Quy định về trao đổi tín chỉ các-bon trên thị trường trong nước?

1. Hiểu thế nào về tín chỉ các bon

Tín chỉ Carbon, hay còn được gọi là Chứng nhận Carbon, đóng vai trò quan trọng trong việc thương mại hóa và biểu thị quyền phát thải các khí nhà kính, đặc biệt là khí CO2. Đây là một loại giấy chứng nhận đại diện cho quyền phát thải một tấn CO2 hoặc một lượng khí nhà kính tương đương với một tấn CO2 (tCO2e) vào bầu khí quyển.

Theo Corporate Finance Institute, tín chỉ Carbon có thể hiểu là một loại giấy phép hoặc chứng chỉ có khả năng được mua bán và chuyển nhượng, trao quyền cho người nắm giữ tín chỉ để phát thải một tấn carbon dioxide hoặc một loại khí nhà kính khác có tương đương. Mục đích chính của việc tạo ra tín chỉ Carbon là giảm lượng khí thải carbon dioxide và các loại khí nhà kính khác từ các hoạt động công nghiệp, nhằm giảm tác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu.

Tín chỉ Carbon có ảnh hưởng tích cực đến môi trường và kinh tế. Trên mặt môi trường, nó giúp giảm thiểu nguy cơ biến đổi khí hậu và tác động xấu đến hệ sinh thái. Bằng cách giới hạn và kiểm soát lượng khí thải, việc sử dụng tín chỉ Carbon khuyến khích các doanh nghiệp và tổ chức xây dựng các phương pháp sản xuất và tiêu thụ bền vững hơn. Điều này có thể bao gồm việc đầu tư vào công nghệ tiết kiệm năng lượng, sử dụng nguồn năng lượng tái tạo, hoặc thực hiện các biện pháp giảm khí thải.

Không chỉ có tác động tích cực về môi trường, tín chỉ Carbon còn mang lại lợi ích kinh tế. Việc giao dịch tín chỉ Carbon tạo ra một thị trường quốc tế mới, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tham gia trở thành nguồn cung cấp hoặc người tiêu thụ tín chỉ Carbon. Điều này tạo ra cơ hội kinh doanh và tăng trưởng kinh tế cho các công ty và quốc gia tham gia, đồng thời khuyến khích sự cạnh tranh và sáng tạo trong việc giảm thiểu khí thải.

Để thúc đẩy sử dụng tín chỉ Carbon, nhiều chính phủ và tổ chức quốc tế đã đưa ra các chính sách và quy định liên quan. Ví dụ, hệ thống Giao dịch Quyền phát thải Khí nhà kính (Emission Trading System - ETS) đã được thiết lập trong nhiều quốc gia và khu vực, cho phép các doanh nghiệp mua bán tín chỉ Carbon để đạt được mục tiêu giảm khí thải của mình. Các chương trình khác như Cơ chế sạch CDM (Clean Development Mechanism) và Quyền phát thải Nhà nước (National Emission Allowance) cũng đóng vai trò quan trọng trong khuyến khích sử dụng tín chỉ Carbon.

2. Quy định về trao đổi tín chỉ các-bon trên thị trường trong nước

Căn cứ vào Điều 19 của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP, chúng ta có các quy định sau đây liên quan đến trao đổi tín chỉ carbon trên thị trường carbon trong nước:

- Trao đổi tín chỉ carbon sẽ được thực hiện trên sàn giao dịch tín chỉ carbon và thị trường carbon trong nước theo quy định.

- Tín chỉ carbon thu được từ chương trình hoặc dự án có thể được chuyển đổi thành đơn vị bù trừ cho hạn ngạch phát thải khí nhà kính trên sàn giao dịch. Một tín chỉ carbon tương đương với một tấn CO2.

- Các hoạt động đấu giá, chuyển giao, vay mượn và nộp trả tín chỉ carbon sẽ được sử dụng để bù trừ phát thải khí nhà kính, bao gồm:

+ Các cơ sở có thể tham gia đấu giá để sở hữu thêm hạn ngạch phát thải khí nhà kính ngoài lượng đã được phân bổ trong giai đoạn cam kết.

+ Các cơ sở có thể chuyển giao lượng hạn ngạch phát thải khí nhà kính chưa sử dụng hết từ năm trước sang các năm tiếp theo trong cùng giai đoạn cam kết.

+ Các cơ sở có thể vay hạn ngạch phát thải khí nhà kính được phân bổ cho năm tiếp theo để sử dụng trong năm trước đó trong cùng giai đoạn cam kết.

+ Các cơ sở có thể sử dụng tín chỉ carbon từ các dự án thuộc cơ chế trao đổi và bù trừ để bù cho lượng phát thải khí nhà kính vượt quá hạn ngạch phân bổ trong giai đoạn cam kết. Tuy nhiên, tổng số tín chỉ carbon để bù trừ phát thải không được vượt quá 10% tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính được phân bổ cho cơ sở.

