1. Việc quản lý chất thải trong công tác bảo vệ môi trường hiện nay được quy định thế nào?

Dựa vào quy định tại Điều 3 của Luật Bảo vệ Môi trường năm 2020, hoạt động bảo vệ môi trường bao gồm các nhiệm vụ như phòng ngừa và giảm thiểu tác động tiêu cực đối với môi trường, ứng phó với sự cố môi trường, khắc phục ô nhiễm và suy thoái môi trường, cải thiện chất lượng môi trường, cũng như sử dụng tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học một cách hợp lý, đồng thời đối mặt với biến đổi khí hậu.

Như vậy, việc bảo vệ môi trường không chỉ là ngăn chặn quá trình suy thoái của môi trường tự nhiên, mà còn bao gồm việc giảm thiểu những tác động có hại đối với hệ sinh thái, nhằm bảo vệ sự sống còn, phát triển bền vững của con người, các loài sinh vật và môi trường tự nhiên, đồng thời ảnh hưởng đến các khía cạnh của đời sống, kinh tế và xã hội.

Trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, quản lý chất thải đặt ra là một trong những vấn đề quan trọng, được chi tiết hóa trong Điều 72 của Luật Bảo vệ môi trường 2020. Điều này bao gồm các yêu cầu chung về quản lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải nguy hại, và chất thải rắn công nghiệp như sau:

- Quản lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải nguy hại và chất thải rắn công nghiệp đặt ra những yêu cầu tổng quát như sau:

+ Chất thải phải trải qua một chuỗi quá trình quản lý toàn diện, bao gồm việc phát sinh, giảm thiểu, phân loại, thu gom, lưu giữ, trung chuyển, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế, xử lý, và tiêu hủy.

+ Chủ nguồn thải chất thải nguy hại và chất thải rắn công nghiệp thông thường phải chịu trách nhiệm tái sử dụng, tái chế, xử lý và thu hồi năng lượng từ chất thải. Họ có thể chuyển giao chất thải cho cơ sở có chức năng và giấy phép môi trường thích hợp để xử lý.

+ Người tạo ra chất thải công nghiệp phải thực hiện kiểm soát và chịu trách nhiệm phân loại chất thải thành chất thải nguy hại hoặc chất thải rắn công nghiệp thông thường. Quá trình này thường được thực hiện thông qua hoạt động lấy mẫu và phân tích được thực hiện bởi cơ sở có chức năng, có đủ năng lực và tuân thủ theo quy định của pháp luật.

+ Chất thải công nghiệp phải đáp ứng tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật về chất lượng của nguyên liệu, nhiên liệu, và vật liệu theo quy định của pháp luật. Chúng được quản lý như sản phẩm, hàng hóa và có thể sử dụng trực tiếp làm nguyên liệu, nhiên liệu, và vật liệu cho quá trình sản xuất.

+ Tổ chức và cá nhân thực hiện vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt, chất thải nguy hại, và chất thải rắn công nghiệp thông thường phải chịu trách nhiệm vận chuyển chất thải đến cơ sở có chức năng và giấy phép môi trường phù hợp hoặc chuyển giao cho tổ chức và cá nhân vận chuyển khác để đảm bảo vận chuyển đến cơ sở có chức năng và giấy phép môi trường phù hợp.

+ Quản lý chất thải phóng xạ phải tuân thủ quy định của pháp luật về năng lượng nguyên tử.

- Các quy định chung về quản lý nước thải và chất thải đặt ra những yêu cầu cụ thể như sau:

+ Nước thải phải được thu gom và xử lý để đảm bảo đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường trước khi được xả ra nguồn tiếp nhận.

+ Tái sử dụng nước thải được khuyến khích, nhất là khi nó đáp ứng đủ yêu cầu về bảo vệ môi trường và mục đích sử dụng nước.

+ Nước thải chứa các thông số môi trường nguy hại vượt quá ngưỡng quy định phải được quản lý theo quy định về chất thải nguy hại.

+ Việc xả nước thải sau khi đã được xử lý ra môi trường phải tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường và phải phù hợp với khả năng chịu tải của môi trường tiếp nhận.

- Khí thải cũng phải được thu gom và xử lý để đảm bảo tuân thủ các yêu cầu về bảo vệ môi trường.

- Tổ chức và cá nhân tạo ra chất thải phải chịu trách nhiệm áp dụng các biện pháp tiết kiệm tài nguyên và năng lượng, sử dụng nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu thân thiện môi trường và tái tạo năng lượng. Họ cũng phải áp dụng công nghệ và chương trình sản xuất sạch để giảm thiểu phát sinh chất thải và cập nhật thông tin trên cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia khi chuyển giao chất thải.

