1. Các phương pháp thực hiện nổ mìn công nghiệp
Theo Điều 34 của Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2019/BCT về An toàn trong sản xuất, thử nghiệm, nghiệm thu, bảo quản, vận chuyển, sử dụng, tiêu hủy vật liệu nổ công nghiệp và bảo quản tiền chất thuốc nổ, có 4 phương pháp nổ mìn công nghiệp được quy định như sau:
- Nổ mìn bằng dây cháy chậm
+ Đặc điểm: Sử dụng dây cháy chậm để truyền lửa và kích thích vật liệu nổ.
+ Cách thực hiện: Dây cháy chậm được đốt cháy tạo ra lửa, lửa này truyền dẫn đến vùng kích thích vật liệu nổ, gây phản ứng nổ.
- Nổ mìn bằng dây nổ
+ Đặc điểm: Sử dụng dây nổ để truyền tín hiệu và kích thích vật liệu nổ.
+ Cách thực hiện: Khi dây nổ được kích thích (thông thường thông qua tín hiệu điện), nó truyền dẫn tín hiệu và năng lượng đến vùng kích thích vật liệu nổ, tạo điều kiện cho quá trình nổ xảy ra.
- Nổ mìn bằng kíp nổ điện
+ Đặc điểm: Sử dụng kíp nổ điện để tạo tín hiệu và kích thích vật liệu nổ.
+ Cách thực hiện: Kíp nổ điện được kích thích bằng tín hiệu điện, tạo ra năng lượng để kích thích vùng vật liệu nổ, gây ra quá trình nổ.
- Nổ mìn bằng kíp nổ phi điện
+ Đặc điểm: Sử dụng kíp nổ không dùng điện để tạo tín hiệu và kích thích vật liệu nổ.
+ Cách thực hiện: Kíp nổ phi điện được thiết kế để tạo tín hiệu và kích thích vật liệu nổ mà không cần sử dụng nguồn điện, thường sử dụng cơ học hoặc hóa học để kích thích.
Các phương pháp trên đều được thiết kế và thực hiện theo quy chuẩn để đảm bảo an toàn và hiệu suất trong quá trình sử dụng vật liệu nổ công nghiệp.
2. Quy định về an toàn khi nổ mìn công nghiệp bằng dây cháy chậm
Theo quy định tại Điều 34 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2019/BCT về quy định an toàn khi áp dụng phương pháp nổ mìn bằng dây cháy chậm như sau:
- Nổ mìn bằng dây cháy chậm
+ Cho phép sử dụng mồi lửa âm ỉ hoặc diêm để đốt ngòi mìn. Trong trường hợp khởi nổ 01 phát mìn, diêm được phép sử dụng.
+ Chiều dài dây cháy chậm của ngòi mìn phải đảm bảo thời gian đốt tất cả các ngòi mìn và di chuyển đến vị trí an toàn.
+ Khi nổ mìn ở gương hầm lò sử dụng ống đốt, chiều dài dây của ngòi mìn không được nhỏ hơn 1,0 m, và đoạn dây cháy chậm nằm ngoài miệng lỗ mìn không được ngắn hơn 25 cm.
+ Khi đốt lớn hơn 05 ngòi mìn trên mặt đất, sử dụng ngòi mìn kiểm tra để kiểm tra thời gian đốt. Ngòi mìn kiểm tra phải được đốt đầu tiên.
+ Ngòi mìn kiểm tra được đặt cách phát mìn đốt đầu tiên không gần hơn 5,0 m và không được đặt trên đường rút lui của thợ mìn.
+ Không được sử dụng ngòi mìn dài hơn 10 m. Khi sử dụng ngòi mìn dài hơn 4,0 m, sử dụng 02 ngòi mìn và đốt đồng thời cùng một lúc.
