1. Tờ khai hải quan là gì?
Tờ khai hải quan là một dạng văn bản bắt buộc theo quy định hiện hành thể hiện thông tin liên quan đến người xuất khẩu, người nhập khẩu hay chủ phương tiện và các thông tin có liên quan đến lô hàng khi thực hiện quá trình xuất, nhập khẩu ra vào lãnh thổ quốc gia Việt Nam. Văn bản này có tên tiếng anh là Customs Declaration.
Đối với doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân kinh doanh lĩnh vực xuất, nhập khẩu hàng hoá thì đăng ký tờ khai hải quan là một trong những thủ tục bắt buộc phải thực hiện để hoạt động xuất, nhập khẩu của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đó diễn ra dễ dàng và đủ tiêu chuẩn thông quan.
2. Quy định của pháp luật hiện hành về đăng ký tờ khai hải quan
Trong quy định hiện nay, tờ khai hải quan cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau thì tờ khai hải quan mới được công nhận có tính hợp pháp:
2.1 Về nguyên tắc khi khai tờ khai hải quan
Trong quy định tại Điều 29 Luật Hải quan 2014 về quy định khai tờ khai hải quan cần thực hiện đúng các nguyên tắc sau đây:
- Người khai hải quan phải khai đầy đủ, chính xác và rõ ràng đối với các tiêu chí tại tờ khai thông tin;
- Phương thức khai tờ khai hải quan được thực hiện bằng phương thức điện tử, ngoại trừ trường hợp người khai hải quan được quy định bởi Chính Phủ;
- Tờ khai hải quan phải được đăng ký mới có giá trị hiệu lực làm thủ tục hải quan. Chính sách quản lý hàng hoá, chính sách thuế đối với hàng hoá xuất, nhập khẩu được áp dụng từ thời điểm đăng ký khai tờ khai hải quan, ngoại trừ trường hợp pháp luật về thuế xuất khẩu, nhập khẩu có quy định khác;
- Trường hợp được khai bổ sung khi xác định đã có sai sót trong quá trình khai tờ khai hải quan khi:
+ Trường hợp hàng hoá đang làm thủ tục: người khai được sử đổi trước khi thời điểm cơ quan hải quan ra thông báo việc kiểm tra trực tiếp hồ sơ hải quan;
+ Trường hợp hàng hoá đã được thông quan: Trong thời hạn 60 ngày làm việc kể từ khi được thông quan và trước thời điểm cơ quan hải quan ra quyết định kiểm tra lại sau thông quan hay thực hiện quá trình thanh tra. Trừ trường hợp nội dung bổ sung đó có liên quan đến giấy phép xuất, nhập khẩu hàng hoá; kiểm tra chuyên ngành về chất lượng hoàng hoá, y tế, văn hoá hay kiểm dịch động vật, thực vật và an toàn thực phẩm.
+ Các trường hợp khai bổ sung thuộc 02 trường hợp trên, người khai hải quan phát hiện ra sai sót trong quá trình khai hải quan thì có thể thực hiện việc khai bổ sung và chịu xử lý theo quy định của pháp luật về thuế, pháp luật về xử lý vi phạm hành chính;
+ Trường hợp người khai hải quan được nộp tờ khai hải quan khi chưa hoàn chỉnh tờ khai hay chứng từ thay thế tờ khai hải quan để được thông quan và hoàn chỉnh tờ khai hải quan trong thời hạn theo quy định tại ĐIều 43 và 50 của luật này. Người khai hải quan khai một lần để xuất, nhập khẩu nhiều lần trong một thời gian nhất định đối với một số mặt hàng nhất định;
+ Đối với trường hợp hàng hoá đang được làm thủ tục hải quan hay đã được hoàn thành thủ tục hải quan nhưng vẫn đang trong quá trình chịu sự giám sát của cơ quan hải quan, người khai hải quan được thực hiện thay đổi về loại hình xuất, nhập khẩu theo đúng quy định của pháp luật hải quan.
2.2 Về trường hợp khai sai thông tin tờ khai hải quan có phải chịu trách nhiệm hình sự ?
- Với người khai là cá nhân
Việc khai sai thông tin tại tờ khai hải quan để nhằm mục đích trốn thuế thì người đó sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế. Theo đó, người khai này vì mục đích trốn thuế từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hay người đó khi đã khai sai với thực tế hàng hoá xuất, nhập khẩu mà không thực hiện thủ tục khai bổ sung hồ sơ khai thuế sau khi hàng hoá đã được qua thủ tục thông quan thì phải chịu trách nhiệm hình sự với tội trốn thuế, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 188 và điều 189 Bộ luật hình sự hiện hành. Ngoài ra đối với trường hợp trốn thuế đối với số tiền từ 300 triệu đồng trở lên hay hành vi đó có tính chất mức độ nguy hiểm cao như thực hiện có tổ chức, tái phạm nguy hiểm, thực hiện với thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt,... thì còn bị áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tìền từ 500 triệu đồng đến 4,5 tỷ đồng hay phạt từ 01 đế 07 năm.
