1. Thế nào là lãi suất tiền gửi?
Lãi suất đại diện cho chi phí của việc sử dụng một đơn vị vốn trong một khoảng thời gian nhất định (ví dụ: 1 tháng hoặc 1 năm). Đây không chỉ là một giá trị tuyệt đối, mà là một tỷ lệ phần trăm được xác định dựa trên giá trị sử dụng của vốn vay. Giá trị sử dụng này liên quan đến khả năng mang lại lợi nhuận khi vốn vay được sử dụng trong hoạt động kinh doanh hoặc để đáp ứng nhu cầu cụ thể của người vay.
Khác biệt với giá cả của hàng hóa, lãi suất không được biểu diễn dưới dạng số tiền cụ thể, mà thay vào đó được thể hiện dưới dạng tỷ lệ phần trăm. Nó không chỉ đánh giá hiệu suất tài chính của người vay mà còn là một thước đo của tỷ suất sinh lời mà người cho vay nhận được từ việc cung cấp vốn.
Biến động của lãi suất có tác động trực tiếp đến quyết định hàng ngày của mọi người, từ việc tiêu dùng đến việc đầu tư hoặc tiết kiệm. Nó cũng đặt ra những thách thức và cơ hội cho doanh nghiệp, ảnh hưởng đến quyết định về đầu tư mới, việc sử dụng vốn, hoặc việc gửi tiết kiệm. Vì những lý do này, lãi suất là một biến số quan trọng được theo dõi mật thiết trong nền kinh tế và thông tin về diễn biến của nó thường xuyên xuất hiện trên các phương tiện truyền thông hàng ngày.
Tiền gửi bao gồm tất cả các khoản tiền mà tổ chức hoặc cá nhân đặt tại một tổ chức ngân hàng hoặc tổ chức nhận tiền gửi. Hiện nay, có nhiều tiêu chí được sử dụng để phân loại tiền gửi. Ví dụ, có tiền gửi thanh toán, tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi từ tổ chức hoặc cá nhân, tiền gửi trong đồng VNĐ và cả ngoại tệ...
Lãi suất tiền gửi là tỷ lệ lãi mà ngân hàng trả cho những khoản tiền mà tổ chức hoặc cá nhân gửi vào ngân hàng. Lãi suất tiền gửi có nhiều mức khác nhau, phụ thuộc vào loại tiền gửi (không kỳ hạn, có kỳ hạn, hoặc tiết kiệm), thời gian gửi và số lượng tiền gửi.
Hiện nay, lãi suất tiền gửi chủ yếu chia thành hai loại: lãi suất tiền gửi không kỳ hạn và lãi suất tiền gửi có kỳ hạn.
2. Phương pháp tính lãi khi nhận tiền gửi giữa tổ chức tín dụng và khách hàng
Phương pháp tính lãi suất trong hoạt động nhận tiền gửi và cấp tín dụng giữa tổ chức tín dụng và khách hàng, theo khoản 1 Điều 5 của Thông tư 14/2017/TT-NHNN, được mô tả như sau:
Yếu tố tính lãi:
- Thời hạn tính lãi: Xác định theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 4 của Thông tư. Thời hạn này bắt đầu từ ngày tiếp theo ngày giải ngân khoản cấp tín dụng hoặc ngày nhận tiền gửi đến hết ngày thanh toán, không tính ngày đầu và cuối của thời hạn tính lãi. Số dư để tính lãi được xác định đầu mỗi ngày trong thời hạn tính lãi.
- Số dư thực tế: Là số dư đầu ngày tính lãi của số dư tiền gửi, số dư nợ gốc trong hạn, số dư nợ gốc quá hạn, số dư lãi chậm trả thực tế mà bên nhận tiền gửi, bên nhận cấp tín dụng còn phải trả cho bên gửi tiền, bên cấp tín dụng được sử dụng để tính lãi theo thỏa thuận và quy định của pháp luật về nhận tiền gửi, cấp tín dụng.
- Số ngày duy trì số dư thực tế: Là số ngày mà số dư thực tế đầu mỗi ngày không thay đổi.
- Lãi suất tính lãi: Tính theo tỷ lệ %/năm, quy định tại khoản 1 Điều 4 của Thông tư.
Công thức tính lãi:
- Số tiền lãi của mỗi kỳ tính lãi được xác định như sau:
+ Số tiền lãi ngày = (Số dư thực tế x Lãi suất tính lãi) / 365
+ Số tiền lãi của kỳ tính lãi = Tổng số tiền lãi ngày của toàn bộ các ngày trong kỳ tính lãi.
