1. Thế nào là kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV?

Theo quy định tại Điều 2 Luật Phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS) 2006 thì kỳ thị đối với những người nhiễm HIV thường thể hiện thông qua thái độ coi thường hoặc thiếu tôn trọng, phát sinh từ việc biết hoặc nghi ngờ họ mang trong mình virus HIV. Đôi khi, nguyên nhân còn có thể là do họ có mối quan hệ gần gũi với những người nhiễm HIV hoặc chỉ đơn giản là bị đặt nghi ngờ về tình trạng nhiễm HIV.

Hành vi phân biệt đối xử với những người nhiễm HIV thường bao gồm việc tỏ ra xa lánh, từ chối tương tác, tạo ra sự tách biệt, ngược đãi, phỉ báng, hoặc thậm chí hạn chế quyền lợi của họ. Điều này thường xuất phát từ sự biết hoặc nghi ngờ về tình trạng nhiễm HIV của họ, hoặc do quan hệ gần gũi với những người nhiễm HIV, tạo nên một thái độ có thành kiến và không công bằng.

=> Kỳ thị, theo định nghĩa, là hành vi đối xử không công bằng đối với những người bị nghi ngờ hoặc nhiễm HIV, đổ lỗi cho một quan điểm sai lầm rằng HIV/AIDS có thể lây lan thông qua tiếp xúc hàng ngày và đe dọa đến an toàn của cộng đồng. Thực tế, sự hiểu biết sai lầm này đã tạo ra một tình trạng đối xử thiếu công bằng và làm tổn thương những người bị ảnh hưởng.

Khi phân biệt đối xử với những người nhiễm HIV/AIDS diễn ra, không chỉ là việc họ phải đối mặt với những rủi ro về sức khỏe, mà còn là sự vi phạm nghiêm trọng các quyền cơ bản của con người. Quyền học tập, quyền làm việc, quyền chữa bệnh, tham gia các hoạt động và sử dụng các dịch vụ công cộng đều bị ảnh hưởng nặng nề, tạo ra một tình trạng bất công và không công bằng trong xã hội. Điều này không chỉ gây hậu quả cho cá nhân, mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của cộng đồng. Việc khắc phục kỳ thị là một hành trình quan trọng, cần sự nhất quán và nỗ lực từ cả cộng đồng để xây dựng một môi trường đa dạng và bình đẳng hơn.

 

2. Xử phạt cơ sở cung cấp dịch vụ hỏa táng từ chối tiếp nhận hỏa táng người chết nhiễm HIV

Tại Điều 23 Nghị định 117/2020/NĐ-CP có quy định chịu mức phạt tài chính dao động từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng là hình phạt được áp đặt đối với một trong những hành vi sau đây, nhằm chấm dứt những tình trạng vi phạm liên quan đến người nhiễm HIV/AIDS:

- Yêu cầu xét nghiệm HIV hoặc yêu cầu xuất trình kết quả xét nghiệm HIV đối với học sinh, sinh viên, học viên hoặc những người đến xin học, là một hành vi bị xem xét nghiêm túc và có thể bị phạt tài chính theo quy định.

- Hành vi cản trở học sinh, sinh viên, học viên tham gia vào các hoạt động và dịch vụ của cơ sở giáo dục vì lý do nhiễm HIV hoặc do thành viên trong gia đình của họ bị nhiễm HIV cũng là một vi phạm nghiêm trọng và sẽ bị áp đặt mức phạt tùy thuộc vào độ nặng của hành vi này.

- Cản trở tiếp nhận đối tượng bảo trợ xã hội vào cơ sở bảo trợ xã hội vì lý do nhiễm HIV là hành động không chấp nhận được và sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật, với mức phạt phù hợp với vi phạm đang diễn ra.

- Hành động từ chối mai táng hoặc hỏa táng người chết vì liên quan đến HIV/AIDS được coi là một vi phạm nghiêm trọng về quyền lợi và tôn trọng đối với người nhiễm HIV/AIDS và sẽ bị xử lý một cách nghiêm túc, với mức phạt tài chính phù hợp.

