Mục lục bài viết

1. Giới thiệu về các khoản thu trong năm học 2024-2025

Năm học 2024-2025 đánh dấu một bước quan trọng trong việc điều chỉnh và quản lý các khoản thu trong hệ thống giáo dục Việt Nam. Mục tiêu chính của việc điều chỉnh này là nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng và tránh tình trạng "lạm thu" tại các cơ sở giáo dục.

Những điểm mới nổi bật trong năm học 2024-2025:

- Miễn giảm học phí:

+ Trẻ em mầm non 5 tuổi được miễn học phí từ ngày 01/09/2024.

+ Học sinh trung học cơ sở được miễn học phí từ năm học 2025-2026.

- Hạn chế các khoản thu ngoài:

+ Nghiêm cấm các khoản thu không đúng quy định, tự ý tăng thu hoặc thu thêm các khoản phí không nằm trong danh mục cho phép.

+ Tăng cường kiểm tra, giám sát để phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm.

- Minh bạch hóa thông tin:

+ Công khai, minh bạch các khoản thu, mức thu và mục đích sử dụng quỹ trên các phương tiện thông tin đại chúng và tại cơ sở giáo dục.

- Tăng cường vai trò của phụ huynh:

+ Tạo điều kiện để phụ huynh tham gia giám sát, phản ánh các vấn đề liên quan đến các khoản thu tại trường.

Mục tiêu của việc điều chỉnh:

- Đảm bảo quyền lợi của học sinh và phụ huynh: Giảm gánh nặng tài chính cho gia đình, tạo điều kiện bình đẳng cho tất cả học sinh được tiếp cận giáo dục.

- Nâng cao chất lượng giáo dục: Đảm bảo nguồn kinh phí hợp lý để đầu tư vào cơ sở vật chất, trang thiết bị và nâng cao chất lượng dạy và học.

- Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh: Ngăn chặn các hành vi tiêu cực, tạo niềm tin trong xã hội về sự công bằng và minh bạch của hệ thống giáo dục.

 

2. Các khoản thu học phí và dịch vụ hỗ trợ giáo dục

2.1. Quy định về mức học phí

Dựa trên Công văn số 2179/BGDĐT-KHTC phát hành vào năm 2024, quy định về các khoản thu trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo cho năm học 2024 - 2025 được đưa ra như sau:

Học phí trong năm học 2024 - 2025

Việc thu học phí trong năm học này cần được thực hiện theo đúng quy định được nêu trong Nghị định số 97/2023/NĐ-CP do Chính phủ ban hành. Nghị định này sửa đổi và bổ sung một số điều của Nghị định số 81/2021/NĐ-CP. Cụ thể, Nghị định số 97/2023/NĐ-CP quy định về cơ chế thu và quản lý học phí đối với các cơ sở giáo dục nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân, cùng với các chính sách liên quan đến việc miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập và quy định giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.

 

2.2. Các khoản thu dịch vụ phục vụ hoạt động giáo dục

Các khoản thu liên quan đến dịch vụ phục vụ và hỗ trợ hoạt động giáo dục tại các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông công lập được thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành, ngoài học phí. Cụ thể, mức thu các khoản phí dịch vụ này phải đáp ứng nhu cầu của người học và được quy định dựa trên Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh. Nghị quyết này sẽ được ban hành dựa trên điều kiện thực tế của từng địa phương, đảm bảo phù hợp với các quy định hiện hành.

Căn cứ pháp lý cho việc quy định các khoản thu này được nêu rõ tại khoản 3 Điều 7 của Nghị định số 24/2021/NĐ-CP của Chính phủ. Nghị định này quy định việc quản lý thu chi trong các cơ sở giáo dục mầm non và cơ sở giáo dục phổ thông công lập, đồng thời hướng dẫn cụ thể về các khoản thu ngoài học phí, đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong việc thu chi tài chính tại các cơ sở giáo dục.