- Nhà nước thúc đẩy việc xã hội hóa các hoạt động thu gom, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế, xử lý, và thu hồi năng lượng từ quá trình xử lý chất thải. Cũng có chính sách khuyến khích sử dụng công nghệ xử lý chất thải tiên tiến và thân thiện môi trường, hạn chế chất thải phải chôn lấp, đồng thời khuyến khích đồng xử lý chất thải và sử dụng chúng làm nguyên liệu, nhiên liệu, và vật liệu thay thế. Tất cả những điều này thể hiện rằng yêu cầu quản lý chất thải ngày nay đang được thực hiện theo các nguyên tắc và quy định đã được nêu trên.

2. Chủ thể chịu trách nhiệm quản lý chất thải và thực hiện chính sách ưu đãi, hỗ trợ cho hoạt động quản lý chất thải trên địa bàn

Cụ thể, Điều 72 của Luật Bảo vệ Môi trường 2020 đã đề cập đến các quy định liên quan đến quản lý chất thải nhằm đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường. Theo đó:

- Khí thải phải được thu gom và xử lý để đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường.

- Tổ chức và cá nhân tạo ra chất thải phải chịu trách nhiệm thực hiện các biện pháp tiết kiệm tài nguyên và năng lượng. Họ cũng cần sử dụng nguyên liệu, nhiên liệu và vật liệu thân thiện môi trường, cũng như áp dụng công nghệ và chương trình sản xuất sạch để giảm thiểu chất thải. Thêm vào đó, họ phải cập nhật thông tin trong cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia khi chuyển giao chất thải nguy hại và chất thải rắn công nghiệp.

- Nhà nước thực hiện chính sách xã hội hóa các hoạt động thu gom, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế, xử lý và thu hồi năng lượng từ việc xử lý chất thải. Chính phủ cũng khuyến khích việc đồng xử lý chất thải và sử dụng chúng như nguyên liệu, nhiên liệu và vật liệu thay thế.

- Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm ban hành danh mục chất thải nguy hại và chất thải công nghiệp cần kiểm soát. Đồng thời, yêu cầu kỹ thuật về bảo vệ môi trường đối với phương tiện vận chuyển chất thải.

- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm quản lý chất thải trên địa bàn, ban hành quy định về quản lý chất thải và thực hiện các chính sách ưu đãi, hỗ trợ theo quy định của pháp luật.

- Chính phủ sẽ quy định chi tiết về các hoạt động phòng ngừa, giảm thiểu, phân loại, thu gom, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải.

Do đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm quản lý chất thải trên địa bàn bằng cách ban hành các quy định về quản lý chất thải và thực hiện các chính sách ưu đãi, hỗ trợ cho các hoạt động quản lý chất thải theo quy định của pháp luật.

3. Giải pháp và nguyên tắc để giảm thiểu chất thải rắn phát sinh trong công tác bảo vệ môi trường

Theo quy định của Điều 56 trong Nghị định số 08/2022/NĐ-CP, để giảm thiểu chất thải rắn phát sinh, các biện pháp tăng cường hiệu quả sản xuất hoặc tối ưu hóa sử dụng sản phẩm được ưu tiên áp dụng. Đồng thời, trong quá trình sản xuất kinh doanh, cung ứng dịch vụ và tiêu dùng, việc sử dụng chất thải rắn phải tuân theo nguyên tắc tận dụng tối đa giá trị của sản phẩm thải bỏ, chất thải rắn thông qua việc thực hiện các biện pháp theo thứ tự ưu tiên như sau:

- Tái sử dụng sản phẩm thải bỏ, tối ưu hóa việc sử dụng lại chúng.

- Sửa chữa, bảo dưỡng, bảo trì hoặc nâng cấp sản phẩm lỗi hoặc cũ để kéo dài thời gian sử dụng.

- Tận dụng thành phần, linh kiện của sản phẩm thải bỏ để tái sử dụng trong quá trình sản xuất.

- Tái chế chất thải rắn để thu hồi nguyên liệu, nhiên liệu và vật liệu, phục vụ cho quá trình sản xuất theo quy định của pháp luật.

- Xử lý chất thải rắn kết hợp với việc thu hồi năng lượng theo quy định của pháp luật.

- Chôn lấp chất thải rắn theo các quy định của pháp luật.

Bài viết liên quan: Quản lý chất thải rắn sinh hoạt phải đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật về bảo vệ môi trường như thế nào?

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!