1. Khái quát về sàn giao dịch

Sàn giao dịch hay sàn là một thị trường (cái chợ) được tổ chức cho việc trao đổi hàng hóa, chủ yếu là giữa các mã chứng khoán, hàng hóa, ngoại hối, tiền mã hóa, hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn. Tên "sàn" có nguồn gốc từ thế kỷ 13, nhà trọ tên là Ter Beurze tại Bruges, Bỉ, nơi các thương nhân và nhà buôn nước ngoài từ khắp châu Âu tiến hành trao đổi trong những năm cuối thời kỳ trung cổ. Tòa nhà này, được thành lập bởi Robert van der Buerze như một ký túc xá, đã hoạt động từ năm 1285. Các nhà quản lý của nó đã trở thành nổi tiếng với cung cấp tư vấn tài chính đúng đắn cho các thương nhân và các thương gia thường xuyên lui tới tòa nhà. Dịch vụ này được gọi là "Purse Beurze" đó là cơ sở của từ "sàn", có nghĩa là một nơi được tổ chức để giao dịch. Cuối cùng tòa nhà này đã trở thành một nơi chỉ để trao đổi các hàng hoá.Trong thế kỷ 18, mặt tiền của Ter Beurze được xây dựng lại với một mặt tiền rộng các cột. Tuy nhiên, vào năm 1947 nó đã được khôi phục diện mạo thời trung cổ ban đầu của nó.
Sàn giao dịch và những lưu ý trong giao dịch thương mại điện tử?
Các sàn giao dịch mang các nhà môi giới và các đại lý là những người mua và bán các đối tượng này lại cùng nhau. Những công cụ tài chính phong phú này thường có thể được bán thông qua sàn giao dịch này, đặc biệt với lợi ích của một trung tâm thanh toán để trang trải các rủi ro tín dụng, hoặc trao đổi ngang tắt (OTC), nơi thường có ít sự bảo vệ chống lại rủi ro đối tác hơn so với từ các trung tâm thanh toán.Các sàn giao dịch có thể được phân ra thành:Theo đối tượng được trao đổi: Sàn giao dịch cổ phiếu hay sàn giao dịch chứng khoán (chứng khoán ở đây chỉ gồm cổ phiếu/chứng chỉ quỹ, trái phiếu)Sàn giao dịch hàng hóa - giao dịch nhiều loại phái sinh tài chính khác nhau Thị trường ngoại hối - hiện nay hiếm khi trong các hình thức của một tổ chức chuyên ngành. Thị trường tiền mã hóa (ví dụ: Bitcoin, Ethereum) Theo loại hình trao đổi:Sàn giao dịch cổ điển - cho các trao đổi giao ngay. Sàn giao dịch hợp đồng tương lai hay sàn giao dịch hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn - cho các phái sinh
Trong thực tế, các sàn giao dịch hợp đồng tương lai thường là các sàn giao dịch hàng hoá, tức là tất cả các phái sinh, bao gồm các phái sinh tài chính, thường được giao dịch tại các sàn giao dịch hàng hóa. Điều này có lý do lịch sử: các sàn giao dịch đầu tiên là các sàn giao dịch cổ phiếu. Trong thế kỷ 19, các sàn giao dịch được mở để trao đổi các hợp đồng chuyển tiếp trên hàng hóa. Các hợp đồng kỳ hạn được trao đổi qua sàn được gọi là các hợp đồng tương lai. Những sàn giao dịch hàng hóa này sau đó bắt đầu cung cấp các hợp đồng tương lai trên các sản phẩm khác, chẳng hạn như lãi suất và cổ phần, cũng như các hợp đồng quyền chọn. Hiện nay chúng được gọi là các sàn giao dịch hợp đồng tương lai ngoại tệ.

2. Khái niệm sàn giao dịch thương mại điện tử:

Là một ứng dụng cụ thể của kinh tế chia sẻ trong logistics, một công cụ giúp nâng cao hiệu quả, giảm chi phí trong lĩnh vực này. Chức năng chính của sàn giao dịch vận tải là kết nối giữa chủ xe và chủ hàng.
Nhà nước ta đã quy định khái niệm sàn thương mại điện tử rất rõ ràng 2 thông tư 46/2010/TT-BCT:” Sàn giao dịch thương mại điện tử là website thương mại điện tử cho phép cac thương nhân, tổ chức, cá nhân không phải chủ sở hữu hoặc người quản lý website có thể tiến hành bán hàng hoặc cung ứng các dịch vụ trên đó”. Tức là trên cùng một website người dùng có thể tiến hành trao đổi, buôn bán trực tuyến nhằm đạt được mong muốn của bản thân. Thông qua đó kết nối người tiêu dùng với các doanh nghiệp, các nhân, tổ chức.
Không chỉ là nơi tiến hành trao đổi hàng hóa, sàn giao dịch điện tử còn là thế giới trưng bày, giới thiệu sản phẩm thương hiệu của các tổ chức, doanh nghiệp để người dùng biết đến. Đồng thời nơi đầy còn là nơi đăng tải các thông tin rao vặt hữu ích, thực hiện các giao dịch qua mạng internet đấu giá, đấu thầu, hợp tác thiết kế và rất nhiều các chức năng khác.