+ Thợ mìn phải rút ra khỏi khu vực bãi mìn ngay sau khi đốt xong các ngòi mìn hoặc sau khi ngòi mìn kiểm tra đã nổ hoặc đoạn dây cháy chậm kiểm tra đã cháy h
+ Không được nổ mìn bằng dây cháy chậm ở các môi trường nguy hiểm về khí, bụi nổ, các lò đứng, lò nghiêng có độ dốc trên 30º, hoặc khi thợ mìn rút ra nơi an toàn gặp khó khăn, trở ngại.
- An toàn sau khi nổ mìn:
+ Thợ mìn phải rút ra khỏi khu vực bãi mìn sau khi đốt xong.
+ Trong trường hợp không thể đếm số phát mìn đã nổ, thợ mìn chỉ được trở lại khu vực bãi mìn sau 15 phút từ lúc phát mìn cuối cùng nổ, và sau khi đất đá ngừng xô đẩy trên gương tầng đối với nổ mìn trên mặt đất hoặc sau khi đã thông gió hết khói mìn đối với nổ mìn trong hầm lò.
3. Quy định an toàn về nổ mìn công nghiệp bằng dây nổ
Khi áp dụng phương pháp nổ mìn bằng dây nổ, việc đảm bảo an toàn là rất quan trọng để tránh tai nạn và bảo vệ nhân viên thực hiện công việc. Dưới đây là những quy định an toàn cụ thể theo Điều 34 của Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2019/BCT:
- Chuẩn bị dây nổ:
+ Dây nổ phải được áp chặt hoặc ngập vào thỏi thuốc nổ nhạy, hoặc nếu sử dụng quả mồi nổ, phải luồn dây nổ qua lỗ xuyên tâm có sẵn trên quả mồi nổ.
+ Thực hiện đúng hướng dẫn sử dụng của nhà chế tạo khi đấu hai đoạn dây nổ hoặc đấu dây nhánh với dây chính của mạng nổ mìn bằng dây nổ.
- Kích nổ dây nổ:
+ Khi kích nổ dây nổ bằng kíp, lắp rơ le vi sai vào đường dây nổ chính hoặc để khởi nổ lại dây nổ, kíp nổ phải áp sát với dây nổ, và đặt ở đoạn cách đầu dây từ 10 cm đến 15 cm.
+ Đảm bảo rằng hướng truyền nổ của dây nhánh trùng với hướng truyền nổ của dây chính khi đấu dây nhánh vào dây chính.
- Lắp mạng dây nổ:
+ Không để dây nổ bị xoắn, gẫy khi lắp mạng dây
+ Khi có các dây giao nhau, phải đặt vật cách ly để đảm bảo 02 dây nổ cách nhau lớn hơn 10 cm.
+ Khi đấu đúp mạng, phải đồng thời khởi nổ cả 02 mạng bằng các kíp nổ cùng loại buộc chặt vào nhau.
- Che phủ mạng dây nổ: Phải che phủ mạng dây nổ đấu ở ngoài trời có nhiệt độ ≥ 30ºC để tránh tác động của ánh sáng mặt trời.
Những biện pháp an toàn này giúp đảm bảo rằng quá trình nổ mìn bằng dây nổ được thực hiện một cách an toàn và hiệu quả. Ngoài ra, đội ngũ thực hiện viên cần được đào tạo và thông tin đầy đủ về các biện pháp an toàn này.
4. Quy định về an toàn nổ mìn công nghiệp bằng kíp nổ điện
Căn cứ theo Điều 34 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2019/BCT về quy định an toàn khi áp dụng phương pháp nổ mìn bằng kíp nổ điện như sau:
- Kíp nổ điện không được bảo quản, vận chuyển, sử dụng gần các nguồn thu, phát sóng điện từ tần số radio nhỏ hơn khoảng cách quy định tại Phụ lục 6 của Quy chuẩn này, trừ khi kíp nổ điện được bao gói trong bao bì của nhà sản xuất hoặc được đặt trong các hòm có vỏ bọc kim loại có chèn lót đệm mềm không phát sinh tia lửa khi ma sát. Sử dụng thiết bị điện từ tần số radio cầm tay (điện thoại di động, thiết bị vi sóng...) trong phạm vi bán kính 50 m của khu vực nổ mìn bằng kíp nổ điện không được phép.
