1. Phân tích Hịch Tướng Sĩ của Trần Quốc Tuấn - Mẫu 1
Văn học Việt Nam luôn được xem là một phần không thể thiếu trong văn hoá và lịch sử đất nước. Với mục đích nâng cao giá trị tốt đẹp trong tâm hồn con người, văn học Việt Nam đã chú trọng đến những giá trị về lòng yêu nước và tinh thần căm thù giặc.
Trong đó, tác phẩm Hịch tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn được xem là một tác phẩm văn học nổi bật, đặc biệt là trong thời kỳ chiến tranh chống lại quân Mông Nguyên. Trong thời gian đó, sự tàn ác của kẻ thù khiến cho bao nhiêu người dân và quân lính phải chịu đựng những nỗi đau và uất ức không thể nào quên. Tuy nhiên, tác giả Trần Quốc Tuấn lại không để cho lòng tự tay đầu hàng trước địch mà viết nên tác phẩm Hịch tướng sĩ để khích lệ tinh thần của quân dân. Trong tác phẩm này, Trần Quốc Tuấn đã thể hiện sự căm thù giặc sâu sắc trong mỗi câu chữ. Đây không chỉ là sự thể hiện của một tác giả, mà còn là sự thể hiện của một dân tộc, một đất nước đang chịu đựng sự bức ép và xâm lược từ bên ngoài. Tác phẩm Hịch tướng sĩ đã động viên tinh thần chiến sĩ, khơi gợi lại niềm tự hào, lòng yêu nước và tinh thần quyết tâm của những người con của dân tộc Việt Nam.
Trong bài hịch, Trần Quốc Tuấn đã chia thành bốn phần, mỗi phần có một nội dung riêng biệt. Ở phần đầu tiên, tác giả đã đưa ra những tấm gương về trung thành và nghĩa hiệp của các anh hùng lịch sử được lưu truyền trong sử sách, nhằm truyền cảm hứng và khích lệ tinh thần của các chiến sĩ. Các tấm gương đó bao gồm những anh hùng vĩ đại như Kỷ Tín, Do Vu, Kính Đức, Cảo Khanh, và nhiều người khác. Tiếp đó, tác giả đã đề cập đến câu chuyện Tống Nguyên, kể về những người dũng cảm như Vương Công Kiên và Nguyễn Văn Lập, đã dám đấu tranh chống lại quân Mông Kha, thậm chí còn dùng thành Điếu Ngư để đánh trả kẻ thù. Trần Quốc Tuấn lấy lại những tấm gương ấy, nhằm thức tỉnh lòng yêu nước và tinh thần cách mạng của quân sĩ, rằng những anh hùng đã để lại những huyền thoại tốt đẹp như vậy, thì sao chúng ta không đứng lên và bảo vệ.
Phần tiếp theo của bài hịch, Trần Quốc Tuấn tập trung chỉ ra những tội ác của kẻ thù và bộc lộ lòng căm thù sâu sắc với chúng. Đây có lẽ là phần đoạn văn thể hiện rõ nhất tình yêu nước của vị tướng này. Dân tộc ta đang phải chịu đựng sự nhục nhã khi phải nhìn thấy giặc ngoài đường đi lại như người khinh thường, lăng nhục triều đình bằng lời nói uốn éo, khinh rẻ tổ tiên bằng cách dùng thần thú như dê, chó để chế nhạo. Chúng ta sinh ra trong thời kỳ loạn lạc và chưa bao giờ phải chịu những sự xấu hổ như vậy, liệu quân sĩ có thể ngồi yên một chỗ, ung dung tự tại? Trong lời nói của Trần Quốc Tuấn, ta thấy rõ một tâm hồn căm thù giặc sâu sắc, dùng những từ ngữ khinh bỉ để miêu tả chúng. Mục đích của ông là để thổi lên ngọn lửa căm thù trong lòng quân sĩ, đem lại động lực để tiêu diệt kẻ thù.
