1. Nghị định số 60/2021/NĐ-CP về tự chủ tài chính đơn vị sự nghiệp công lập?

Theo khoản 1 Điều 9 Luật Viên chức 2010 quy định đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật, do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội quyết định. Đây là các tổ chức có tư cách pháp nhân, chuyên cung cấp dịch vụ công và thực hiện nhiệm vụ phục vụ quản lý nhà nước.

Nghị định số 60/2021/NĐ-CP ban hành vào ngày 23/06/2021 bởi Thủ tướng chính phủ đặt ra cơ chế tự chủ tài chính mới cho các đơn vị sự nghiệp công lập (SNCL). Theo đó, nghị định này áp dụng cho một loạt các đơn vị, bao gồm các tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước lập ra theo quy định của pháp luật, được coi là tư cách pháp nhân với con dấu và tài khoản riêng, chúng cung cấp các dịch vụ sự nghiệp công hoặc hỗ trợ quản lý nhà nước.

Cụ thể, nghị định áp dụng cho đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Đài truyền hình Việt Nam, Đài tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam và những đơn vị sự nghiệp công lập khác thực hiện theo quy định cụ thể của nghị định này cùng với các quy định khác của Đảng và pháp luật có liên quan, ngoài ra nghị định cũng áp dụng với các tổ chức chính trị, xã hội. Bên cạnh đó, nghị định cũng mở rộng phạm vi áp dụng cho những đơn vị sự nghiệp công được thành lập theo Hiệp định và cam kết giữa chính phủ Việt Nam với chính phủ các nước hoặc tổ chức quốc tế. Các đơn vị này thực hiện cơ chế tài chính theo cam kết, Điều ước quốc tế hoặc Quyết định đặc thù mà Thủ tướng Chính phủ ban hành. Nghị định này nhấn mạnh sự cần thiết của việc áp dụng cơ chế tài chính linh hoạt để nâng cao khả năng quản lý và hiệu suất hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững và đổi mới trong sự phát triển đa dạng của nền kinh tế xã hội.

Theo đó, nghị định số 60/2021/NĐ-CP cũng có quy định về nguồn tài chính của đơn vị (tại Điều 11, Điều 15 và Điều 19), cụ thể:

- Nguồn ngân sách nhà nước, nguồn thu nhập được cấp từ ngân sách quốc gia, bao gồm các khoản chi tiêu được phê duyệt để hỗ trợ hoạt động chung và thực hiện nhiệm vụ cụ thể của các tổ chức này.

- Nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp, các khoản thu này đến tự việc cung cấp dịch vụ hoặc sản phẩm, đóng góp đáng kể vào nguồn thu nhập tự chủ của đơn vị.

- Nguồn thu phí được để lại đơn vị sự nghiệp công lập để chi theo quy định của pháp luật về phí, lệ phí, những khoản thu này được sử dụng để bù đắp chi phí liên quan đến cung cấp dịch vụ, quản lý, phát triển của đơn vị.

- Nguồn vốn từ vay, viện trợ và tài trợ, các đơn vị công có thể huy động vốn từ việc vay ngân hàng, nhận viện trợ từ các tổ chức tài chính quốc tế, các tổ chức phi chính phủ theo quy định của pháp luật.

- Nguồn thu khác theo quy định của pháp luật, ngoài các nguồn thu được nêu trên thì đơn vị sự nghiệp công lập có thể khai khác các nguồn thu khác hợp pháp theo quy định của luật, bao gồm các khoản thu từ các nguồn không dựa vào ngân sách nhà nước hoặc từ các giao dịch đặc biệt được pháp luật quy định.

2. Quy định mở tài khoản giao dịch của đơn vị sự nghiệp công lập

Theo quy định hiện hành tại Nghị định 60/2021/NĐ-CP, việc mở tài khoản giao dịch của các đơn vị sự nghiệp công lập được điều chỉnh như sau:

- Tài khoản có thể mở tại ngân hàng để quản lý các khoản thu từ các hoạt động sự nghiệp, kinh doanh và dịch vụ.

- Đơn vị thuộc nhóm 3 hoặc 4 có thể mở tài khoản chuyên thu tại ngân hàng cho các khoản thu liên quan đến khám, chữa bệnh, dịch vụ y tế dự phòng và học phí theo mức giá quy định bởi cơ quan có thẩm quyền.

- Nhóm 3 tự bảo đảm một phần chi thường xuyên, trong khi nhóm 4 được nhà nước đảm bảo chi thường xuyên.

Mở tài khoản giao dịch của các đơn vị sự nghiệp công lập nhấn mạnh sự linh hoạt trong quản lý việc sử dụng tài khoản giao dịch, đồng thời thể hiện cam kết của đơn vị đối với quy định pháp luật liên quan đến tài chính và nguồn thu chi.

