1. Giới thiệu tác giả 

Vũ Bằng (1913 - 1984) sinh ra tại Hà Nội, quê gốc làng Lương Ngọc, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương, Vũ Bằng không chỉ là một nhà văn và nhà báo xuất sắc mà còn là nhà sư phạm, là người tiên phong trong lĩnh vực văn học Việt trước thời Cách mạng tháng Tám năm 1945. Ông là người ghi chép một thời kỳ lịch sử Việt Nam đầy biến động, từ thời thuộc địa đến thời kỳ chiến tranh. Sau năm 1954, Vũ Bằng chuyển đến Sài Gòn, nơi ông không chỉ làm báo và viết văn mà còn trở thành một tinh thần tiên phong, hoạt động tích cực trong cách mạng. Sự kiện này không chỉ là một bước ngoặt trong sự nghiệp của ông mà còn là hành động can đảm đối diện với những thách thức của thời kỳ ấy.

Năm 2007, ông đã được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật, là sự công nhận của xã hội về đóng góp vĩ đại của ông trong lĩnh vực văn học và nghệ thuật. Nhìn nhận sâu sắc về cuộc sống và con người, Vũ Bằng đã để lại cho độc giả không chỉ các bút ký như "Miếng Ngon Hà Nội" (1960), "Miếng Lạ Miền Nam" (1969), "Thương Nhớ Mười Hai" (1972) mà còn những tác phẩm tiểu thuyết đầy tâm huyết như "Lọ Văn" (tập văn trào phúng, 1931), "Một Mình Trong Đêm Tối" (tiểu thuyết, 1937), "Truyện Hai Người" (tiểu thuyết, 1940), "Tội Ác và Hối Hận" (tiểu thuyết, 1940) cùng các tập truyện đặc sắc như "Quých và Quác" (truyện thiếu nhi, 1941), "Ba Truyện Mổ Bụng" (tập truyện, 1941). Tác phẩm của ông không chỉ là các tác phẩm văn học, mà còn là bức tranh sống động về Việt Nam thời kỳ đối diện với những thách thức và biến động của lịch sử. Sự chân thành, lòng trung hiếu và tâm huyết của ông đã chảy tràn trong từng dòng chữ, để lại cho chúng ta những hình ảnh và suy tư đầy ý nghĩa về quê hương và cuộc sống.

 

2. Trả lời câu hỏi

Câu 1. Cảnh sắc và con người Hà Nội vào mùa xuân có đặc điểm gì?

Mùa xuân nơi Hà Nội là một bức tranh tuyệt đẹp của thiên nhiên và con người. Đây là thời điểm mà trời thường phủ một lớp mưa nhẹ, làm cho những ngọn cây và hoa cỏ rạng ngời trong bàn tay mẹ thiên nhiên. Những giọt mưa nhỏ nhẹ rơi xuống, như những viên ngọc lấp lánh, tạo ra một khung cảnh tươi đẹp và lãng mạn.

Gió xuân thổi qua đem lại cảm giác trong lành và lạnh lẽo, như một hơi thở mới của mùa đầu năm. Nó mang theo hương thơm của hoa sữa và hoa đào, làm cho không gian trở nên sảng khoái và ngọt ngào.

Trong những đêm xuân yên bình, tiếng nhạn kêu từ xa vang lên, như những giai điệu tình yêu của đêm đang thổn thức trong trái tim của thiên nhiên. Tiếng nhạn mang lại một sự yên bình và thần tiên cho cảnh sắc đêm Hà Nội.

Ngoài tiếng nhạn, tiếng trống chèo vọng từ những thôn xóm xa xa cũng điểm thêm màu sắc văn hóa truyền thống của vùng đất này. Đó là những nốt nhạc của cuộc sống nông thôn, những tiếng trống thánh thiêng gọi người dân đến cùng nhau để kỷ niệm và tỏ lòng tôn kính.

Cuối cùng, không thể không nhắc đến những cô gái Hà Nội, những người phô diễn vẻ đẹp thơ mộng của mùa xuân. Họ cười đẹp, thanh khiết, và nét đẹp tự nhiên của họ gợi lên những hình ảnh trong thơ ca. Cô gái Hà Nội như một bức tranh tuyệt đẹp thể hiện sự hoà quyện giữa con người và thiên nhiên trong mùa xuân.

Câu 2. Cảm xúc của nhân vật “tôi” trước mùa xuân thế nào?

