Phân tích truyện Bắt sấu ở rừng U Minh Hạ chọn lọc hay nhất

I. Dàn ý phân tích truyện Bắt sấu ở rừng U Minh Hạ

1. Mở bài

- Trong những năm kháng chiến chống Pháp, Sơn Nam công tác văn nghệ tại khu IX Nam Bộ, do đó có nhiều điều kiện hiểu biết về thiên nhiên, lịch sử và con người vùng đất mũi Cà Mau - vùng đất địa cầu cực nam tổ quốc. Hướng về mảnh đất mũi Cà Mau, về Nam Bộ, Sơn Nam đã có nhiều sáng tác và khảo cứu đầy tâm huyết. Tác phẩm "Bắt sấu rừng U Minh Hạ" là một truyện ngắn đăng trên tuần báo Nhân loại (1957), sau đó in trong tập truyện Hương rừng Cà Mau (1962).

 - Vốn dĩ đã gắn bó quen thuộc với mảnh đất rừng phương Nam, thông qua truyện ngắn Bắt sấu rừng U Minh Hạ, tác giả đem đến cho người đọc một bức tranh độc đáo về thiên nhiên và con người vùng U Minh Hạ.

2. Thân bài

*Vẻ đẹp thiên nhiên và con người U Minh Hạ

Qua truyện ngắn Bắt sấu rừng U Minh Hạ, vùng đất U Minh Hạ có rừng tràm xanh biếc, những cây cỏ hoang dại như mốp, cóc kèn, lau sậy, .... và thật lạ lùng, ở ngọn rạch Cái Tàu có cái ao sấu nhiều như trái mù u chín rụng. Những con người sống trên vùng đất dữ dội, hoang vu đó thật mưu trí, gan góc, can trường, cần cù, có sức sống mãnh liệt, giàu tình nặng nghĩa. Họ đau xót, thương tiếc những bà con xóm giềng bị hùm tha sấu bắt, họ vượt lên hiểm nguy, gian khó bằng chính sức mạnh và tài trí của mình. Người thì câu sấu bằng lưỡi sắt, lấy con vịt sống để móc mồi, ông Năm Hên thì bắt cá sấu bằng tay không, lại có người như Tư Hoạch một tay ăn ong rất rành địa thế vùng Cái Tàu, rồi có những người trai lực lưỡng đã từng gài bẫy để săn heo rừng, bẫy cọp, .... Có thể nói chính họ đã mang lại sức sống cho vùng rừng hoang vu nơi đất mũi Cà Mau.

*Nhân vật trung tâm truyện ngắn: Ông Năm Hên

Với điểm nhìn của người trần thuật, Sơn Nam có lối miêu tả rất thô mộc, tự nhiên, gọn gàng mà rõ ràng, sáng rõ. Nhân vật trung tâm ông Năm Hên được thể hiện bằng một số nét đơn sơ nhưng đã khắc họa sâu đậm dáng vóc con người với những nét tính cách tiêu biểu.

- Khiêm tốn, giản dị, trọng nghĩa khinh tài

Ở Kiên Giang Năm Hên được biết đến là người thợ già chuyên bắt sấu. Nghe đồn đại rằng về cái ao sấu ở ngọn rạch Cái Tàu, ông đã bơi xuồng đến đó với vỏn vẹn một lọn nhang trần và một hũ rượu. Lọn nhang trầm dùng để tưởng niệm những người xấu số đã bị cá sấu bắt và còn hũ rượu để tăng thêm sự dũng cảm khi bắt giết cá sấu, trừ họa cho dân lành. Ngoài ra, ông còn là một người trọng nghĩa khinh tài: "Nghề bắt sấu có thể làm giàu được, ngặt tôi không màng thứ phú quý đó".

- Ông có người mưu trí dũng cảm, can trường

Năm Hên chuyên bắt sấu không cần lưỡi câu và ở trên khô. Bằng sự mưu trí của mình ông đã bắt sấu bằng cách ông đào sẵn đường thoát, đốt cháy sậy đế, cóc kèn, sấu bị nung nóng, cay mắt, ngộp thở bò lên, bị ông đút vô miệng một khúc mốp dính chặt hai hàm răng. Cuối cùng ông dùng mắc xắn lưng sấu, cắt gần đuôi, trói hai chân sau, bắt sấu về. 

