1. Các loại gia súc, gia cầm nuôi phải kiểm soát giết mổ

Theo Phụ lục I của Thông tư 09/2016/TT-BNNPTNT, quy định về kiểm soát quá trình giết mổ đối với các loại gia súc và gia cầm nuôi bao gồm những loại sau đây:

- Gia súc nuôi: Trâu, bò, dê, cừu, lợn;

- Gia cầm nuôi: Gà, vịt, ngan, ngỗng, chim cút, đà điểu.

2. Quy trình kiểm soát giết mổ các loại gia súc, gia cầm nuôi mới nhất

2.1. Quy trình kiểm soát giết mổ các loại gia súc nuôi

Quy trình kiểm soát quá trình giết mổ các loại gia súc nuôi, theo quy định của Điều 5 và Điều 6 trong Thông tư 09/2016/TT-BNNPTNT (được sửa đổi bởi Thông tư 10/2022/TT-BNNPTNT), được mô tả như sau:

* Kiểm tra trước giết mổ các loại gia súc nuôi:

- Kiểm định hồ sơ và sổ sách ghi chép về nguồn gốc của động vật nhập vào quá trình giết mổ tại cơ sở giết mổ, bao gồm việc kiểm tra giấy chứng nhận kiểm dịch vận chuyển động vật theo quy định.

- Xác minh việc thực hiện các quy định về vệ sinh đối với những người tham gia vào quá trình giết mổ.

- Thực hiện kiểm tra lâm sàng cho động vật như sau:

+ Tiến hành tại khu vực chờ giết mổ, đảm bảo có đủ ánh sáng.

+ Quan sát các biểu hiện lâm sàng của động vật; nếu phát hiện dấu hiệu bệnh truyền nhiễm, động vật phải được cách ly và kiểm tra lại toàn bộ đàn. Mọi trường hợp động vật có dấu hiệu bất thường cần được đánh dấu, tách riêng, theo dõi và xử lý theo quy định tại Điều 12 của Thông tư 09/2016/TT-BNNPTNT.

+ Chỉ giết mổ gia súc đáp ứng yêu cầu tại Điều 4 của Thông tư 09/2016/TT-BNNPTNT, và chúng được lưu giữ tại khu vực chờ giết mổ để đảm bảo trạng thái bình thường và đã được kiểm tra lâm sàng trước khi thực hiện giết mổ.

+ Với động vật được lưu giữ chưa giết mổ sau 24 giờ, phải tiến hành kiểm tra lâm sàng lại.

- Lập sổ theo dõi và ghi chép thông tin quan trọng trước khi thực hiện giết mổ, bao gồm:

+ Tên chủ động vật.

+ Nguồn gốc của động vật.

+ Loại động vật.

+ Số lượng động vật trong cùng một lô.

+ Thời gian nhập.

+ Kết quả kiểm tra trước giết mổ (triệu chứng lâm sàng, thân nhiệt độ của động vật nếu có biểu hiện bất thường).

+ Số lượng và lý do động vật không được giết mổ.

+ Biện pháp xử lý.

+ Chữ ký của nhân viên thú y.

- Kiểm tra việc thực hiện vệ sinh, khử trùng, và tiêu độc nhà xưởng, trang thiết bị, dụng cụ tại cơ sở giết mổ trước khi thực hiện quy trình giết mổ, theo hướng dẫn của cơ quan thú y quy định trong QCVN 01-150:2017/BNNPTNT, ban hành kèm theo Thông tư 13/2017/TT-BNNPTNT về Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia lĩnh vực thú y.

* Kiểm tra sau giết mổ các loại gia súc nuôi:

- Tiến hành khám đầu, phủ tạng (bao gồm phổi, tim, gan, thận, lách, dạ dày, và ruột) cùng việc kiểm tra thân thịt để phát hiện các dấu hiệu bất thường và biểu hiện của bệnh lý. Quy trình kiểm tra được thực hiện theo hướng dẫn chi tiết tại mục 4 và mục 5 của Phụ lục III, được ban hành kèm theo Thông tư 09/2016/TT-BNNPTNT.

- Kiểm tra thân thịt và phủ tạng ngay sau khi giết mổ, ngay sau khi tách phủ tạng, và sau khi thực hiện việc rửa sạch thân thịt, đồng thời hạn chế tối đa bất kỳ thay đổi nào về chất lượng của thân thịt trong quá trình kiểm tra. Vết cắt trên thân thịt phải được thực hiện chính xác ở vị trí cần kiểm tra, với việc thực hiện cắt dọc để giảm diện tích tiếp xúc giữa thân thịt và môi trường ngoài.

- Trong trường hợp phát hiện dấu hiệu bệnh tích trên thân thịt hoặc phủ tạng, cần đánh dấu, tách riêng và chuyển đến khu vực xử lý để thực hiện kiểm tra cuối cùng trước khi đưa ra quyết định về xử lý; đồng thời đóng dấu “XỬ LÝ V.S.T.Y” hoặc dấu “HỦY” sau khi có quyết định xử lý đối với sản phẩm động vật không đáp ứng yêu cầu vệ sinh thú y.

- Để tránh nhầm lẫn, thân thịt và phủ tạng của cùng một con gia súc phải được đánh dấu giống nhau; quá trình kiểm tra phủ tạng phải tuân theo thứ tự từng bộ phận để phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

- Đóng dấu kiểm soát giết mổ, dán tem vệ sinh thú y hoặc đánh dấu kiểm soát giết mổ và kiểm tra vệ sinh thú y đối với thân thịt, phủ tạng, và phụ phẩm ăn được để đảm bảo tuân thủ yêu cầu vệ sinh thú y; cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch vận chuyển sản phẩm động vật theo quy định.