- Trước khi sử dụng, đo kiểm tra trị số điện trở của 10% số lượng kíp nổ điện để đảm bảo sự phù hợp với quy chuẩn. Quá trình đo điện trở phải được thực hiện trên bàn có gờ bao quanh cao hơn 2,0 cm, mặt bàn phủ lớp vật liệu mềm chiều dày không nhỏ hơn 3,0 mm, đặt trong buồng riêng của kho hầm lò, nhà chuẩn bị VLNCN, trên bãi đất trống có mái che. Số lượng kíp nổ điện tối đa trên một bàn của một thợ mìn không được lớn hơn 10 kíp nổ, và chúng phải được đặt trong ống kim loại hoặc phía sau tấm gỗ dày không nhỏ hơn 10 cm.
- Dòng điện phát vào mạch đo điện trở của thiết bị đo điện trở của kíp nổ điện, mạng điện nổ mìn không được lớn hơn 50 mA. Thiết bị đo điện trở của kíp nổ điện và mạng điện nổ mìn phải được kiểm định và hiệu chuẩn theo quy định của pháp luật về đo lường.
- Kíp nổ điện sử dụng không được có vỏ dây dẫn chịu nước khi nổ mìn trên mặt đất trong điều kiện khô ráo.
- Dây dẫn chính của mạng nổ mìn (dây trục) chỉ được sử dụng loại có vỏ bọc cách điện.
- Toàn bộ kíp nổ điện sử dụng trong một mạng nổ mìn điện phải thuộc cùng loại và của cùng một nhà sản xuất.
- Phải cách điện tại các điểm đấu nối dây mạng và kiểm tra xác định trị số cường độ dòng điện rò (dòng điện lạc) khi nổ mìn tại vị trí mạng nổ mìn điện gần nguồn điện có khả năng gây ra dòng điện rò (đường điện ngầm, thiết bị điện, đường ray kim loại của tàu điện...). Nếu trị số dòng điện rò lớn hơn 50 mA trên 1,0 Ω điện trở đo tại khu vực đặt kíp điện, phải kiểm tra và loại trừ nguồn gây ra dòng điện rò trước khi tiến hành nạp, nổ mìn.
- Việc đấu nối mạng nổ mìn điện phải được thực hiện bởi thợ mìn có kinh nghiệm không nhỏ hơn 06 tháng làm việc với phương pháp nổ mìn điện, và chỉ được thực hiện sau khi đã nạp mìn và lấp bua xong. Những người không liên quan đến việc đấu nối phải rời khỏi khu vực bãi nổ mìn.
- Chỉ thực hiện đấu nối sau khi nạp mìn và lấp bua xong, người không liên quan đến việc đấu nối đã ra khỏi khu vực bãi nổ mìn. Trình tự đấu nối từ dây dẫn của kíp của phát mìn kết nối dây nhánh và các nhánh kết nối với nhau thành mạng của bãi nổ, sau đó đấu chập mạch. Không được đấu mạng điện nổ mìn theo hướng đi từ nguồn điện đến các phát mìn. Chỉ kết nối mạng của bãi nổ với dây chính khi có lệnh của chỉ huy nổ mìn.
- Đầu cuối đường dây dẫn chính của mạng điện nổ mìn phải được đấu chập mạch cho đến khi đấu chúng vào cọc đấu dây của máy nổ mìn hoặc thiết bị đóng ngắt nguồn điện.
- Sử dụng thiết bị chuyên dùng để đo điện trở và tính thông suốt của mạng nổ mìn điện sau khi đấu nối. Nếu trị số điện trở đo sai lệch so với trị số tính toán trên 10%, phải tìm nguyên nhân gây ra sai lệch. Thời gian đo kiểm tra điện trở mạng điện nổ mìn không lớn hơn 04 s.