 

3. Quy định về sách giáo khoa và trang thiết bị học tập

Theo quy định của Luật Giá 2023, có hiệu lực từ ngày 01/07/2024, sách giáo khoa sẽ được đưa vào danh mục các loại hàng hóa mà Nhà nước có trách nhiệm thực hiện việc định giá. Cụ thể, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ chịu trách nhiệm xác định mức giá tối đa cho các loại sách giáo khoa. Điều này có nghĩa là giá của sách giáo khoa sẽ được quy định và kiểm soát chặt chẽ bởi các cơ quan chức năng để đảm bảo rằng mức giá không vượt quá mức giá tối đa do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định, nhằm đảm bảo sự công bằng và hợp lý cho tất cả các bên liên quan trong hệ thống giáo dục.

 

4. Chính sách miễn giảm học phí và hỗ trợ học sinh

Thực hiện các chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập và hỗ trợ đóng học phí theo quy định tại Chương IV của Nghị định 81/2021/NĐ-CP của Chính phủ.

Theo quy định, từ năm học 2024 - 2025, trẻ em mầm non 5 tuổi theo Điều 15, Khoản 6 của Nghị định 81/2021/NĐ-CP sẽ được miễn học phí bắt đầu từ ngày 01 tháng 9 năm 2024.

Các đối tượng được miễn học phí theo quy định mới nhất bao gồm:

- Các đối tượng theo Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng năm 2020 đang học tại các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.

- Trẻ em học mẫu giáo và học sinh, sinh viên khuyết tật.

- Trẻ em học mẫu giáo và học sinh dưới 16 tuổi không có nguồn nuôi dưỡng, và người từ 16 đến 22 tuổi đang học phổ thông, giáo dục đại học văn bằng thứ nhất, thuộc đối tượng hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng theo khoản 1 và khoản 2 Điều 5 Nghị định 20/2021/NĐ-CP. Người học các trình độ trung cấp, cao đẳng mồ côi cả cha lẫn mẹ, không nơi nương tựa theo Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014.

- Trẻ em học mẫu giáo và học sinh phổ thông, học viên tại cơ sở giáo dục thường xuyên theo chương trình giáo dục phổ thông có cha, mẹ, hoặc ông bà thuộc diện hộ nghèo theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.

- Trẻ em mầm non 5 tuổi ở thôn/bản đặc biệt khó khăn, xã khu vực 3 vùng dân tộc và miền núi, xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển, hải đảo theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.

- Trẻ em mầm non 5 tuổi không thuộc đối tượng (5) được miễn học phí từ năm học 2024 - 2025, bắt đầu từ ngày 01 tháng 9 năm 2024.

- Trẻ em mầm non và học sinh phổ thông, học viên tại cơ sở giáo dục thường xuyên theo chương trình giáo dục phổ thông là con đẻ, con nuôi hợp pháp của hạ sĩ quan, binh sĩ tại ngũ theo quy định tại khoản 2 Điều 6 Nghị định 27/2016/NĐ-CP.

- Học sinh trung học cơ sở ở thôn/bản đặc biệt khó khăn, xã khu vực 3 vùng dân tộc và miền núi, xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển, hải đảo từ năm học 2022 - 2023, bắt đầu từ ngày 01 tháng 9 năm 2022.

- Học sinh trung học cơ sở không thuộc đối tượng (8) được miễn học phí từ năm học 2025 - 2026, bắt đầu từ ngày 01 tháng 9 năm 2025.

- Học sinh, sinh viên hệ cử tuyển (bao gồm cả học sinh cử tuyển học nghề nội trú với thời gian đào tạo từ 3 tháng trở lên) theo quy định của Chính phủ về chế độ cử tuyển vào các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.

- Học sinh tại trường phổ thông dân tộc nội trú, trường dự bị đại học, khoa dự bị đại học.