3. Sàn Giao dịch vận tải và tính cần thiết:

Thiếu thông tin dẫn tới chi phí cao. Hoạt động giao dịch vận tải hàng hóa của Việt Nam chủ yếu được thực hiện dựa trên những mối quan hệ truyền thống, giữa các đơn vị vận tải và chủ hàng. Vì vậy, thông tin về thị trường, nguồn hàng không đầy đủ. Chính thông tin không đầy đủ này dẫn tới thực trạng là sự kết hợp giữa hàng chiều đi và chiều về thấp.. Tỉ lệ chạy xe rỗng của Việt Nam là rất cao, từ 30-50%. Tỉ lệ xe chạy rỗng cao chính là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn tới chi phí logistics trong nền kinh tế của Việt Nam cao hơn các nước trong khu vực và trên thế giới. Số liệu của Ngân hàng Phát triển châu Á đánh giá chi phí này của Việt Nam chiếm 20%, trong khi con số này ở các nước ASEAN chỉ từ 10-15%, còn ở các nước phát triển như Đức thì chỉ 6%.
Mặt khác, chi phí về vận tải chiếm tới 60% trong chi phí logistics. “Vì vậy, tổ chức vận tải của Việt Nam hiện nay theo đánh giá là chưa khoa học, dẫn tới rất lãng phí”, ông Quyền nói. Sớm thành lập sàn giao dịch vận tải hàng hóa. Việc thành lập các sàn giao dịch vận tải hàng hóa Việt Nam đã được Tổng cục Đường bộ nghiên cứu xây dựng từ năm 2014 và vừa được Bộ Giao thông vận tải phê duyệt. Tổng cục đang tiếp tục triển khai các bước tiếp theo để hình thành sàn giao dịch vận tải hàng hóa Việt Nam trong thời gian tới.
Sàn giao dịch vận tải hàng hóa là một trong những giải pháp quan trọng giúp việc tổ chức vận tải khoa học hơn và hình thức này đã được nhiều nước áp dụng. Khi sàn giao dịch hoạt động tốt, các chủ hàng tham gia đầy đủ tích cực, đăng tải toàn bộ thông tin, nhu cầu vận tải của mình lên đó, các đơn vị kinh doanh vận tải sẽ khai thác thông tin này để giao dịch với nhau, qua đó giúp nắm thông tin để giao dịch, kết hợp vận chuyển hàng chiều đi, chiều về được tốt.
Nếu tổ chức vận tải khoa học có kết nối tốt giữa các đơn vị vận tải, tỉ lệ vận chuyển hàng hóa hai chiều tăng lên, ngoài việc mang lại hiệu quả cho nền kinh tế, cho chính các đơn vị kinh doanh vận tải, chủ hàng thì còn góp phần tiết kiệm nhiên liệu, giảm tác hại của việc phát thải khí CO2, góp phần bảo vệ môi trường. Việc tổ chức vận tải hàng hóa khoa học sẽ giảm bớt được lưu lượng phương tiện lưu thông trên đường, qua đó góp phần bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.
Ngoài ra, khi giao dịch diễn ra một cách công khai, minh bạch và các chủ hàng có thể tổ chức đấu thầu khối lượng vận tải trên sàn, giá cước vận chuyển sẽ được minh bạch, qua đó giúp tiếp cận được sát hơn với thị trường, tránh được các khâu trung gian. Khi các đơn vị vận tải vào sàn này để tìm kiếm thông tin, giao dịch vận tải hàng hóa thì sẽ trả phí khai thác. Nếu hiện nay, các đơn vị này phải chi tiền môi giới thì việc thu phí theo hình thức này để khai thác thông tin và giao dịch vận tải sẽ thấp hơn nhiều. Bên cạnh đó, so với cái lợi có được từ việc có thể kết hợp vận chuyển hàng hóa hai chiều, thì phí khai thác thông tin qua sàn lại càng thấp.