Cảm xúc trong tâm hồn tôi, mùa xuân thật kì diệu. Nó không gì so sánh được với sự phấn khích, khao khát, và tinh thần hoang dại. Đó là mùa xuân khiến tâm hồn tôi hưng phấn đến mức không thể nào kìm lại được. Nó làm cho tôi muốn nhảy múa, muốn cảm nhận mỗi khoảnh khắc tỉnh giấc và sẵn sàng bắt đầu một cuộc phiêu lưu mới.

Nhưng đôi khi, cảm xúc này lại lặn sâu, giống như những cơn sóng biển tĩnh lặng dưới lòng đại dương. Nó ẩn dấu trong tôi, như một ước mơ nằm sâu bên trong, sẵn sàng bứt phá và tỏa sáng. Mùa xuân khiến tôi cảm thấy như một viên đá quý được bao phủ bởi một lớp bụi bẩn, và tôi đang chờ đợi để loại bỏ mọi vết bám, để sáng bừng trong ánh sáng mặt trời.

Mùa xuân giống như máu chảy trong tôi, luôn sôi động và đầy sức sống. Nó làm cho tôi cảm nhận rằng tôi là một phần của thiên nhiên, một phần của sự sống to lớn và vĩ đại. Nó đánh thức tôi, giống như những bông hoa nở rộ sau mùa đông, tỏa ra sự tươi mới và thúc đẩy tôi vươn lên, trổ hoa trong cuộc sống.

Câu 3. Ở phần 3, tác giả đã bày tỏ cảm xúc gì về mùa xuân Hà Nội?

Ở phần 3, tác giả đã bày tỏ cảm xúc yêu mến mùa xuân Hà Nội

Câu  4. Thời tiết đặc trưng của Hà Nội sau rằm tháng Giêng như thế nào?

Sau rằm tháng Giêng, bầu trời Hà Nội chuyển đổi tuyệt vời. Cái lạnh đầu năm dường như tan biến, và trái tim của thủ đô bắt đầu đập theo nhịp của mùa xuân. Trời không còn nồm nào, mà thay vào đó, mưa xuân bắt đầu nhẹ nhàng rơi, như những giọt nước từ thiên đàng.

Cảnh sắc Hà Nội sau rằm trở nên tươi đẹp hơn. Cây cối, từ hàng phố đông đúc đến những ngõ hẹp tĩnh lặng, bắt đầu nảy mầm và đâm chồi, báo hiệu sự tái sinh của thiên nhiên. Những bông hoa đầu xuân nở rộ, tô điểm cho phố phường bằng sắc màu tươi sáng và hương thơm dịu dàng.

Mưa xuân như một điệu nhạc êm dịu, làm cho không gian trở nên trong lành và sạch sẽ. Những con đường rộn ràng cùng những bảng quảng cáo lung linh dưới ánh nắng mặt trời, tạo nên một bức tranh rực rỡ và lôi cuốn.

Trong những ngày sau rằm, Hà Nội thực sự đánh thức bản năng sống của mọi người, khơi dậy hy vọng và khát khao mới. Mùa xuân đã trở lại, đem theo niềm vui và sự tươi mới, làm cho cuộc sống ở thủ đô trở nên đáng yêu hơn, và đắm chìm trong vẻ đẹp của mùa xuân.

Câu 5. Trong tâm trí tác giả, trăng tháng Giêng có gì đặc biệt?

Trăng tháng Giêng nở như bông hoa tinh khôi, non như người con gái mơn mởn đào tơ, cái đẹp của nàng trinh nữ thẹn thùng, thuần khiết như làn da trắng hồng của cô gái vùng quê. Dưới ánh sáng bạch dương của trăng, những rặng cây trở nên mềm mại, nhẹ nhàng lay động trong gió se lạnh. Bản thân trăng tròn trịa là hình ảnh của vẻ đẹp hoàn hảo, không tì vết, lan tỏa sự thanh khiết và uy nghiêm. Cảnh này không chỉ là một hiện thân của thiên nhiên mà còn là biểu hiện của vẻ đẹp tự nhiên, không cần trang điểm, khiến lòng người xao xuyến và rung động trước vẻ đẹp tinh khôi, huyền bí của trăng tháng Giêng.

 

3. Luyện tập

Câu 1. Đề tài của văn bản Thương nhớ mùa xuân là gì? Dựa vào đâu em biết được điều đó?