- Với người khai là pháp nhân
Pháp nhân sẽ phải chịu hình phạt nếu đáp ứng theo các điều kiện như sau:
- Không bổ sung thông tin sau khi hàng hoá đã được thông quan;
- Hay thuộc các trường hợp như:
+ Số tiền trốn thuế từ 200 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng;
+ Số tiền trốn thuế từ 100 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng nhưng trước đó đã bị xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi trốn thuế hay đã từng bị kết án về tội này hoặc các tội đã được quy định tại các Điều 188, 189, 190, 191, 192, 193, 194, 195 và 196 của Bộ luật hình sự 2015 hoặc chưa được xoá án tích mà tiếp tục đã có vi phạm
Như vậy, đối với pháp nhân thực hiện phạm tội trốn thuế thì bị phạt tiền hoặc bị đình chỉ hoạt động vô thời hạn tùy thuộc vào tính chất của hành vi vi phạm.
3. Phương thức đăng ký tờ khai hải quan hiện nay
- Bước 1: Xác định loại hàng hoá xuất, nhập khẩu
Không phải tất cả các sản phẩm đều được thực hiện thủ tục xuất, nhập khẩu ra, vào thị trường nước ta mà cần biết được những loại hàng hoá nào thì được thực hiện thủ tục này:
+ Hàng thương mại thông thường là hàng hoá đủ tiêu chuẩn mà có thể xuất, nhập khẩu vào thị trường nước ta và các quốc gia khác;
+ Hàng bị cấm: các loại hàng hoá này sẽ được quy định tại phụ lục thuộc Nghị định 187/2013/NĐ-CP. Vì vậy, cần kiểm tra kỹ lưỡng đối với các loại mặt hàng hoá này để tránh bị áp dụng hình thức phạt hay nghiêm trọng hơn là ảnh hưởng về mặt pháp luật;
+ Hàng buộc phải xin giấy cấp phép nhập khẩu: các loại mặt hàng này đều được quy định tại Nghị định 187/2013/NĐ-CP là những mặt hàng bắt buộc phải có giấy tờ thủ tục nhập khẩu mới có thể làm thủ tục thông quan. Nếu thiếu các thủ tục đó thì hàng hoá sẽ bị giữ lại cảng và không đủ điều kiện đưa vào thị trường;
+ Hàng hoá cần công bố hợp chuẩn và hợp quy: Hàng hoá ở danh mục này bắt buộc phải làm thủ tục công bố hợp chuẩn, hợp quy nếu hàng hoá đó thuộc nhóm 2 về các loại hàng hoá có khả năng gây mất an toàn thuộc Thông tư 28/2012/TT-BKHCN. Còn nếu doanh nghiệp, tổ chức có nhu cầu nâng cao uy tín, chất lượng sản phẩm thì doanh nghiệp, tổ chức đó có thể làm thêm thủ tục đó.
+ Hàng hoá cần làm thủ tục kiểm tra chuyên ngành: Hiện nay chưa có văn bản quy định cụ thể nào quy định rõ ràng với các mặt hàng cần thực hiện các bước kiểm tra nhưng đối với mỗi ngành nghề sẽ có quy định khác nhau, cần căn cứ vào tính chất từng ngành nghề mà đáp ứng các yêu cầu cụ thể đó riêng.
- Bước 2: Ký kết hợp đồng ngoại thương
Đây là loại giấy tờ quan trọng để thực hiện giao dịch là tự nguyện giữa hai bên thoả thuận hợp đồng. Hợp đồng này chứa các thông tin cơ bản về hàng hoá, số lượng, trọng lượng và giá cả,...
Theo đó, những điều khoản trong hợp đồng là nội dung cần lưu ý kèm theo các giấy tờ đi kèm, cũng như một số khoản phí, lệ phí phát sinh khác.