Vị đại tướng Trần Quốc Tuấn không chỉ có lòng căm thù giặc mà còn đặt sự lo lắng cho nhân dân đất nước lên hàng đầu. Nhưng với những tâm trạng đó, còn có những nỗi đau như “đến bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa”. Ngôn ngữ được sử dụng một cách tinh tế, gợi lên toàn bộ nỗi đau và sự căm hận. Tuy nhiên, trong khi dân chúng đau khổ than thở, một số quân sĩ lại cứ mãi theo đời sống của họ. Trần Quốc Tuấn đã đưa ra những lập luận để phân tích đúng sai, để cho những binh lính đó tự giác về bản thân mình. Ông đã bắt đầu bằng việc nhắc lại những đại lễ đã tổ chức để tôn vinh họ. Họ đã được tặng áo, ăn cơm, và được cấp lương đều đặn. Vậy họ còn mong chờ gì nữa? Họ đã được phục vụ tận tình chu đáo, liệu có thể không đền ơn cho đất nước? Tuy nhiên, tác giả cũng chỉ ra rằng, những kẻ ấy lại bị mê hoặc bởi cuộc sống đó và quên đi chủ nhân của mình. Họ sẵn sàng đứng hầu quân man, nghe nhạc, đãi yến sứ ngụy, chơi bạc, quyến luyến vợ con. Vậy đất nước sẽ đi đến đâu? Đây chính là tấm gương để những binh sĩ tự suy nghĩ và xem xét lại hành vi của mình.
Để thuyết phục binh sĩ, tác giả đã sử dụng phương pháp so sánh cái được và cái mất. Nếu binh sĩ không quan tâm đến vận mệnh của đất nước mà đi theo quân giặc, khi đất nước mất đi thì họ sẽ chịu thiệt hại nặng nề và mang danh là tướng bại trận. Ngược lại, nếu binh sĩ chăm chỉ tập luyện, gia thế của họ sẽ ấm no đời đời và được người đời tôn vinh. Tác giả sử dụng phép tâm lý mạnh để kêu gọi binh sĩ tham gia tập luyện và quan tâm đến lợi ích của đất nước. Cuối cùng, chủ tướng đưa ra lời khuyên tập trung tập luyện theo Binh thư yếu lược và coi trọng lợi ích của đất nước trên hết. Tác phẩm Hịch tướng sĩ là lời kêu gọi thống thiết gửi đến cả binh sĩ và nhân dân của đất nước. Tác giả đã thể hiện tài năng viết hịch của mình qua sự lập luận sắc bén và câu văn biến ngữ tạo nên nhịp điệu gấp gáp cho bài. Tác phẩm đã thể hiện tấm lòng yêu nước và lòng căm thù giặc của Trần Quốc Tuấn, tạo nên sức sống vĩnh cửu cho tác phẩm này.
Tất cả đã tạo nên sự đặc biệt của tác phẩm Hịch tướng sĩ và khiến cho tác phẩm giữ được giá trị đến ngày nay. Đó là bởi vì nó không chỉ là một tác phẩm văn học, mà còn là một tinh thần, một truyền thống của dân tộc. Tác phẩm này đã truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ sau này trong việc bảo vệ và giành lại độc lập cho đất nước.
>> Xem thêm: Soạn văn 8 bài Hịch tướng sĩ hay và chi tiết nhất
2. Phân tích Hịch Tướng Sĩ của Trần Quốc Tuấn - Mẫu 2
Trần Quốc Tuấn là một vị tướng tài xuất sắc đã có nhiều đóng góp quan trọng trong hai cuộc kháng chiến chống lại quân giặc Mông. Tác phẩm "Hịch tướng sĩ" được sáng tác trước cuộc kháng chiến thứ hai chống lại quân Nguyên-Mông, thể hiện tình yêu tha thiết, đam mê của ông dành cho quê hương và đất nước. Đồng thời, tác phẩm này còn được xem như là lời kêu gọi tinh thần đoàn kết của toàn bộ quân đội trước khi ra trận. Với lòng yêu nước mãnh liệt và tận tụy với dân tộc, Trần Quốc Tuấn là một vị tướng kiệt xuất. Khi thấy giặc ngoại xâm xâm lược, xúi giục dân ta phản bội đất nước, sỉ nhục vua quan, ông đã dùng lời lẽ cực kỳ sắc bén tố cáo chúng: "Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà sỉ mắng triều đình, đem thân dê chó mà bắt nạt tể phụ".
