1. Bản scan và đặc điểm của hình thức sao chép tác phẩm

Thuật ngữ "bản scan" thường được sử dụng để chỉ các bản sao số của tài liệu hoặc hình ảnh được tạo ra thông qua quá trình quét (scan). Quét là quá trình chụp ảnh hoặc biểu đồ từ một tài liệu giấy bằng thiết bị quét để tạo ra một bản sao số của nó trên máy tính hoặc thiết bị lưu trữ khác. Bản scan chuyển đổi tài liệu giấy thành định dạng số, giúp dễ dàng lưu trữ, quản lý và truy cập thông tin từ máy tính hoặc thiết bị điện tử khác. Bản scan có thể được lưu trữ dưới nhiều định dạng file khác nhau như PDF, JPEG, TIFF, hoặc PNG, tùy thuộc vào mục đích sử dụng và yêu cầu của người dùng.

Thuật ngữ "sao chép tác phẩm" thường được sử dụng để mô tả việc tái tạo hoặc sao chép một tác phẩm nghệ thuật, văn bản, âm nhạc, hoặc bất kỳ sản phẩm nghệ thuật nào khác mà không có sự cho phép của người sáng tạo hoặc chủ sở hữu ban đầu. Hành động này thường xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền. Sự sao chép tác phẩm có thể xảy ra trong nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm: Sao chép một đoạn văn bản hoặc một tác phẩm văn học mà không có sự cho phép của tác giả. Sao chép hay tái sử dụng hình ảnh, tranh vẽ, hay bất kỳ tác phẩm nghệ thuật hình ảnh nào mà không có sự cho phép. Sao chép hoặc sao tạo một bản nhạc, bài hát, hoặc album mà không có sự cho phép của nhạc sĩ hay nhãn đĩa. Sao chép, sao tạo lại hoặc sử dụng phần mềm, ứng dụng, hay mã nguồn mà không có sự cho phép của nhà phát triển hay chủ sở hữu. Sao chép hoặc sao tạo lại một bộ phim, video, hay clip mà không có sự cho phép. Việc sao chép tác phẩm mà không có sự cho phép thường bị coi là vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền, có thể dẫn đến các hậu quả pháp lý. Để sử dụng tác phẩm của người khác một cách hợp pháp, người ta thường cần có sự cho phép từ chủ sở hữu hoặc tuân theo các điều khoản được quy định trong luật bản quyền.

2. Scan tác phẩm có phải xin phép tác giả không?

Tác giả sở hữu quyền nhân thân và quyền tài sản đối với tác phẩm của mình. Quyền sao chép tác phẩm là một trong những quyền tài sản này, được tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả độc quyền thực hiện hoặc cho phép người khác thực hiện, như quy định tại Luật Sở hữu Trí tuệ sửa đổi năm 2022. Quyền sao chép bao gồm các hoạt động như làm tác phẩm phái sinh, biểu diễn trước công chúng, phân phối bản gốc hoặc bản sao, truyền đạt thông qua các phương tiện truyền thông, cho thuê bản gốc hoặc bản sao tác phẩm điện ảnh, chương trình máy tính.

Mọi tổ chức và cá nhân khi sử dụng quyền sao chép tác phẩm phải xin phép và chi trả nhuận bút, thù lao, và các quyền lợi vật chất khác cho chủ sở hữu quyền tác giả. Hành vi sao chép tác phẩm mà không có sự cho phép của tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả được coi là vi phạm bản quyền tác giả theo Khoản 6, Điều 28 của Luật Sở hữu Trí tuệ.

Tuy nhiên, có một số trường hợp được miễn phép và không yêu cầu trả tiền nhuận bút, thù lao, như quy định tại Điểm a, Điều 25 của Luật Sở hữu Trí tuệ. Điều này áp dụng cho việc sao chép tác phẩm với mục đích nghiên cứu khoa học hoặc giảng dạy cá nhân, cũng như sao chép để lưu trữ trong thư viện với mục đích nghiên cứu. Lưu ý rằng quy định này không áp dụng cho tác phẩm kiến trúc, tác phẩm tạo hình, và chương trình máy tính.

Khi sao chép tác phẩm, quan trọng là phải tôn trọng tác giả và quyền tác giả, và thông tin về nguồn gốc và tác giả phải được ghi rõ khi tác phẩm được sử dụng. Scan, như một trong những phương tiện sao chép tác phẩm, cũng chịu quy tắc này và tùy thuộc vào mục đích sử dụng, có thể đòi hỏi sự xin phép và chi trả nhuận bút, thù lao cho tác giả hoặc không.