=> Dựa trên các quy định đã được nêu, nếu bất kỳ cơ sở cung cấp dịch vụ hỏa táng nào quyết định từ chối mai táng hoặc hỏa táng người chết vì liên quan đến HIV/AIDS, họ sẽ phải đối mặt với hình phạt vi phạm hành chính theo quy định. Mức phạt tài chính được đặt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng nhằm ngăn chặn hành vi vi phạm quy định về chống kỳ thị và phân biệt đối xử đối với những người nhiễm HIV.

Sự xử phạt này không chỉ có tác dụng trừng phạt hành vi không tôn trọng quyền lợi và nhân quyền của người nhiễm HIV, mà còn là một biện pháp tích cực nhằm tạo ra một môi trường xã hội công bằng và không kỳ thị. Việc áp đặt mức phạt có thể đánh dấu một bước quan trọng trong việc thúc đẩy ý thức cộng đồng về tầm quan trọng của sự đồng lòng và tôn trọng đối với mọi thành viên trong xã hội, không phụ thuộc vào tình trạng nhiễm HIV. Cùng lúc, yêu cầu cơ sở hỏa táng không chỉ phải chấp nhận mà còn thực hiện quy trình mai táng hoặc hỏa táng đối với thi hài và hài cốt của những người nhiễm HIV.

Chú ý rằng mức phạt đã được đề cập ở trên áp dụng cho cá nhân, và nếu trường hợp là tổ chức, mức phạt sẽ được tăng gấp đôi theo quy định tại Khoản 5, Điều 4 của Nghị định 117/2020/NĐ-CP. Điều này làm nổi bật cam kết của pháp luật trong việc giữ cho các tổ chức chịu trách nhiệm cao cấp đối với hành vi của mình, nhấn mạnh rằng việc chống kỳ thị và đối xử bình đẳng đối với những người nhiễm HIV không chỉ là nghĩa vụ cá nhân mà còn là trách nhiệm tập thể và tổ chức. Điều này đồng thời tạo ra một động lực mạnh mẽ để thúc đẩy sự nhận thức và hành động tích cực từ phía cộng đồng và các tổ chức.

 

3. Những hành vi bị nghiêm cấm trong việc phòng chống HIV?

Tại Điều 8 của Luật Phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS) 2006, quy định rõ những hành vi bị nghiêm cấm, nhằm đảm bảo hiệu quả trong công tác phòng chống HIV. 

- Cố ý lây truyền hoặc truyền HIV cho người khác: Hành động chủ định này không chỉ mang tính hình sự nghiêm trọng mà còn đặt ra những rủi ro lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Điều này làm nổi bật tầm quan trọng của việc ngăn chặn hành vi lây nhiễm.

- Đe dọa truyền HIV cho người khác: Hành vi này không chỉ vi phạm quyền lợi cá nhân mà còn tạo ra môi trường đe dọa, đặt ra những tác động xã hội và tâm lý tiêu cực. Luật quy định rõ ràng để bảo vệ cộng đồng khỏi những tình huống không mong muốn này.

- Kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV: Luật không chỉ xác định mức cấm về việc kỳ thị và phân biệt đối xử với những người nhiễm HIV mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một xã hội không chỉ công bằng về y tế mà còn tôn trọng quyền lợi và nhân quyền của tất cả các thành viên. Điều này làm tăng tính hiệu quả của các biện pháp phòng chống HIV bằng cách loại bỏ những rắc rối xã hội.

- Bỏ rơi con chưa thành niên nhiễm HIV: Hành động khi cha mẹ từ bỏ con vị thành niên mang trong mình virus HIV, đặt ra những thách thức nặng nề cho cả xã hội và hệ thống chăm sóc sức khỏe. Điều này đòi hỏi sự quan tâm và hỗ trợ toàn diện từ cộng đồng để đảm bảo tình thế khó khăn này được giải quyết một cách nhân bản và đồng lòng.