- Bước 3: Kiểm tra bộ chứng từ hàng hoá
Trong đó gồm:
+ Hợp đồng thương mại;
+ Bộ vận tải đơn (B/L);
+ Hoá đơn thương mại (Commercial Invoice);
+ Bản sao kê hàng hoá chi tiết (Packing list);
+ Giấy chứng nhận nguồn gốc xuất xứ hàng hoá (C/O);
+ Kèm theo một số giấy tờ khác tuỳ thuộc vào loại hàng hoá;
- Bước 4: Đăng ký kiểm tra chuyên ngành (nếu có)
Nếu loại hàng hoá của bạn thuộc danh mục các loại hàng hoá phải kiểm tra chuyên ngành bắt buộc thì nên tiến hành bước thủ tục này trước, ngay sau khi nhận được Giấy bảo hành đến để tiết kiện được thời gian khi hàng nhập cảng. Thông thường giấy báo sẽ đến trước 1-2 ngày nhập cảng.
- Bước 5: Khai và truyền tờ khai hải quan
+ bước này đòi hỏi chữ ký số và đăng ký chữ ký số với Tổng cục hải quan Việt Nam. Có thể thực hiện thủ tục trực tuyến này qua hệ thống VNACCS của Tổng cục hải quan. Hay có thể mua các loại phần mềm từ các công ty tin học hợp chuẩn để có thể sử dụng thuận lợi.
+ Cần đặc biệt chú ý đến mã số cảng, mã hải quan cùng thông tin hàng hoá cần kiểm tra cụ thể và chi tiết để tránh trường hợp bị sai thông tin.
- Bước 6: Lấy lệnh giao hàng
Lấy lệnh giao hàng D/O là một loại chứng từ được phát hành bởi công ty Forwarder để yêu cầu đơn vị lưu hàng giao cho bên nhận. Để lấy lệnh giao hàng, cần chuẩn bị một số lệnh loại giấy tờ sau:
+ 1 bản sao Chứng minh thư/CMND/CCCD;
+ 1 Bản sao vận đơn;
+ 1 Bản vận đơn gốc có chữ kỹ và dấu của lãnh đạo công ty
+ Tiền phí.
- Bước 7: Chuẩn bị bộ hồ sơ hải quan
Hệ thống nộp hải quan sẽ tự động phân luồng căn cứ vào tờ khai hải quan, trong đó có 3 luồng tuỳ thuộc vào từng trường hợp mà có sự chuẩn bị phù hợp
+ luồng xanh là luồng cho thấy tờ khai hợp lệ và được duyệt không cần bổ sung và kiểm tra lại. Với luồng này, bạn chỉ cần nộp thuế và in tờ khai đã được duyệt cùng mã vạch từ websibe Tổng cục Hải quan và nộp một số thủ tục tại bộ phận Hải quan giám sát và lấy hàng về
+ luồng vàng là luồng hồ sơ còn chưa đúng, chưa chính xác và chưa đầy đủ hoặc bộ hồ sơ có nhiều mâu thuẫn.
Nếu rơi vào luồng này thì cơ quan Hải quan sẽ tiến hành kiểm tra lại bộ hồ sơ trên
+ Luồng đỏ là những bộ hồ sơ có dấu hiệu vi phạm buộc phải thực hiện kiểm tra trực tiếp gồm kiểm tra hồ sơ và kiểm tra hàng hoá.
- Bước 8: Nộp thuế và hoàn tất các thủ tục để bên Hải quan nhập hàng
Sau khi tờ khai hải quan được thông qua, bạn cần đóng một số loại thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng hay tuỳ một số trường hợp mà phải đóng thêm thuế môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt.
Hay một số loại thuế khác theo quy định tại Nghị định số 57/2019/NĐ-CP đã quy định về biểu thuế xuất khẩu ưu đãi, nhập khẩu ưu đãi đặc biệt.
- Bước 9: Làm thủ tục đổi lệnh và chuyển hàng về kho
Theo đó, cần chuẩn bị các bước sau:
- Thuê phương tiện vận chuyển hàng hoá như phương tiện xe tải, container;
- Thuê kho, bãi để bảo quản hàng hoá.
Khi này lệnh giao hàng D/O cần phải còn hiệu lực cùng giấy giới thiệu của chủ hàng, vạch khai hải quan đầy đủ chứa đầy đủ chữ ký và con dấu và cần xuất trình đầy đủ các loại giấy tờ này cho Phòng Thương Vụ của cảng để nhân viên tại đây kiểm tra lại một số thông tin và lên hoá đơn thanh toán một số khoản phí. Sau khi thực hiện các thủ tục trên, cần bố trí phương tiện, chuyển lệnh giao hàng đến kho cảng để vận chuyển hàng về kho của doanh nghiệp.
Trên đây, là bài viết tham khảo của công ty Luật Minh Khuê về "Phương thức đăng ký khai tờ khai hải quan". Mọi vướng mắc chưa rõ hoặc có nhu cầu hỗ trợ các vấn đề pháp lý khác, quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại 24/7, gọi ngay tới số: 19006162 hoặc gửi email trực tiếp tại: lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp.