4. Ý nghĩa của sàn giao dịch thương mại điện tử

Công nghệ thông tin ngày càng phát triển, người dùng ngày càng tân tiến, hiện đại hơn nên sàn giao dịch điện tử không phải là thuật ngữa quá xa lạ. Nó tồn tại thực tiễn, mang lại rất nhiều hữu ích cho người dùng, trở thành môi trường kinh doanh không thể thiếu chỉ với người tiêu dùng mà còn với các thương nhân buôn bán:
Đối với người tiêu dùng: Có thể mua bất cứ ở đâu, bất cứ thời gian nào, bởi đặc điểm của sàn giao dịch thương mại điện tử là không giới hạn về mặt thười gian 24/7/365. Chỉ cần đăng nhập vào trang web là có thể tiến hành giao dịch dễ dàng Hình thức thanh toán đa dạng. Hiện nay, hầu hết các sàn thương mại giao dịch điện tử đều liên kết với các ngân hàng, các đơn vị thanh toán, bởi vậy cho phép người tiêu dùng có thể dễ dàng giải quyết vấn đề mua hàng. Bạn có thể thanh toán bằng tiền mặt khi nhận hàng, thanh toán qua thẻ, qua ứng dụng,,, vô cùng đa dạng. Sản phẩm đa dạng. Đối với những sàn giao dịch thương mại điện tử có quy mô lớn thì hạn chế tìm thấy bất cứ sản phẩm nào trên đó mà không phải ra ngoài lựa chọn. Mặc dù nhiều loại sản phẩm hàng hóa hữu hình và vô hình
Dễ dàng tiến hành so sánh giá cả giữa các bên. Hầu như đối với những giao dịch thương mại điện tử thì chi phí sẽ rẻ hơn, bởi người bán không mất các phụ phí như tiền thuê mặt bằng, tiền điện, nước, Giúp người dùng tiết kiệm thời gian: khi muốn mua bất kỳ điều gì thì chỉ cần lên web và lựa chọn đồ thay vì việc mất thời gian ra cửa hàng tìm.
Mang đến nhiều ưu đãi cho người dùng, đặc biệt là những hội viên thân thiết. Tùy vào từng đợt các sàn giao dịch thương mại điện tử sẽ đưa ra các ưu đãi và mả giảm giá khác nhau cho người dùng. Đồng thời bạn còn được tích điểm, hướng các đợt sale lớn theo quý, theo mùa. Giúp người bán tạo ra kênh tiêu dùng hiệu quả, đẩy manh hiệu quả, mang lại thu nhập cao
Thương hiệu cũng như sản phẩm của người bán dễ dàng tiếp cận với người dùng trên cả nước, thậm chí là nước ngoài. Tiến hành xử lý thông tin, khai thác tiềm năng, nhu cầu người dùng ở các lứa tuổi khác nhau. Đồng thời có thể tiến hành nghiên cứu những sản phẩm cùng loại trên thị trường từ đó đưa ra mức giá và định hướng phát triển thương hiệu riêng.
Dễ dàng liên kết, hợp tác với các công ty doanh nghiệp người dùng khác để tạo ra môi trường phát triển thuận lượi nhất. Khi giao dịch trên sàn thương mại điện tử, các thương nhân có thể đưa ra cá quy định riêng, áp dụng cho người mua để đảm bảo việc kinh doanh vào quỹ đạo.
Tiết kiệm chi phí hiệu quả: tiền thuê mặt bằng, tiền nhập kho, dữ liệu… Với những ý nghãi mang tính thiết thực như trên, mà ngày nay, các sàn giao dịch thương mại điện tử được mở ra ngày càng nhiều làm tăng tính cạnh tranh.