*Nghĩa tình với người xưa với người đời ân nghĩa

- Mục đích cao đẹp của Năm Hên: Bắt sấu để giúp dân làng Khánh Lâm an tâm lao động sản xuất

- Ngoài ra, ông Năm Hên còn tưởng niệm người xưa. Bài hát của ông tưởng nhớ linh hồn những người đã bị cá sấu bắt, bị chết một cách oan ức, trong những người đó có người anh trai ruột của ông. Lời bài hát gợi lên cho ta bao cảm nghĩ về cuộc sống khắc nghiệt ở vùng đất U Minh, nơi nhiều người phải bỏ mạng nơi đầu bãi cuối gành vì miếng cơm manh áo, đồng thời cũng cho ta thấy tấm lòng sâu nặng nghĩa tình đồng loại, đồng bào của Năm Hên. Ông hát để tỏ lòng thương tiếc, đau xót những người xấu số và bằng hành động mưu trí bắt đàn sấu dữ, rồi đã "lập đàn giải oan" cho người xưa:

                                            Hồn ở đâu đây?

                                            Hồn ơi! Hồn ơi!

                                            Xa cây xa cối,

                                          Xa cội xa nhành, 

                                          Đầu bãi cuối gành

                                          Hùm tha, sấu bắt,

                                          Bởi vì thắt ngặt,

                                          Manh áo chén cơm,

                                         U Minh đỏ ngòm,

                                         Rừng tràm xanh biếc!

                                         Ta thương ta tiếc,

                                        Lập đàn giải oan....

Bài hát mang lại cho con người ta một không khí bí hiểm và có phần rùng rợn, tràn đầy cảm xúc, tựa như lời gọi hồn hay bài kinh cầu siêu, giải oan cho những linh hồn bị hùm tha, sấu bắt ....

*Đánh giá nghệ thuật:

- Truyện ngắn "Bắt sấu rừng U Minh Hạ" đã thu hút, hấp dẫn người đọc bằng cách dựng truyện ly kỳ cùng với những chi tiết gợi cảm, nhân vật giàu chất sống, ngôn ngữ đậm màu sắc Nam Bộ.

- Tác giả đã dẫn dắt người đọc đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác, liên tục khơi gợi sự chờ đợi hồi hộp:

 +Bất ngờ thứ nhất là sấu tập trung ở trên rừng chứ không phải ở dưới sông như thường thấy

 + Đến bất ngờ thứ hai là ông Năm Hên xuất hiện, tuyên bố bắt sấu bằng ... hai tay không thật là phi phàm

 + Bất ngờ thứ ba là ông Tư Hoạch lái xuồng đưa một đàn sấu về bơi theo xuồng nhẹ nhàng như một chiếc bè quái dị, trước bao nhiêu con mắt ngạc nhiên của dân làng

 + Bất ngờ thứ tư: Tư Hoạch đã giải thích cho dân làng nghe cách bắt sấu hết sức đơn giản nhẹ nhàng mà rất hiệu quả của ông Năm Hên

3. Kết bài

 Sau khi đọc truyện ngắn "Bắt sấu rừng U Minh", ta vừa như được thám hiểm những vùng đất xa lạ với biết bao điều bí ẩn của thiên nhiên và con người. Có chút xa lạ nhưng rất đỗi thân thuộc, đó vẫn là quê hương ta giàu có mà khắc nghiệt, vốn là những con người Việt Nam cần cù, dũng cảm, lạc quan và tài trí trong cuộc đấu tranh sinh tồn để mở mang, xây dựng đất nước. Từ đó, người đọc thêm quý thêm vùng đất và con người miền cực nam Tổ quốc, yêu quý nhân dân, đất nước mình. 

II. Bài văn phân tích truyện Bắt sấu ở rừng U Minh Hạ chọn lọc hay nhất

Nhờ có những năm tháng kháng chiến chống Pháp, nhà văn Sơn Nam đã có khoảng thời gian sống và gắn bó với mảnh đất Nam Bộ từ đó có sự thấu hiểu về thiên nhiên, lịch sử và con người nơi đất mũi Cà Mau, mang những cảm nhận của mình đến với mọi người ông đã viết nên truyện ngắn "Bắt sấu ở rừng U Minh Hạ" được in trong tập truyện "Hương rừng Cà Mau". Tác phẩm viết về thiên nhiên và con người rừng U Minh Hạ, từ đó ca ngợi những con người lao động cần cù, tình nghĩa, ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên nơi vùng đất địa cầu cực Nam của Tổ quốc. 