Các biện pháp đổi mới cơ chế tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL) được xem là hướng đi đúng và bền vững của Đảng và Nhà nước. Trong bối cảnh hiện này khi Bộ Tài chính đã đưa ra Nghị định số 60/2021/NĐ-CP để thay thế Nghị định 16/2015/NĐ-CP (đã hết hiệu lực) và một số văn bản khác nhằm mở ra một hành lang pháp lý mới, giúp khắc phục những hạn chế và thúc đẩy cơ chế tự chủ tài chính. Nghị định mang nhiều điểm đột phá quan trọng. Quy định về thời hạn hoàn thành lộ trình tính giá dịch vụ sự nghiệp công lập, đặc biệt trong các lĩnh vực cơ bản như y tế và giáo dục. Điều này nhằm tăng tính minh bạch và công bằng trong quản lý tài chính, đồng thời tạo điều kiện cho các ĐVSNCL tự chủ tài chính hiệu quả. Nghị định tập trung vào trách nhiệm định kỳ để đánh giá và nâng cao mức độ tự chủ tài chính của các ĐVSNCL. Điều này giúp theo dõi và đảm bảo sự tiến triển liên tục trong quá trình thực hiện cơ chế tự chủ tài chính. Việc xác định mức độ tự chủ thường xuyên của đơn vị dựa trên sự tách bạch giữa nguồn thu và nhiệm vụ chi. Giúp định rõ hơn về Ngân sách Nhà nước (NSNN) chỉ hỗ trợ các nhiệm vụ nhà nước giao, không hỗ trợ đối với dịch vụ do đơn vị tự cung cấp theo nhu cầu xã hội, tạo điều kiện cho sự tự trách nhiệm và tự chủ tài chính của đơn vị.

3. Các vấn đề về giao dịch tài chính, liên doanh, liên kết

Các đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL) được phép mở tài khoản tại ngân hàng thương mại để quản lý các khoản thu từ hoạt động sự nghiệp, kinh doanh và dịch vụ. Các khoản thu này bao gồm kinh phí từ ngân sách nhà nước theo quy định của Luật ngân sách nhà nước, kinh phí ngân sách nhà nước cấp và các khoản thu phí theo quy định của pháp luật về phí, lệ phí khác. Đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước để quản lý hiệu quả các nguồn thu này. Đồng thời các Quỹ được trích lập theo quy định cũng được gửi tiền tại ngân hàng thương mại để quản lý. Nghị định cung cấp quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm liên doanh, liên kết cho đơn vị sự nghiệp công lập. Theo quy định này, các đơn vị có thể hợp tác với các tổ chức và cá nhân khác để cung cấp dịch vụ đáp ứng nhu cầu xã hội. Tuy nhiên việc sử dụng tài sản công vào mục đích liên doanh, liên kết phải tuân thủ các quy định tại khoản 2 Điều 55 Luật quản lý, sử dụng tài sản công 2017 và các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 58 Luật quản lý, sử dụng tài sản công 2017.

Nghị định không đi sâu vào các quy định về việc sử dụng thương hiệu, giấy phép hoặc bản quyền tác phẩm để liên doanh, liên kết theo hình thức thành lập pháp nhân mới. Trong trường hợp này, đơn vị SNCL phải thực hiện theo các quy định của pháp luật về doanh nghiệp, quản lý và sử dụng tài sản công, đầu tư, sở hữu trí tuệ và các quy định khác có liên quan. Việc này nhấn mạnh sự linh hoạt và tuân thủ các quy định khi ĐVSNCL quyết định liên doanh, liên kết theo hình thức pháp nhân mới.

Trong quá trình thực hiện hoạt động liên doanh, liên kết, cụ thể về việc phân chia như sau:

- Nếu không thành lập pháp nhân mới, đơn vị SNCL sẽ bổ sung toàn bộ kết quả hoạt động liên doanh, liên kết vào nguồn tài chính của đơn vị có hoạt động liên doanh, liên kết, theo đề án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

- Trong trường hợp thành lập pháp nhân mới, số tiền thu được sau khi trừ các chi phí lãi vay và chi phí thuê tài sản góp vốn, sẽ được quản lý và sử dụng theo đề án liên doanh, liên kết được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Xem thêm: Quy định pháp luật về đơn vị sự nghiệp công lập như thế nào? 

Nếu quý khách hàng còn thắc mắc về bất kỳ vấn đề pháp lý nào, vui lòng liên hệ qua tổng đài tư vấn 1900.6162 hoặc email lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Trân trọng./.