5. Quy định về sàn giao dịch thương mại điện tử:

Hiện nay, pháp luật nước ta có những quy định về sàn giao dịch thương mại điện tử ở nhiều Luật, Nghị định, Thông tư khác nhau. Điển hình là quy định về trách nhiệm của thương nhân tổ chức cung cấp dịch vụ và người bán, người mua; quy chế hoạt động của sàn giao dịch thương mại điện tử
Nhìn chung, hành lang pháp lý cho các giao dịch thương mại điện tử tương đối chặt chẽ, được tiến hành một cách minh bạch, trên cơ sở cạnh tranh lành mạnh. Tuy nhiên vẫn còn những vướng mắc khó khăn nhất định cần phải được giải quyết một cách triệt để nhất là những hành vi mua bán trên các trang mạng xã hội như facebook, zalo…cần phải có một danh sách cụ thể để người tiêu dùng thận trọng.
Nếu website cho phép các cá nhân, tổ chức khác đăng ký tài khoản, đăng tải hình ảnh, thông tin quảng cáo về doanh nghiệp, sản phẩm, dịch vụ để kinh doanh thì bắt buộc phải đăng ký dưới dạng sàn giao dịch thương mại điện tử. Nếu không thực hiện việc đăng ký thì có thể bị phạt theo Nghị định về Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và Nghị định  sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị định  với mức phạt cao nhất
Ngoài ra, việc đăng ký này còn nâng cao uy tín cho sàn giao dịch điện tử bởi nếu đăng ký thành công thì sẽ gắn logo dẫn tới đường link xác nhận trên trang của Bộ Công Thương khiến người tiêu dùng cũng như các doanh nghiệp an tâm và tin tưởng vào trang website hơn.
Những hành vi bị sai trái trong giao dịch thương mại điện tử: Lợi dụng danh nghĩa thương mại điện tử để tiến hành kinh doanh các mặt hàng giả, hàng nhái những mặt hàng bị liệt vào danh mục cấm kinh doanh. Lợi dụng thương mại điện tử tiến hành huy động vốn trái phép từ các cá nhân tổ chức , doanh nghiệp, để thu lợi nhuận cho bản thân. Khi chưa tiến hành đăng ký hoặc được cấp phép mà tiến hành cung ấp các dịch vụ thương mại điện tử hoặc dịch vụ giám sát, đánh giá, chứng thực.. Khi đăng ký thành lập website thương mại điện tử mà có hành vi gian dối, không khai đúng sự thật. Vi phạm về thông tin trên website thương mại điện tử. Giả mạo thông tin đăng ký hoặc không tuân thủ các quy định về hình thức, quy cách công bố thông tin đăng ký trên website thương mại điện tử.
Sử dụng biểu trưng của các chương trình đánh giá tín nhiệm website thương mại điện tử khi chưa được những chương trình này công nhận. Sử dụng các đường dẫn, biểu trưng hoặc công nghệ khác trên website thương mại điện tử khi chưa được những chương trình này công nhận. Sử dụng các đường dẫn, biểu trưng hoặc công nghệ khác trên website thương mại điện tử để gây nhầm lẫn về mối liên hệ với thương nhân, tổ chức, cá nhân khác.
Sử dụng đường dẫn để cung cấp những thông tin trái ngược hoặc sai lệch so với thông tin được công bố tại khu vực website có gắn đường dẫn này. Giao dịch trên website thương mại điện tử vi phạm khi: Thực hiện các hành vi lừa đảo người tiêu dùng trên sàn giao dịch thương mại điện tử. Dùng thông tin của các nhân , tổ chức khác mà chưa được sự đồng ý để tiến hành các hoạt động trên sàn giao dịch thương mại điện tử. Tấn công vào hệ điều hành của các thiết bị điện tử truy cập vào website nhằm buộc khách hàng phải lưu lại, trái với ý muốn của họ.

6. Nguyên tắc hoạt động

Để sàn giao dịch thương mại điện tử được hoạt động tốt, mang lại hiệu quả cao thì nhà nước ta đã đưa ra các quy tắc bắt buộc doanh nghiệp và người dùng phải tuân theo: Các thương nhân và người dùng tự thỏa thuận với nhau trong giao dịch thương mại điện tử dựa trên cơ sở tự do, tự nguyện, tuy nhiên, phải đúng theo quy định của pháp luật. Đây cũng chính là cơ sở để giải quyết các khiếu nại, tố cáo khi xảy ra tranh chấp. Phạm vi hoạt động kinh doanh thương mại điện tử: Nếu như trường hợp các thương nhân không ghi địa điểm cụ thể việc tiến hành hoạt động của mình thì ta có thể hiểu là họ phục vụ trên toàn quốc.
Xác định nghĩa vụ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động thương mại điện tử. Người sở hữu website thương mại điện tử bán hàng và người bán trên website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử phải tuân thủ các quy định của Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng khi cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho khách hàng.
Khách hàng trên website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử là người tiêu dùng dịch vụ thương mại điện tử và là người tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ do người bán trên website này cung cấp. Trường hợp người bán trực tiếp đăng thông tin về hàng hóa, dịch vụ của mình trên website thương mại điện tử thì thương nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ thương mại điện tử và thương nhân, tổ chức cung cấp hạ tầng không phải là bên thứ ba cung cấp thông tin theo quy định của Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Với những hoạt động kinh doanh hàng hóa thì cần phải tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến việc kinh doanh hàng hóa, dịch vụ đó.

Trân trọng!

Bộ phận tư vấn pháp luật dân sự - Công ty luật Minh Khuê