- Bỏ rơi người được giám hộ nhiễm HIV: Hành động bỏ rơi người được giám hộ khi họ mang trong mình virus HIV là hành vi không thể chấp nhận không chỉ đối với người đó mà còn đối với xã hội. Cần có những biện pháp pháp lý và xã hội để đảm bảo rằng những người này không bị bỏ lạc và có được sự chăm sóc cần thiết.

- Công khai thông tin cá nhân của người nhiễm HIV: Việc công khai tên, địa chỉ, và hình ảnh của người nhiễm HIV là một hành động vi phạm nghiêm trọng quyền riêng tư và gây nguy cơ lớn cho tình hình của họ trong cộng đồng. 

- Đưa tin bịa đặt về nhiễm HIV đối với người không nhiễm: Việc lan truyền thông tin sai lệch về nhiễm HIV đối với những người không nhiễm làm tăng nguy cơ kỳ thị và phân biệt đối xử. Quy định và xử lý nghiêm các trường hợp đưa tin bịa đặt là quan trọng để bảo vệ danh dự và quyền lợi của những người này, đồng thời xây dựng một cộng đồng thông tin có trách nhiệm và công bằng.

- Bắt buộc xét nghiệm HIV: Yêu cầu bắt buộc xét nghiệm HIV là một biện pháp quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, tuy nhiên, cần phải tuân theo những quy định chặt chẽ được quy định tại Điều 28 của Luật. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi cá nhân và đồng thời đảm bảo an ninh y tế cộng đồng.

- Truyền máu, sản phẩm máu, ghép mô, bộ phận cơ thể có HIV cho người khác: Hành vi truyền máu, sản phẩm máu, hoặc ghép mô, bộ phận cơ thể có HIV cho người khác là một hành động nguy hiểm và vi phạm nguyên tắc cơ bản của y học và y đạo. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân mà còn có thể tạo ra những tác động tiêu cực lớn đối với cộng đồng. Quy định rõ ràng về hành vi này nhằm đảm bảo an toàn và đạo đức trong lĩnh vực y tế.

- Từ chối khám bệnh, chữa bệnh cho người bệnh vì biết hoặc nghi ngờ người đó nhiễm HIV: Hành động từ chối khám bệnh, chữa bệnh cho người bệnh chỉ vì biết hoặc nghi ngờ họ nhiễm HIV không chỉ là việc làm không nhân đạo mà còn làm suy giảm chất lượng dịch vụ y tế. Luật lệ rõ ràng về hành vi này để khuyến khích việc đối xử công bằng và chuyên nghiệp với mọi người, không phụ thuộc vào tình trạng nhiễm HIV.

- Từ chối mai táng, hoả táng người chết vì lý do liên quan đến HIV/AIDS: Hành vi từ chối mai táng hoặc hoả táng người chết vì liên quan đến HIV/AIDS không chỉ là một hành động thiếu nhân đạo mà còn làm tăng sự đau đớn và kỳ thị đối với những người trong gia đình và cộng đồng. Quy định rõ ràng về điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của sự tôn trọng và nhân quyền, bảo vệ quyền lợi của những người đã khuất và ngăn chặn hành vi kỳ thị.

- Lợi dụng hoạt động phòng, chống HIV/AIDS để trục lợi hoặc thực hiện các hành vi trái pháp luật: Việc lợi dụng các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS để trục lợi hoặc thực hiện các hành vi trái pháp luật là một hành vi không chỉ gây tổn thương cho công cuộc phòng chống HIV/AIDS mà còn ảnh hưởng xấu đến uy tín và hiệu quả của các chương trình. 

- Các hành vi bị nghiêm cấm khác theo quy định của pháp luật: Quy định rõ ràng về các hành vi bị nghiêm cấm khác theo quy định của pháp luật đặt ra một tiêu chuẩn chung về đạo đức và xã hội, nhấn mạnh rằng việc đối mặt với HIV/AIDS không chỉ là trách nhiệm y tế mà còn là trách nhiệm văn hóa và pháp lý. Điều này giúp đảm bảo sự tuân thủ và hợp pháp trong mọi tình huống liên quan đến HIV/AIDS.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Khoảng cách an toàn môi trường công trình hỏa táng tới khu dân cư. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.