3. Scan có được xem là hành vi sao chép tác phẩm của người khác trong pháp luật về sở hữu trí tuệ hay không?

Căn cứ các khoản 3, khoản 4 Điều 3 Nghị định 17/2023/NĐ-CP quy định thì định hình là sự biểu hiện bằng chữ viết, các ký tự khác, đường nét, hình khối, bố cục, màu sắc, âm thanh, hình ảnh hoặc sự tái hiện âm thanh, hình ảnh dưới dạng vật chất nhất định để từ đó có thể nhận biết, sao chép hoặc truyền đạt. Bản gốc tác phẩm là bản được tồn tại dưới dạng vật chất mà trên đó việc sáng tạo tác phẩm được định hình lần đầu tiên. Bản sao của tác phẩm là bản sao chép trực tiếp hoặc gián tiếp toàn bộ hoặc một phần tác phẩm bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào.

Đồng thời, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 quy định: Tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình đã công bố là tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình đã được phát hành với sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan để phổ biến đến công chúng bản sao dưới bất kỳ hình thức nào với số lượng hợp lý. Sao chép là việc tạo ra bản sao của toàn bộ hoặc một phần tác phẩm hoặc bản ghi âm, ghi hình bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào.

Theo đó, bản sao của tác phẩm là bản sao chép trực tiếp hoặc gián tiếp toàn bộ hoặc một phần tác phẩm bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào. Đồng thời, pháp luật cũng đã quy định sao chép là việc tạo ra bản sao của toàn bộ hoặc một phần tác phẩm hoặc bản ghi âm, ghi hình bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào. Căn cứ vào các quy định trên, việc scan thực chất là đang tạo ra một bản sao của tác phẩm gốc. Chính vì vậy, đây được xem như là một hành vi sao chép tác phẩm của người khác trong pháp luật về sở hữu trí tuệ.

4. Chủ sở hữu quyền tác giả không có quyền ngăn cấm các tổ chức, cá nhân khác sao chép tác phẩm trong trường hợp nào?

Việc sao chép tác phẩm được quy định tại Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022) như sau: Tổ chức, cá nhân khi khai thác, sử dụng một, một số hoặc toàn bộ các quyền quy định tại khoản 1 Điều này và khoản 3 Điều 19 của Luật này phải được sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả và trả tiền bản quyền, các quyền lợi vật chất khác (nếu có) cho chủ sở hữu quyền tác giả, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, các điều 25, 25a, 26, 32 và 33 của Luật này. Trường hợp làm tác phẩm phái sinh mà ảnh hưởng đến quyền nhân thân quy định tại khoản 4 Điều 19 của Luật này còn phải được sự đồng ý bằng văn bản của tác giả.

Chủ sở hữu quyền tác giả không có quyền ngăn cấm tổ chức, cá nhân khác thực hiện các hành vi sau đây: Sao chép tác phẩm chỉ để thực hiện các quyền khác theo quy định của Luật này; sao chép tạm thời theo một quy trình công nghệ, trong quá trình hoạt động của các thiết bị để truyền phát trong một mạng lưới giữa các bên thứ ba thông qua trung gian hoặc sử dụng hợp pháp tác phẩm, không có mục đích kinh tế độc lập và bản sao bị tự động xóa bỏ, không có khả năng phục hồi lại; Phân phối lần tiếp theo, nhập khẩu để phân phối đối với bản gốc, bản sao tác phẩm đã được chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện hoặc cho phép thực hiện việc phân phối.

=> Như vậy, theo quy định, chủ sở hữu quyền tác giả không có quyền ngăn cấm các tổ chức, cá nhân khác sao chép tác phẩm trong trường hợp: Sao chép tác phẩm chỉ để thực hiện các quyền khác theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ 2022; Sao chép tác phẩm tạm thời theo một quy trình công nghệ, trong quá trình hoạt động của các thiết bị để truyền phát trong một mạng lưới giữa các bên thứ ba thông qua trung gian hoặc sử dụng hợp pháp tác phẩm, không có mục đích kinh tế độc lập và bản sao bị tự động xóa bỏ, không có khả năng phục hồi lại.

Trên đây là nội dung tư vấn của Luật Minh Khuê về “Scan có được xem là hành vi sao chép tác phẩm của người khác?” Trường hợp sử dụng dịch vụ đăng ký bản quyền hay cần hỗ trợ về vấn đề sở hữu trí tuệ khác, Quý khách hàng có thể liên hệ với chúng tôi qua các cách sau:

Email: gửi yêu cầu dịch vụ qua email: lienhe@luatminhkhue.vn hoặc qua 19006162 để được hỗ trợ các vấn đề pháp luật khác.

Điện thoại: yêu cầu dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật sở hữu trí tuệ, gọi: 0986 386 648 (luật sư: Tô Thị Phương Dung)