+ Hạn ngạch phát thải khí nhà kính đã được phân bổ sẽ được thu hồi tự động bởi Bộ Tài nguyên và Môi trường khi các cơ sở dừng hoạt động, giải thể hoặc phá sản.

+ Nhà nước khuyến khích các cơ sở tự nguyện trả lại hạn ngạch phát thải khí nhà kính chưa sử dụng hết để đóng góp vào mục tiêu giảm nhẹ phát thải khí nhà kính của quốc gia.

+ Vào cuối mỗi giai đoạn cam kết, các cơ sở phải thanh toán tiền cho lượng phát thải khí nhà kính vượt quá hạn ngạch đã được phân bổ sau khi đã áp dụng các hình thức đấu giá, chuyển giao, vay mượn và sử dụng tín chỉ carbon để bù trừ. Ngoài việc phải thanh toán tiền, lượng phát thải khí nhà kính vượt quá hạn ngạch sẽ được trừ vào hạn ngạch phân bổ cho giai đoạn cam kết tiếp theo.

+ Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn đấu giá, chuyển giao, vay mượn và nộp trả hạn ngạch phát thải khí nhà kính.

3. Đối tượng được đăng ký chương trình, dự án theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon?

Căn cứ vào Điều 20, Khoản 1 của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP, quy định về đối tượng đăng ký chương trình, dự án theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon như sau:

Đối tượng xây dựng, thực hiện chương trình, dự án theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon gồm:

- Tổ chức Việt Nam có nhu cầu xây dựng, thực hiện chương trình, dự án: Điều này áp dụng cho các tổ chức đặt trụ sở hoặc hoạt động kinh doanh tại Việt Nam và có nhu cầu tham gia vào các chương trình, dự án liên quan đến trao đổi và bù trừ tín chỉ carbon. Các tổ chức này có thể là các công ty, tổ chức phi lợi nhuận, cơ quan nhà nước, và các tổ chức kinh doanh khác.

-  Tổ chức nước ngoài có nhu cầu xây dựng, thực hiện chương trình, dự án trên lãnh thổ Việt Nam: Điều này áp dụng cho các tổ chức nước ngoài mà có nhu cầu tham gia vào việc xây dựng và thực hiện các chương trình, dự án liên quan đến trao đổi và bù trừ tín chỉ carbon trên lãnh thổ Việt Nam. Các tổ chức này phải đáp ứng các yêu cầu và điều kiện quy định, và tuân thủ các quy định pháp luật của Việt Nam trong quá trình thực hiện chương trình, dự án.

Qua đó, Điều 20 của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP đã quy định đối tượng đăng ký chương trình, dự án theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon gồm tổ chức Việt Nam và tổ chức nước ngoài có nhu cầu xây dựng và thực hiện các chương trình, dự án trên lãnh thổ Việt Nam. Việc xác định rõ đối tượng này giúp tạo điều kiện cho các tổ chức tham gia vào hoạt động trao đổi tín chỉ carbon và đóng góp vào công tác giảm phát thải khí nhà kính trong nước.

4. Thị trường tín chỉ các bon hoạt động như thế nào?

Hoạt động buôn bán tín chỉ carbon được quản lý và giám sát bởi chính phủ và các tổ chức quốc tế có trách nhiệm thiết lập giới hạn về lượng khí nhà kính (được tính bằng đơn vị CO2) được phép thải ra. Điều này có nghĩa là các doanh nghiệp được giao một lượng carbon cụ thể mà họ có thể thải ra hàng năm. Nếu vượt quá giới hạn này, họ phải mua tín chỉ carbon hoặc tiến hành đền bù carbon. Nếu không vượt quá giới hạn, họ có thể bán các tín chỉ carbon chưa sử dụng hoặc chuyển nhượng cho các doanh nghiệp khác cần sử dụng.

Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới, việc cấp phép tín chỉ carbon trên thị trường hiện đang bị hạn chế vì tổng số lượng giấy phép được cung cấp được giới hạn nhằm đảm bảo tuân thủ mục tiêu giảm thiểu khí thải. Khi bước vào giai đoạn giao dịch, giấy phép phát thải có thể được mua thông qua các phiên đấu giá hoặc được cấp miễn phí cho các doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo thời gian, số lượng giấy phép hiện có dần giảm, tạo ra áp lực đối với các doanh nghiệp tham gia để giảm khí thải và đầu tư vào các giải pháp sản xuất sạch hơn. Mục tiêu của hệ thống này là trong dài hạn, giá trị của các công nghệ mới và sạch hơn sẽ giảm đi, trong khi sự đổi mới trong lĩnh vực này ngày càng tăng lên. Điều này khuyến khích các doanh nghiệp đẩy mạnh nghiên cứu và áp dụng các công nghệ tiên tiến để giảm khí thải và đóng góp vào công cuộc chống biến đổi khí hậu.

Bài viết liên quan: Cấp giấy xác nhận tín chỉ các bon, hạn ngạch phát thải khí nhà kính

Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê về vấn đề: Quy định về trao đổi tín chỉ các-bon trên thị trường trong nước? Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn và rất hân hạnh được đồng hành cùng quý khách!