Trên mảnh đất hình chữ S xinh đẹp của Việt Nam có biết bao nhiêu cảnh đẹp, thiên nhiên hùng vĩ, mỗi vùng đất lại có những cảnh đẹp khác nhau, riêng biệt, nhà văn Sơn Nam đã mang đến cho những con người chưa từng đặt chân đến Cà Mau một bức tranh thiên nhiên của vùng U Minh Hạ. Thiên nhiên ấy vừa đẹp ở chỗ "rừng tràm xanh biếc" với những cánh rừng tràm rậm rạp và xanh biếc, vẻ hoang dại bao trùm không gian xanh với những cây cỏ như lau sậy, mốp, cóc kèn, ... nhưng cũng nguy hiểm bởi ở ngọn rạch Cái Tàu có cái ao mà trong đó cá sấu "nhiều như trái mù u chín rụng". Tuy nhiên, ở cái vùng đất hoang hóa, dữ dội lại có những con người yêu lao động, chăm chỉ, cần cù và siêng năng làm lụng mới cải tạo được như ngày hôm nay. Họ không những biết cải tạo thiên nhiên mà còn biết biến đổi nghịch cảnh, vượt lên khó khăn, gian khổ, họ là những con người thật gan góc, mưu trí và có sức sống mãnh liệt như những cây tràm. Nhiều người câu cá sấu bằng lưỡi sắt, móc mồi bằng con vịt sống nhưng cũng có người câu bằng tay không như ông Năm Hên, hay đi săn, đi "gài bẫy cọp, săn heo rừng". Người dân ở phương Nam vốn rất coi trọng nghĩa tình, họ sống với nhau thật thà, chân chất, đùm bọc và đoàn kết với nhau, tiếc thương cho nhau khi những bà con láng giềng bị "hùm tha sấu bắt". Con người đã đến vùng U Minh, làm thay đổi và mang sức sống mới tươi, tốt hơn cho mảnh đất hoang hóa này. 

Nhà văn đã đi sâu vào cảm nhận về những con người vùng U Minh Hạ bằng cách kể về nhân vật ông Năm Hên, chỉ qua những nét miêu tả đơn sơ, ngắn gọn nhưng người đọc có thể hình dung ra dáng vẻ và ấn tượng với tính cách, tài nghệ của ông Năm Hên. Năm Hên được biết đến là "người thợ già chuyên bắt sấu ở Kiên Giang đạo", khi nghe qua về cái ao sấu ông liên hơi xuồng đến ngọn rạch Cái Tàu với đồ nghề vô cùng đơn sơ, giản dị "vỏn vẹn một lọ nhang trần và một hũ rượu", lọ nhang trần thì để thắp hương cho những người đã bị cá sấu bắt còn rượu là để giúp ông có thêm sức mạnh, khôn ngoan và tài trí để bắt giết cá sấu trừ hại cho dân làng. Người ta thì dùng lưỡi câu sắt và mồi để cây bắt cá sấu dưới nước còn ông lại "chuyện bắt sấu trên bờ, không cần lưỡi", ông rất mưu trí, bày binh bố trận để bắt sấu một cách hoàn hảo. Đầu tiên đào sẵn đường thoát rồi đốt cháy sậy đế, cóc kèn, cá sấu bị nung nóng cay mắt phải bò lên, khi đó ông lấy một khúc mút đút vào miệng cá sấu khiến nó "dính chặt hai hàm răng" rồi dụng mác xắn vào lưng, cắn gân đuôi, trói hai chân sau lại và bắt cá sấu về. Ông Năm Hên còn là một người trọng nghĩa khinh tài, ông hiểu rằng nghề bắt cá sấu có thể kiếm nhiều tiền nhưng ông không bắt cá sấu vì tiền, ông bắt cá sấu là để diệt trừ hậu họa cho dân làng, giúp người dân nơi đây có thể an tâm lao động sản xuất. Và cũng chính ông đã tự sáng tác một bài hát để tưởng niệm những người dân xấu số đã bị cá sấu bắt, trong đó có cả anh trai của ông, qua bài hát đó người nghe có thể cảm nhận được cuộc sống đầy khắc nghiệt và khó khăn ở vùng đất U Minh, cũng chỉ vì "manh áo chén cơm". Với lòng thương người, tấm lòng tình nghĩa đồng bào sâu nặng ông Năm Hên hát để tỏ lòng tiếc thương cho những người bị cá sấu bắt "Tiếng như khóc lóc nài nỉ. Tiếng như phẫn nộ bi ai", ông còn lập đàn giải oan cho họ, cầu mong cho họ sớm được siêu thoát, siêu linh.

Truyện ngắn "Bắt sấu ở rừng U Minh Hạ" dưới ngòi bút của tác giả Sơn Nam đã cho người đọc cái nhìn sâu sắc về cuộc sống người dân nơi đây. Với cách kể chuyện li kì, tình tiết hấp dẫn cùng với tình huống truyện độc đáo đã khiến hình ảnh ông Năm Hên trong phân cảnh diệt trừ những loài cá sấu càng trở nên sâu sắc hơn trong lòng người đọc.