Trong tác phẩm, Trần Quốc Tuấn đã đưa ra những bằng chứng về sự tàn bạo và tham lam của giặc, khơi dậy lòng căm thù và ý chí chiến đấu của toàn bộ nhân dân và tướng sĩ. "Ta càng căm tức hơn khi chúng dám vơ vét tài sản của dân: "Chúng thác mệnh hốt hoảng, đòi ngọc lụa để thỏa lòng tham không. Chúng giả danh Vân Nam Vương để thu bạc vàng, vơ vét của cải nhà dân". Trước tình hình đất nước rơi vào cảnh lâm nguy và mất nước, một vị tướng tài không khỏi trăn trở và lo lắng: "Ta thường quên ăn bữa, vỗ gối nửa đêm vì đau ruột, nước mắt đầm đìa." Ông căm thù lũ giặc và quyết không đội trời chung. Ông đã từng nói: "Ta sẽ xé thịt, lột da, nuốt gan, uống máu quân thù." Ông sẵn sàng hy sinh bản thân để đánh đuổi giặc ngoại xâm và giành lại độc lập cho dân tộc. "Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng."
Trần Quốc Tuấn không chỉ là một vị tướng tài giỏi, mà còn là một người có tấm lòng nhân ái và yêu thương đồng đội của mình. Ông luôn quan tâm và chăm sóc đến những binh sĩ của mình, coi họ như những người anh em cùng chung một mái nhà. Ông đã từng nói rằng: “không có mặc thì ta cho cơm, không có ăn thì ta cho cơm, quan nhỏ thì ta thăng chức, lương ít thì ra cấp bổng, đi thủy thì cho thuyền, đi bộ thì ta cho ngựa”. Những binh sĩ của ông luôn cảm thấy yên tâm, động viên và gần gũi với ông nhờ những ân tình, tình cảm mà ông dành cho họ.
Ngoài ra, Trần Quốc Tuấn cũng là một người đầy tinh thần lý tưởng. Ông luôn tin tưởng rằng mỗi người dân và binh sĩ đều có trách nhiệm và nên có ý thức chung để bảo vệ đất nước. Ông thường phê phán nghiêm khắc những tư tưởng sai trái của các binh sĩ, ví dụ như “thấy nước nhục mà không biết lo, thấy chủ nhục mà không biết thẹn, làm tướng triều đình phải hầu quân giặc mà không biết tức”. Ông luôn khuyến khích các binh sĩ phải có trách nhiệm với đất nước và dân tộc, từ đó tạo ra sự đoàn kết và sức mạnh chung để đẩy lùi kẻ thù, bảo vệ nước nhà.
Có thể nói, Hịch tướng sĩ là bằng chứng thể hiện tài năng văn chương xuất chúng là Trần Quốc Tuấn. Tuy bài thơ được viết dưới dạng bức thư gửi tới tướng sĩ Hịch, song nó lại trở thành một thông điệp truyền cảm hứng cho tất cả những ai yêu nước, muốn bảo vệ và giành lại độc lập cho đất nước. Tên tuổi của Trần Quốc Tuấn cũng nhờ đó được ghi vào lịch sử và văn học Việt Nam.
>> Xem thêm: Phân tích lòng yêu nước của Trần Quốc Tuấn qua bài Hịch tướng sĩ
Trên đây là hai bài văn mẫu phân tích tác phẩm Hịch tướng sĩ. Xin chân thành cảm ơn bạn đọc đã theo dõi!