- Các máy nổ mìn và thiết bị đóng ngắt nguồn điện nổ mìn phải được đặt ở vị trí an toàn. Không được đấu đường dây dẫn chính của mạng điện nổ mìn trực tiếp vào nguồn điện không qua thiết bị đóng, ngắt nguồn điện cho nổ mìn. Đầu dây dẫn chính khi chưa đấu vào thiết bị phải cách thiết bị không nhỏ hơn 5,0 m.
- Kể từ lúc bắt đầu đấu nối mạng điện nổ mìn, tất cả các thiết bị điện, dây cáp điện, mạng điện tiếp xúc và các đường điện trên không, nằm ở trong giới hạn của vùng nguy hiểm đều không được mang điện. Trong thời gian đấu nối mạng điện nổ mìn, cho phép sử dụng đèn điện có điện áp nhỏ hơn 36 V để chiếu sáng vị trí làm việc.
- Cho phép sử dụng các máy nổ mìn, nguồn điện có điện áp không lớn hơn 220 V để làm nguồn điện khởi nổ. Thiết bị đóng ngắt nguồn điện phải là thiết bị chuyên dùng để nổ mìn và được đặt trong hòm, tủ có khóa.
- Chìa khóa của máy nổ mìn, khóa hộp thiết bị đóng ngắt nguồn điện làm nguồn khởi nổ phải do người chỉ huy nổ mìn giữ trong suốt thời gian từ lúc chuẩn bị nạp cho đến lúc khởi nổ.
- Khi nổ mìn điện, thợ mìn chỉ được ra khỏi vị trí an toàn khi đã tháo 02 đầu dây dẫn chính ra khỏi nguồn điện và đấu chập mạch lại với nhau, nhưng không được sớm hơn 05 phút kể từ khi nổ mìn, đất đá hết xô đổ (đối với trường hợp nổ mìn lộ thiên), hoặc sau khi đã thông gió theo quy định (đối với trường hợp nổ mìn hầm lò).
- Trường hợp phát mìn không nổ sau khi khởi nổ, người khởi nổ phải tháo 02 đầu dây dẫn chính ra khỏi cầu dao, máy nổ mìn, đấu chập 02 đầu dây; chỉ huy nổ mìn khóa cầu dao, cất chìa khóa cầu dao hoặc máy nổ mìn. Sau 10 phút khi hoàn thành các công việc kể trên mới được vào xem xét nguyên nhân mìn bị câm.
- Cường độ dòng điện gây nổ phóng vào mỗi kíp phải được tính toán để đảm bảo không được nhỏ hơn 1,0 A khi số lượng kíp nổ đồng thời đến 100 kíp, không nhỏ hơn 1,3 A khi số lượng kíp nổ đồng thời từ 100 kíp đến 300 kíp và không nhỏ hơn 2,5 A khi khởi nổ bằng dòng điện xoay chiều.
- Tất cả các máy nổ mìn trước khi sử dụng phải được kiểm tra ở điện áp xung lâu dài (đối với mỏ nguy hiểm về khí hoặc bụi nổ), dòng điện xung tăng cường và phải được kiểm định theo quy định hiện hành.
- Sau 05 phút kể từ lúc bãi mìn nổ, thợ mìn được giao nhiệm vụ kiểm tra bãi nổ mới được vào khu vực bãi mìn để kiểm tra an toàn.
Quý khách có nhu cầu xem thêm bài viết sau: Bảo đảm an toàn bức xạ cho nhân viên bức xạ y tế
Nếu quý khách hàng đang gặp phải bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, xin vui lòng không ngần ngại liên hệ với chúng tôi thông qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẵn sàng lắng nghe và cung cấp sự tư vấn chuyên nghiệp để giúp quý khách giải quyết mọi vấn đề một cách hiệu quả và đúng luật. Ngoài ra, quý khách hàng cũng có thể gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc một cách nhanh chóng. Chúng tôi cam kết đáp ứng mọi yêu cầu của quý khách hàng một cách chu đáo và chất lượng.
