1. Soạn bài viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện - Kết nối tri thức - Đọc hiểu

Câu 1: Vấn đề chính được bàn luận là gì?

Phương pháp giải: 

Lời giải chi tiết:

Vấn đề chính được bàn luận là: Giá trị hay là sự vô giá của quà tặng trong truyện ngắn" Quà giáng sinh: của O. Hen- ry

Câu 2: Bài nghị luận trên giúp người đọc có được hiểu biết gì về truyện ngắn Quà giáng sinh?

Phương pháp giải: Xem lại văn bản và suy nghĩ nó gợi cho em những điều gì về truyện ngắn này

Lời giải chi tiết:

Bài nghị luận cung cấp đến bạn đọc các tri thức về truyện ngắn" Quà giáng sinh" bao gồm" tình huống truyện độc đáo, kết truyện hấp dẫn, ngôi kể thứ ba khách quan và chủ đề câu chuyện rất sâu sắc. Qua đó, người đọc hiểu truyện ngắn " Quà giáng sinh" của O. Hen - ry là một tác phẩm thành công có sức sống lâu bền, thu hút nhiều độc giả và gửi gắm nhiều thông điệp cuộc sống ý nghĩa.

Câu 3: Tác giả bài viết đã triển khai các luận điểm theo trình tự nào?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản, tìm các luận điểm và nhận xét về hệ thống luận điểm mà tác giả triển khai để tìm ra trình tự của chúng

Lời giải chi tiết:

Tác giả đã triển khai các luận điểm theo trình tự từ các yếu tố nghệ thuật đến giá trị nội dung của các tác phẩm

- Giới thiệu khái quát về tác phẩm

- Tóm tắt nội dung chính của truyện ngắn

- Phân tích cốt truyện, nhân vật, tình huống truyện, lời thoại

- Phân tích đoạn kết của truyện dựa trên những dẫn chứng lấy từ văn bản truyện

- Nếu tác dụng của việc kể chuyện từ ngôi thứ ba

- Xác định chủ đề của truyện

- Nhấn mạnh và mở rộng chủ đề truyện

- Kết luận tóm lược các ý kiến đánh giá đã trình bày trong bài viết

- Khẳng định giá trị của truyện

 

2. Soạn bài viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện - thực hành viết

Phân  tích cảnh cho chữ - cảnh tượng xưa nay chưa từng có trong tác phẩm Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân)

Phương pháp giải: 

Xem lại văn bản Chữ người tử tù, chú ý cảnh cho chữ

Suy nghĩ về sự đặc biệt, độc đáo của cảnh này để viết

Lời giải chi tiết

1. Chuẩn bị viết

- Lựa chọn một tác phẩm truyện mà bạn yêu thích, gợi ý cho bạn nhiều hứng thú và suy ngẫm. Truyên " Chữ người tử tù - Nguyễn Tuân"

- Đọc lại để nắm bắt tác phẩm ở mức độ khái quát nhất nhằm xác định những yếu tố hay vấn đề của tác phẩm sẽ được phân tích , đánh giá (chủ đề, cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật, ngôi kể, lời thoại...)

2. Tìm ý, lập dàn ý

a. Tìm ý:

- Vì sao tác phẩm này được lựa chọn để phân tích, đánh giá? Điều gì khiến bạn yêu thích tác phẩm?

Suy ra: " Chữ người tử tù" là tác phẩm kết tinh tài năng của Nguyễn Tuân trước Cách mạng, được đánh giá là " một văn phẩm đạt gần tới sự toàn diện, toàn mỹ"

- Câu chuyện trong truyện diễn ra như thế nào?

Huấn Cao là một tử tù bị bắt giam chịu sự quản lý của viên quản ngục. Viên quản ngục lại rất yêu thích chữ Huấn Cao, đã nhiều lần biệt đãi và xin Huấn Cao cho chữ nhưng chỉ nhận lại sự khước từ lạnh lùng. Trong đêm cuối cùng trước khi ra pháp trường, Huấn Cao hiểu tấm lòng viên quản ngục, đã đồng ý cho chữ, cảnh cho chữ diễn ra trong nhà lao, một cảnh tượng xưa nay chưa từng có

- Chủ đề của truyện là gì?

Chữ người tử tù : tôn vinh cái đẹp, cái tài, khẳng định sự bất tử của các đẹp trong cuộc đời

- Truyện có những nét đặc sắc nào về nghệ thuật ( cách xây dựng cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật, ngôi kể, lời thoại...)?

Nhận xét: Bút pháp lãng mạn, lý tưởng hóa:  Miêu tả con người trong sự toàn thiện, toàn mỹ; Thủ pháp đối lập; Ngôn ngữ cổ kín, giàu tính tạo hình,...

- Những câu, đoạn nào trong truyện cần được trích dẫn và phân tích để làm sáng tỏ chủ đề và những nét đặc sắc về nghệ thuật?

Những câu, những đoạn cần chú ý:

- TRong hoàn cảnh đề lao, người ta sống bằng tàn nhẫn, bằng lừa lọc, tính cách dịu dàng và lòng biết giá người, biết trọng người ngay của viên quan coi ngục này là một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật để hỗn loạn xô bồ

- Một kẻ biết kính mến khí phách, một kẻ biết tiếc, biết trọng người có tài, hẳn không phải là kẻ xấu hay vô tình.

- Một ngày kia được treo ở nhà riêng mình một đôi câu đối do tay ông Huấn Cao viết, mai mốt đây, ông Huân Cao bị hành hình mà không kịp xin được mất chữ thì ân hận suốt đời mất...

- Cần nhận xét đánh giá như thế nào về thành công hay hạn chế của tác phẩm?

Đây là một tác phẩm hay đạt gần tới sự toàn thiện, toàn mỹ

b. Lập dàn ý:

Phân tích bố cục theo từng gợi ý sau:

- Mở bài: Giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm ( nhan đề, tên tác giả,..) và ý kiến khái quát của người viết về tác phẩm. Chia sẻ với người đọc lý do bạn lựa chọn tác phẩm này để phân tích, đánh giá, điều khiến bạn yêu thích tác phẩm

- Thân bài: 

+ Tóm tắt nội dung chính của truyện

+ Phân tích, đánh giá về chủ đề của truyện dựa trên những dữ liệu dẫn chứng từ tác phẩm

+ Phân tích, đánh giá những nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm. Mỗi phân tích đánh giá đều cần có những chi tiết tiêu biểu được dẫn ra từ các tác phẩm

- Kết bài: Tóm lược lại các nhân định trong phần thân bài, khẳng định giá trị của tác phẩm, đưa ra một số ý tưởng mở rộng,...

 

3. Dàn ý tham khảo bài phân tích truyện" Chữ người tử tù" Nguyễn Tuân

Mở bài: 

- Giới thiệu khái quát về Nguyễn Tuân : đây là một nhà văn vô cùng tài hoa, uyên bác

- Giới thiệu chung về tác phẩm" Chữ người tử tù"

Thân bài: 

Ý 1: Tình huống truyện đặc biệt:

- HUấn Cao - một tử tù và viên quản ngục tình cờ gặp nhau và trở thành tri âm tri kỉ trong một hoàn cảnh đặc biệt: nhà lao nơi quản ngục làm việc

- Tình huống độc đáo này đã làm nổi bật vẻ đẹp hình tượng Huấn Cao, làm sáng tỏ tấm lòng biệt nhỡn liên tài của quản ngục đồng thời thể hiện sâu sắc chủ đề tác phẩm: ca ngợi cái đẹp, cái thiện thiện có thể chiến thắng cái xấu cái ác ngay ở nơi bóng tối bao trùm, nơi cái ác ngự trị

Ý 2: Vẻ đẹp các nhân vật

Nhân vật Huấn Cao: 

- Huấn Cao được lấy nguyên mẫu từ cao Bá Quát - một con người lỗi lạc thời trung đại

- Huấn Cao là người nghệ sĩ tài hoa:

Là người có " tài viết chữ rất nhanh, rất đẹp" Hơn thế mỗi con chữ của Huấn Cao còn chứa đựng khát vọng, hoài bão tung hoành cả đời người; " Có được chữ ông Huấn là có được báu vật ở đời"

Suy ra: Ca ngợi nét tài hoa của Huấn Cao, Nguyễn Tuân đã thể hiện tư tưởng nghệ thuật của mình: kính trọng những con người tài hoa tài tử trân trọng nghệ thuật thư pháp cổ truyền của dân tộc

- LÀ anh hùng có khí phách hiên ngang

+ Thể hiện rõ nét qua những hành động: cái gông, thản nhiên nhận rượu thịt

+ TRong hoàn cảnh khí phách hiên ngang ấy vẫn không thay đổi:

- Là người có thiên lương trong sáng, nhân cách cao cả

+ Quan niệm cho chữ: trừ chỗ tri kỉ ngoài ra không vì vàng bạc châu báu mà cho chữ

+ đối với quản ngục: 

Khi chưa hiểu tấm lòng quản ngục Huấn Cao cho hắn là kẻ tiểu nhân tỏ ra khinh biệt " Ngươi hỏi ta muốn gì? Ta chỉ muốn từ có một điều. LÀ nhà người đừng đặt chân vào đây nữa"

Khi nhận ra tấm lòng quản ngục Huấn Cao không những cho chữ mà còn coi quản ngục là tri âm tri kỉ.

SUy ra: Huấn cao là hình tượng của vẻ đẹp uy nghi giữa tài và tâm của người nghệ sĩ của bậc anh hùng tuy thất thế nhưng vẫn hiên ngang

Nhân vật quản ngục:

- Một tấm lòng biệt nhỡn liên tài

- Có sở thích cao quý: chơi chữ

Ý 3: CẢnh cho chữ: " Cảnh tượng xưa nay chưa từng có"

- Không gian: Ngục tối

- Thời gian: đêm khuya

- Dấu hiệu

- Sự hoán đổi ngôi vị: Điều lạ lùng ở đây không chỉ là thú chơi tao nhã, thanh cao được thể hiện nơi tối tăm bẩn thỉu, người trổ tài là kẻ tử tù mà đặc biệt hơn trong chốn lao tù tối tăm ấy.

Kết bài: 

- Khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm: 

+ Nội dung: Khắc họa thành công nhân vật Huấn Cao, người nghệ sĩ tài hoa tài tử có thiên lương trong sáng, tiêu biểu cho kiểu người chỉ còn vang bóng trong thời kỳ trước cách mạng. 

+ Đặc sắc nghệ thuật: xây dựng tình huống độc đáo

- Cảm nhận chung của em về giá trị tác phẩm

3. Viết

Viết bài theo dàn ý đã lập

Bạn đọc có thể tham khảo bài viết sau: Giới thiệu sách soạn văn lớp 10 Kết nối tri thức 

Bài viết trên luật Minh Khuê đã gửi tới bạn đọc chi tiết về vấn đề: Soạn bài viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện. Cảm ơn bạn đọc đã theo dõi chi tiết về nội dung bài viết.