- Đối với các khoản tiền gửi, cấp tín dụng có thời gian duy trì số dư thực tế nhiều hơn một ngày trong kỳ tính lãi, sử dụng công thức rút gọn sau để tính lãi:
Số tiền lãi = Σ (Số dư thực tế x Số ngày duy trì số dư thực tế x Lãi suất tính lãi) / 365
3. Quy định về minh bạch lãi suất khi nhận tiền gửi giữa tổ chức tín dụng và khách hàng
Quy định về sự minh bạch trong việc áp dụng lãi suất khi tiếp nhận tiền gửi giữa tổ chức tín dụng và khách hàng, theo khoản 2 của Điều 5 trong Thông tư 14/2017/TT-NHNN được thể hiện như sau:
- Đối với khoản tiền gửi, cấp tín dụng có thỏa thuận được thiết lập dưới dạng văn bản thông qua thỏa thuận cụ thể hoặc thỏa thuận khung và thỏa thuận cụ thể:
+ Văn bản thỏa thuận về việc tiếp nhận tiền gửi và cấp tín dụng giữa tổ chức tín dụng và khách hàng phải chứa đựng thông tin về phương pháp tính lãi và mức lãi suất được áp dụng;
Trong trường hợp thỏa thuận áp dụng lãi suất điều chỉnh, văn bản thỏa thuận cần mô tả nguyên tắc và các yếu tố quyết định lãi suất điều chỉnh cùng với thông báo bằng văn bản đối với khách hàng về mức lãi suất cụ thể sau khi được điều chỉnh.
+ Đối với khoản tiền gửi, cấp tín dụng có thời hạn từ một ngày trở lên, việc thỏa thuận về phương pháp tính lãi phải khác với phương pháp quy định tại mục 2:
++ Ngoài việc tuân theo quy định tại điểm a(i) của khoản 2 trong Thông tư 14/2017/TT-NHNN, tổ chức tín dụng phải rõ ràng ghi rõ mức lãi suất hàng năm tương ứng theo phương pháp tính lãi quy định tại mục 2 trong văn bản thỏa thuận tiếp nhận tiền gửi và cấp tín dụng;
++ Trong trường hợp áp dụng lãi suất điều chỉnh, tại thời điểm điều chỉnh lãi suất, thông báo về mức lãi suất cụ thể được điều chỉnh phải chứa đựng thông tin về mức lãi suất hàng năm tương ứng theo phương pháp tính lãi quy định tại mục 2.
- Đối với các khoản tiền gửi và cấp tín dụng, mà sử dụng hợp đồng theo mẫu hoặc điều kiện giao dịch chung trong quá trình thỏa thuận về việc nhận tiền gửi và cấp tín dụng, các quy định cụ thể được phản ánh như sau:
+ Tổ chức tín dụng có trách nhiệm thực hiện minh bạch thông tin liên quan đến hợp đồng theo mẫu hoặc điều kiện giao dịch chung, theo quy định của pháp luật liên quan đến hoạt động nhận tiền gửi và cấp tín dụng. Thêm vào đó, tổ chức tín dụng cần công bố một cách minh bạch thông tin về phương pháp tính lãi tại trụ sở và đăng tải trên trang thông tin điện tử của tổ chức tín dụng (nếu có).
Trước khi tiến hành giao dịch, tổ chức tín dụng phải cung cấp cho khách hàng mọi thông tin liên quan đến phương pháp tính lãi và mức lãi suất áp dụng. Trong trường hợp áp dụng lãi suất điều chỉnh, thông tin cung cấp phải bao gồm cả nguyên tắc và các yếu tố xác định lãi suất điều chỉnh, và tổ chức tín dụng phải thông báo cho khách hàng về mức lãi suất cụ thể sau khi điều chỉnh. Tổ chức tín dụng cần có sự xác nhận từ khách hàng, chứng nhận đã nhận đủ thông tin theo quy định của pháp luật về nhận tiền gửi, cấp tín dụng.
+ Đối với khoản tiền gửi và cấp tín dụng có thời hạn từ một ngày trở lên và thỏa thuận về phương pháp tính lãi khác với quy định tại mục 2 của Điều 5 Thông tư 14/2017/TT-NHNN:
++ Tổ chức tín dụng cần cung cấp cho khách hàng mức lãi suất hàng năm tương ứng theo phương pháp tính lãi quy định tại mục 2. Trong trường hợp áp dụng lãi suất điều chỉnh, tại thời điểm điều chỉnh lãi suất, tổ chức tín dụng cần thông báo cho khách hàng về mức lãi suất cụ thể được điều chỉnh và mức lãi suất hàng năm tương ứng theo phương pháp tính lãi quy định tại mục 2.
Bài viết liên quan:
Mức lãi suất tiền gửi dự trữ bắt buộc tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Ngân hàng phá sản khách hàng có được nhận lại tiền gửi không?
Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê về phương pháp tính lãi tiền gửi của tổ chức tín dụng theo quy định. Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi bài viết!