- Thực hiện kiểm tra việc duy trì vệ sinh, khử trùng và tiêu độc nhà xưởng, cũng như trang thiết bị và dụng cụ tại cơ sở giết mổ sau khi quá trình giết mổ đã được thực hiện, theo hướng dẫn của cơ quan thú y quy định tại QCVN 01-150.

2.2. Quy trình kiểm soát giết mổ các loại gia cầm nuôi

Quy trình giám sát việc giết mổ các loại gia cầm nuôi, theo những quy định được chỉ đạo tại Điều 7 và Điều 8 trong Thông tư 09/2016/TT-BNNPTNT (được điều chỉnh theo Thông tư 10/2022/TT-BNNPTNT), được thực hiện như sau:

* Trước khi thực hiện quá trình giết mổ cho các loại gia cầm nuôi, kiểm tra được thực hiện như sau:

- Tuân thủ quy định tại các khoản 1, 2, điểm b, d của khoản 3, khoản 4, và khoản 5 trong Điều 5 của Thông tư 09/2016/TT-BNNPTNT (được sửa đổi theo Thông tư 10/2022/TT-BNNPTNT).

- Kiểm tra tình trạng lâm sàng và sức khỏe của gia cầm được thực hiện tại nơi có ánh sáng đầy đủ, đặc biệt khi gia cầm được treo lên dây chuyền giết mổ (đối với cơ sở giết mổ công nghiệp và bán công nghiệp). Mục tiêu là phát hiện các trường hợp gia cầm yếu đuối, còi cọc, hoặc có dấu hiệu của bệnh truyền nhiễm để có biện pháp xử lý thích hợp. Gia cầm khoẻ mạnh sau kiểm tra lâm sàng sẽ được chuyển vào quá trình giết mổ ngay lập tức.

* Sau quá trình giết mổ, kiểm tra được thực hiện như sau cho các loại gia cầm nuôi:

- Khám thân thịt và phủ tạng theo hướng dẫn chi tiết tại mục 6 của Phụ lục III, được ban hành cùng với Thông tư 09/2016/TT-BNNPTNT.

- Việc kiểm tra sau giết mổ tuân theo các quy định tại khoản 2, khoản 3 và khoản 5 trong Điều 6 của Thông tư 09/2016/TT-BNNPTNT (được sửa đổi theo Thông tư 10/2022/TT-BNNPTNT). Thân thịt và phủ tạng của từng con gia cầm cần được giữ cùng nhau để tránh tình trạng nhầm lẫn.

3. Vẫn còn nhiều tồn tại, bất cập trong kiểm soát giết mổ gia súc, gia cầm

Bên cạnh những thành tựu đạt được, theo Cục Thú y, việc kiểm soát quá trình giết mổ động vật tại Việt Nam vẫn đối diện với nhiều thách thức và hạn chế. Điều này xuất phát từ sự thiếu quan tâm đồng đều của một số chính quyền địa phương đối với quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm tại các cơ sở chăn nuôi và cơ sở giết mổ động vật nhỏ.

Tình trạng giết mổ không phép sau khi xây dựng và đưa vào hoạt động cơ sở giết mổ tập trung vẫn còn tồn tại ở một số địa phương, gây ảnh hưởng đáng kể đến hiệu suất của các cơ sở giết mổ tập trung và đặt ra thách thức trong việc sắp xếp và điều chỉnh quá trình kiểm soát giết mổ tại cấp địa phương. Số lượng động vật được giết mổ tại các cơ sở giết mổ tập trung vẫn còn thấp, chỉ đạt khoảng 40-50% so với công suất thiết kế.

Một số địa phương khó kêu gọi sự đầu tư vào cơ sở giết mổ tập trung hoặc vẫn giữ nguyên nhiều cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, dẫn đến sự cạnh tranh khó khăn và hoạt động không hiệu quả của cơ sở giết mổ tập trung. Công tác tuyên truyền, giáo dục về vệ sinh thú y trong quá trình giết mổ động vật và an toàn thực phẩm cho người sản xuất và người tiêu dùng chưa được thực hiện đều đặn và liên tục, thường chỉ tập trung vào một số sự kiện cụ thể trong năm, như các ngày lễ, Tết, hoặc tháng hành động an toàn thực phẩm.

Đặc biệt, sự xáo trộn trong hệ thống cơ quan quản lý chuyên ngành thú y ở các địa phương đang gặp nhiều khó khăn, do việc tổ chức và sắp xếp lại các đơn vị thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Tình trạng này đang tạo ra nhiều khó khăn và vấn đề trong công tác kiểm soát giết mổ, kiểm tra vệ sinh thú y và quản lý an toàn thực phẩm từ nguồn động vật.

Ngoài ra, số lượng lớn cơ sở giết mổ nhỏ lẻ (một số địa phương có trên 1,000 cơ sở) hoạt động với đa dạng phương thức và quy mô khác nhau, bao gồm cả giết mổ lưu động tại hộ chăn nuôi, gây khó khăn trong quá trình kiểm tra và kiểm soát. Hệ thống cơ sở hạ tầng và trang thiết bị cơ sở giết mổ động vật hiện nay đang xuống cấp, không đủ hoặc không có nguồn kinh phí để nâng cấp và sửa chữa. Mạng lưới cơ sở giết mổ tập trung chưa được hoàn thiện, chủ yếu là các cơ sở nhỏ lẻ. Triển khai xây mới các cơ sở giết mổ động vật tập trung tại các tỉnh, thành phố đang gặp nhiều khó khăn trong việc kêu gọi sự tham gia đầu tư xây dựng.

Bài viết liên quan: Kinh doanh cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm cần phải đáp ứng những điều kiện gì?

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!