- Học sinh, sinh viên tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học thuộc dân tộc thiểu số có cha, mẹ hoặc ông bà thuộc hộ nghèo và cận nghèo theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.

- Sinh viên học chuyên ngành Mác-Lê nin và Tư tưởng Hồ Chí Minh.

- Học sinh, sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh học các chuyên ngành Lao, Phong, Tâm thần, Giám định pháp y, Pháp y tâm thần và Giải phẫu bệnh tại các cơ sở đào tạo nhân lực y tế công lập theo chỉ tiêu đặt hàng của Nhà nước.

- Học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số rất ít người quy định tại khoản 1 Điều 2 Nghị định 57/2017/NĐ-CP ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn theo quy định hiện hành.

- Người học thuộc các đối tượng của các chương trình, đề án được miễn học phí theo quy định của Chính phủ.

- Người tốt nghiệp trung học cơ sở học tiếp lên trình độ trung cấp.

- Người học các trình độ trung cấp, cao đẳng trong các ngành, nghề khó tuyển sinh nhưng xã hội có nhu cầu theo danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định.

- Người học các ngành, nghề chuyên môn đặc thù đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh theo quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014 và các ngành, nghề chuyên môn đặc thù do Thủ tướng Chính phủ quy định.

 

5. Công khai và giám sát các khoản thu

Yêu cầu công khai về các khoản thu chi tài chính tại các cơ sở giáo dục là một đòi hỏi chính đáng và cấp thiết. Việc minh bạch hóa các khoản thu không chỉ giúp tăng cường niềm tin của phụ huynh, học sinh và xã hội vào nhà trường mà còn góp phần ngăn chặn các hành vi tiêu cực như lạm thu, sử dụng sai mục đích nguồn quỹ.

Trách nhiệm của các trường học

Các cơ sở giáo dục có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch và công khai trong các hoạt động tài chính. Cụ thể:

- Công khai thông tin: Các trường cần công khai đầy đủ, chi tiết các khoản thu, chi, nguồn gốc và mục đích sử dụng quỹ trên các kênh thông tin dễ tiếp cận như bảng tin trường, website, hoặc các cuộc họp phụ huynh.

- Giải trình rõ ràng: Khi có yêu cầu, nhà trường phải sẵn sàng giải trình cụ thể, minh bạch về các khoản thu chi với học sinh, phụ huynh và các cơ sở quản lý.

- Xây dựng quy chế: Mỗi trường cần ban hành quy chế quản lý tài chính rõ ràng, cụ thể, được sự đồng thuận của ban đại diện cha mẹ học sinh và công bố công khai.

- Tham gia giám sát: Nhà trường cần tạo điều kiện thuận lợi để học sinh, phụ huynh và các tổ chức xã hội tham gia giám sát các hoạt động tài chính của trường.

Tăng cường kiểm tra, thanh tra và giám sát

Để ngăn chặn tình trạng lạm thu và đảm bảo tính công khai, minh bạch trong các hoạt động tài chính của các cơ sở giáo dục, cần có sự vào cuộc của các cơ quan chức năng:

- Tăng cường kiểm tra, thanh tra: Các cơ quan quản lý giáo dục cần thực hiện thường xuyên các cuộc kiểm tra, thanh tra đột xuất đối với các trường học, đặc biệt là những trường có dấu hiệu vi phạm.

- Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm: Đối với các trường hợp vi phạm quy định về quản lý tài chính, cần xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật, tạo tính răn đe.

- Xây dựng cơ chế giám sát xã hội: Khuyến khích sự tham gia của các tổ chức xã hội, báo chí trong việc giám sát các hoạt động của nhà trường, góp phần tạo ra một môi trường giáo dục trong sạch, minh bạch.

Bạn đọc có thể tham khảo bài viết sau: Vai trò của giáo dục đối với phát triển nhân cách 
Bạn đọc thắc mắc pháp lý có thể liên hệ qua số tổng đài 19006162 hoặc thông qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn