Nhà ở không chỉ là tài sản có giá trị lớn mà còn gắn liền trực tiếp với đời sống, an sinh xã hội và sự phát triển bền vững của quốc gia. Do đó, quản lý nhà nước về nhà ở luôn được xác định là một nội dung trọng tâm trong hệ thống quản lý kinh tế – xã hội. Luật Nhà ở 2023 đã quy định cụ thể các nội dung quản lý nhà nước về nhà ở, qua đó khẳng định vai trò thống nhất quản lý của Nhà nước trong việc định hướng phát triển, sử dụng và quản lý nhà ở theo đúng quy hoạch, pháp luật và lợi ích chung của xã hội.
1. Quản lý nhà nước về nhà ở bao gồm các nội dung gì theo Luật nhà ở 2023?
Theo điều 189 Luật nhà ở 2023, Nội dung quản lý nhà nước về nhà ở bao gồm:
- Xây dựng Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia và chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện chiến lược, đề án, chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở.
- Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản pháp luật về nhà ở, cơ chế, chính sách phát triển và quản lý nhà ở.
- Xây dựng và ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, phân cấp nhà ở và quản lý chất lượng nhà ở; phân hạng nhà chung cư.
- Thẩm định nội dung liên quan đến nhà ở trong quá trình quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở; quyết định chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở.
- Quản lý hồ sơ nhà ở; quản lý quỹ nhà ở thuộc tài sản công; quản lý dự án đầu tư xây dựng nhà ở.
- Điều tra, thống kê, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu, thông tin về nhà ở, quản lý, vận hành, khai thác và cung cấp cơ sở dữ liệu, thông tin về nhà ở.
- Nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, phổ biến kiến thức pháp luật trong lĩnh vực nhà ở.
- Đào tạo, bồi dưỡng nhân lực phục vụ yêu cầu phát triển và quản lý nhà ở.
- Quản lý hoạt động dịch vụ công về nhà ở; ban hành khung giá cho thuê nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân, nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp, nhà ở thuộc tài sản công.
- Hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, thanh tra, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực nhà ở.
- Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nhà ở.
Như vậy, nội dung quản lý nhà nước về nhà ở theo Điều 180 Luật Nhà ở năm 2023 được quy định một cách đầy đủ, toàn diện và có tính hệ thống, phản ánh rõ vai trò của Nhà nước trong việc hoạch định chiến lược, ban hành và tổ chức thực hiện pháp luật, quản lý chất lượng, quản lý nguồn lực, cũng như kiểm tra, giám sát và xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực nhà ở. Thông qua việc thực hiện các nội dung quản lý này, Nhà nước không chỉ bảo đảm trật tự pháp lý và tính minh bạch của thị trường nhà ở mà còn góp phần thúc đẩy phát triển nhà ở đáp ứng nhu cầu đa dạng của các tầng lớp nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội, ổn định đời sống dân cư và nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng quỹ nhà ở trên phạm vi cả nước, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế – xã hội bền vững trong dài hạn.
2. Giải quyết tranh chấp trong quản lý, sử dụng nhà chung cư
Theo điều 44 Thông tư 05/2024/TT-BXD sửa đổi bởi Điểm c Khoản 5 Điều 2 Thông tư 09/2025/TT-BXD quy định về giải quyết tranh chấp trong quản lý, sử dụng nhà chung cư như sau:
- Các tranh chấp về kinh phí quản lý vận hành nhà chung cư, về việc bàn giao, quản lý, sử dụng kinh phí bảo trì phần sở hữu chung của nhà chung cư do Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có nhà chung cư đó hoặc Tòa án hoặc trọng tài thương mại giải quyết theo quy định của pháp luật.
- Các tranh chấp giữa các thành viên Ban quản trị được giải quyết theo quy chế hoạt động của Ban quản trị đã được Hội nghị nhà chung cư thông qua.
Trường hợp thành viên Ban quản trị hoặc Ban quản trị bị bãi nhiệm, miễn nhiệm, thay thế mà không bàn giao con dấu thì Ban quản trị được thành lập mới có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền về cấp, đăng ký con dấu thực hiện việc thu hồi, bàn giao hoặc hủy con dấu để đăng ký, cấp con dấu mới theo quy định về cấp, đăng ký và quản lý con dấu cho Ban quản trị mới thành lập.
Trường hợp thành viên Ban quản trị hoặc Ban quản trị bị bãi nhiệm, miễn nhiệm, thay thế mà không bàn giao tài khoản quản lý kinh phí bảo trì phần sở hữu chung của nhà chung cư, tài khoản quản lý hoạt động của Ban quản trị thì Ban quản trị được thành lập mới có quyền yêu cầu tổ chức tín dụng đang quản lý các tài khoản này phong tỏa tài khoản, chấm dứt thực hiện các giao dịch có liên quan đến Ban quản trị bị bãi nhiệm, miễn nhiệm, thay thế và thực hiện lập, bàn giao tài khoản này cho Ban quản trị được thành lập mới theo quy định của Quy chế này và pháp luật có liên quan. Tổ chức tín dụng đang quản lý tài khoản này phải bàn giao cho Ban quản trị mới theo quy định của Quy chế này.
- Các tranh chấp giữa Ban quản trị với chủ sở hữu, người sử dụng nhà chung cư về việc bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm, thay thế thành viên Ban quản trị hoặc các vấn đề khác liên quan đến công tác quản lý vận hành nhà chung cư được giải quyết trên cơ sở thương lượng; trường hợp không thương lượng được thì đề nghị tổ chức họp Hội nghị nhà chung cư để giải quyết.
- Các tranh chấp về hợp đồng dịch vụ quản lý vận hành, hợp đồng bảo trì, hợp đồng dịch vụ quản lý vận hành nhà chung cư giữa đơn vị cung cấp dịch vụ và đơn vị quản lý vận hành được giải quyết theo thỏa thuận giữa các bên; trường hợp không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án hoặc trọng tài thương mại giải quyết theo quy định của pháp luật.
Như vậy, các tranh chấp phát sinh trong quá trình quản lý, sử dụng nhà chung cư được pháp luật quy định cơ chế giải quyết đa dạng, linh hoạt và phù hợp với tính chất của từng loại tranh chấp, kết hợp giữa thương lượng, tự quản trong nội bộ nhà chung cư và sự can thiệp của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, Tòa án hoặc trọng tài thương mại, qua đó góp phần bảo đảm hoạt động quản lý, vận hành nhà chung cư được ổn định, minh bạch, đúng pháp luật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể có liên quan.
3. Xử lý vi phạm trong quản lý, sử dụng nhà chung cư
Theo điều 45 Thông tư 05/2024/TT-BXD quy định về việc xử lý vi phạm trong quản lý, xử dụng nhà chung cư như sau:
Điều 45. Xử lý vi phạm
1. Trường hợp Hội nghị nhà chung cư được tổ chức họp không đúng quy định của Quy chế này thì các quyết định, kết quả của cuộc họp Hội nghị nhà chung cư đó không được công nhận và phải tổ chức họp Hội nghị nhà chung cư để quyết định lại.
2. Người lợi dụng chức vụ quyền hạn, chủ sở hữu, người sử dụng nhà chung cư làm trái quy định về quản lý, sử dụng nhà chung cư thì tùy theo mức độ vi phạm mà bị xử lý hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
3. Người có hành vi vi phạm mà gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.
4. Xử lý các trường hợp vi phạm khác liên quan đến quản lý, sử dụng nhà chung cư theo quy định của Luật Nhà ở.
Như vậy, các quy định về xử lý vi phạm trong quản lý, sử dụng nhà chung cư đã thiết lập một cơ chế chế tài toàn diện và nghiêm minh, theo đó mọi hành vi tổ chức, quản lý, sử dụng nhà chung cư không đúng quy định, từ vi phạm về trình tự, thủ tục tổ chức Hội nghị nhà chung cư, hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc cố ý làm trái quy định pháp luật, đến các hành vi gây thiệt hại về tài sản và quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể có liên quan, đều phải chịu hậu quả pháp lý tương ứng, bao gồm việc không công nhận hiệu lực của các quyết định trái quy định, xử lý hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự và nghĩa vụ bồi thường thiệt hại, qua đó góp phần bảo đảm kỷ cương pháp luật, nâng cao hiệu quả quản lý nhà chung cư và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cộng đồng cư dân.
Kết luận
Các nội dung quản lý nhà nước về nhà ở theo Luật Nhà ở 2023 được xây dựng toàn diện, bao quát từ công tác xây dựng chính sách, pháp luật, quy hoạch, phát triển nhà ở cho đến thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Những quy định này không chỉ tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho các chủ thể tham gia vào lĩnh vực nhà ở mà còn góp phần bảo đảm trật tự, kỷ cương và sự minh bạch trong quản lý, sử dụng nhà ở.
Việc thực hiện hiệu quả công tác quản lý nhà nước về nhà ở có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm quyền có chỗ ở của người dân, thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển lành mạnh và bền vững, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của cơ quan nhà nước. Trong bối cảnh Luật Nhà ở 2023 chính thức có hiệu lực, việc hiểu đúng và triển khai đúng các nội dung quản lý nhà nước về nhà ở sẽ là nền tảng quan trọng cho sự phát triển ổn định của lĩnh vực nhà ở trong thời gian tới.
Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900 6162 để được giải đáp.