Trả lời: 

Đề tài của văn bản "Thương Nhớ Mùa Xuân" là mùa xuân. Em biết được điều này dựa vào nhan đề của văn bản, cũng như nội dung của nó. Nhan đề "Thương Nhớ Mùa Xuân" tức thể hiện rằng đề tài chính của văn bản chính là mùa xuân. Ngoài ra, nội dung của văn bản cũng sẽ bao gồm những mô tả, cảm xúc, và hồi ức liên quan đến mùa xuân, làm nổi bật đề tài này.

Câu 2. Xác định nội dung chính của mỗi phần trong văn bản Thương nhớ mùa xuân. Theo em, mạch lô-gíc chính gắn kết các phần của văn bản là gì?

Trả lời: 

Phần 1: Trái tim con người đón nhận mùa xuân với tình cảm không thể nào diễn tả hết. Mùa xuân đánh thức những cảm xúc sâu thẳm, làm lòng người bừng cháy, đầy sự mê luyến và say đắm. Đó là thời điểm mà người ta chìm đắm trong những ký ức và mong ước tươi đẹp, chào đón một sự bắt đầu mới.

Phần 2: Cảnh sắc mùa xuân bừng tỉnh, như một tấm tranh tươi sáng được tạo nên bởi thiên nhiên. Những bông hoa nở rộ, cây cỏ xanh tươi, và không gian trở nên đầy sức sống. Không khí chung của mùa xuân đong đầy hy vọng và tươi mới, làm cho người ta cảm thấy như đang lang thang trong một khu vườn thần tiên.

Phần 3: Sau rằm tháng Giêng, mùa xuân vẫn tiếp tục tỏa sáng. Cảnh sắc mùa xuân sau rằm tháng Giêng là một sự hòa quyện giữa sự tinh khôi của trắng tuyết và vẻ đẹp của cây cỏ nở rộ. Đây là thời điểm mà thiên nhiên bắt đầu thức giấc sau giấc ngủ đông dài, và mọi người đón nhận bằng những niềm vui và hy vọng.

Phần 4: Trăng tháng Giêng trên bầu trời đêm là một vẻ đẹp đặc biệt. Ánh trăng sáng bạc rọi, tỏa sáng giữa bầu trời đêm tối. Đó là thời điểm mà người ta thường trầm mặc, ngắm nhìn, và thưởng thức vẻ đẹp của trăng tròn. Trăng tháng Giêng là biểu tượng của sự tĩnh lặng và tinh tế, làm cho trái tim người ta thêm phần ngưỡng mộ và say đắm.

Câu 3. Cái “tôi” tác giả trong văn bản thể hiện tình cảm, cảm xúc gì? Hãy dẫn ra một số câu văn thể hiện rõ tình cảm, cảm xúc ấy.

Trả lời: 

Trong bức tranh tĩnh lặng của văn bản, "tôi" tác giả nở nụ cười tươi sáng, sáng lòa với tình cảm không nguôi yêu mến, say mê và trân trọng vẻ đẹp không lẫn vào đâu được của mùa xuân. Tôi thấy như mình đang đắm chìm trong bức tranh sống động của thiên nhiên, những sắc màu tinh tế của sông xanh, núi tím, và ánh đèn trăng thanh khiết.

Những dòng từ này không chỉ là những kí ức, mà là sự sống động của trí tưởng tượng và hồn xuân rực rỡ của tác giả. Mỗi câu từ đều tràn ngập niềm say mê không lẫn vào đâu được, như một người đang hòa mình vào vẻ đẹp huyền diệu của mùa xuân. Đằng sau những từ ngữ, là trái tim sôi động, là tâm hồn lừng lẫy với niềm đam mê không nguôi về mùa xuân, về vẻ đẹp không gian và thời gian của nơi mình gọi là quê hương. Bức tranh mà tôi vẽ trong trí tưởng tượng, là một kỷ niệm đẹp đẽ về mùa xuân, là một tình yêu sâu đậm dành riêng cho Hà Nội và Bắc Việt yêu dấu. Cảm xúc đó không thể diễn tả, chỉ có thể cảm nhận trong tiềm thức, khiến tôi không ngừng muốn nhấm nháp, hòa mình vào không gian huyền bí, lãng mạn của mùa xuân đặc biệt này.

Công ty Luật Minh Khuê xin gửi quý khách nội dung sau: 

Soạn bài Tràng Giang ngắn gọn, đầy đủ nhất - Ngữ văn lớp 11