" là một trong những tác phẩm xuất sắc của ông được in trong tập "Đầu súng trăng trao". Bài thơ được đánh giá rất cao bởi giá trị nghệ thuật và ý nghĩa mà nó mang lại. Tình đồng chí, đồng đội được tác giả thể hiện ngay trong bảy câu thơ đầu của bài thơ này.

Mở đầu bài thơ, nhà thơ đã tiết lộ cho người đọc biết về xuất thân của những người lính: 

"Quê hương anh nước mặn đồng chua

Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá

Những từ ngữ ấy thật bình dị, cũng thật chân thực để nói về xuất thân của những người lính. Họ là những người nông dân nghèo, bởi tình yêu quê hương đất nước đã thôi thúc họ rời bỏ quê hương để lên đường ra trận chiến đấu giành lại độc lập, tự do cho Tổ quốc. Ở đây, tác giả đã sử dụng kết cấu câu sóng đôi, đối ứng để tạo nên sự gần gũi "quê hương anh - làng tôi", "nước mặn đồng chua - đất cày lên sỏi đá". Hoá ra, những người lính ấy có hoàn cảnh xuất thân thật giống nhau, đều là những người ra đi từ những làng quê nghèo khó.

Việc nhà thơ sử dụng thành ngữ "nước mặn đồng chua", "đất cày lên sỏi đá" lại càng gợi ra trước mắt người đọc sự nghèo khói của những vùng quên nghèo ven biển đất quanh năm bị nhiễm mặn. Đó là sự cực khổ của những vùng quê miền núi, nơi đất đai khô cằn toàn những sỏi đá. Và cũng có lẽ bởi sự đồng cảm với cảnh ngộ giống nhau, nên vừa chỉ mới gặp nhau nhưng:

"Anh với tôi đôi người xa lạ

Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau"

Họ từ những con người xa lạ, từ nhiều vùng quê khác nhau về đây tụ họp, họ cùng đứng chung một hàng ngũ và mang trong mình những lý tưởng và mục đích chiến đấu giống nhau. Nhà thơ ở đây đã sử dụng từ "đôi" mà không dùng từ "hai" để gợi lên sự gần gũi, thân thiết ngay từ khi họ mới gặp mặt. Mặc dù là tự nhiên, họ "chẳng hẹn" thế nhưng cuộc gặp gỡ này lại như đã được sắp đặt từ trước đó rồi. Lời hẹn ấy chính là lời hẹn với quê hương đất nước, lời hẹn chiến đấu anh dũng để giành lại những ngày tháng tự do của Tổ quốc, của dân tộc.

Tình đồng chí của họ cũng được vun đắp thêm từng ngày, qua từng nhiệm vụ chiến đấu:

Súng bên súng, đầu sát bên đầu

Hai câu thơ giống như một bức tranh chân thật về hình ảnh của người lính trong kháng chiến. Ở đây, nhà thơ vẫn sử dụng hình ảnh sóng đôi "dúng bên súng, đầu sát bên đầu" để miêu tả. Hình ảnh "súng bên súng" không chỉ là miêu tả hình ảnh người lính mà còn thể hiện cho những vất vả mà đời lính phải trải qua. Với người lính, cây súng là một vật vô cùng quan trọng, nó đại diện cho sự lý trí, cho sức chiến đấu của những chú bộ đội. Trên đường hành quân ấy, có những lúc thật mệt mỏi và những người lính đã ngồi lại bên nhau. Khi đó, tình đồng chí lại càng trở nên gắn bó, bền chặt hơn bao giờ hết. 

Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỷ

Câu thơ ấy vừa cho người đọc thấy được hiện thực nơi chiến khu Việt Bắc, cũng chính là những sự khó khăn mà người lính phải trải qua. Cái lạnh, cái giá buốt về đêm thật khắc nghiệt làm sao. Thế nhưng cho dù môi trường sinh hoạt có khó khăn đến đâu thì những người ính đã tự ủ ấm cho nhau bằng cách đắp chung với nhau tấm chăn mỏng. Cho dù thời tiết ngoài kia có lạnh giá đến đâu thì tình đồng chí, đồng đội cũng đã sưởi ấm cho họ để cùng nhau cảm nhận được những ấm áp từ trong lòng. Và rồi họ trở thành những "đôi tri kỷ", họ thân thiết, thấy hiểu nhau hơn. Câu thơ ấy nghe có vẻ giá lạnh, nhưng người đọc vẫn cảm nhận được những ấm áp toả ra từ tình đồng chí, đồng đội.

Câu thơ cuối giống như một sự đặc biệt, sự thiêng liêng cao cả được gói gọn trong hai tiếng "Đồng chí". Hai tiếng ngắn mà sao nghe thân thuộc đến như vậy. Dường như tình đồng chí, đồng đội chẳng có từ ngữ nào diễn tả được hết vẻ đẹp của tình cảm này. Đó là những tiếng gọi đầy xúc cảm từ con tim, phải trân trọng biết bao nhiêu mới thốt được lên hai tiếng ấy. "Đồng chí!" như một sự gắn kết và làm rõ thêm được sự trân trọng mà tác giả dành cho những người đồng chí. Hai từ ấy thật bình dị mà sao lại sâu sắc đến vậy. Câu thơ đã càng làm rõ thêm vẻ đẹp tinh thần, sức mạnh của những người lính cách mạng.

Bảy câu thơ đầu của bài thơ Đồng chí đã cho người đọc hiểu thêm về tình đồng chí. Tình cảm ấy đã tồn tại thật đẹp trong những trang thơ kháng chiến chống Pháp nói riêng và thời kì đấu tranh chống giặc ngoại xâm của dân tộc nói chung. Sự cao đẹp của tình đồng chí, đồng đội đã và đang góp phần giúp bạn đọc hiểu thêm về tình cảm cao đẹp trong những tháng ngày chiến tranh khắc nghiệt. 

>> Xem thêm: Phân tích hình ảnh người lính trong bài thơ Đồng Chí hay nhất

Hy vọng bài viết trên của Luật Minh Khuê đã cung cấp cho quý bạn đọc những kiến thức hữu ích, trân trọng cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi.