1. Tìm hiểu chung về Vợ chồng A Phủ

1.1. Tác giả

- Tên khai sinh: Nguyễn Sen. Sinh năm: 1920.

- Quê nội ở Thanh Oai- Hà Đông.

- Viết văn từ trước Cách mạng – sáng tác với nhiều thể loại Số lượng tác phẩm đạt kỷ lục trong nền văn học Việt Nam hiện đại.

- 1996: Được tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật.

- Một số tác phẩm tiêu biểu: Dế Mèn phiêu lưu ký (1941), O chuột (1942), Truyện Tây Bắc (1953),...

 

1.2. Tác phẩm

a. Hoàn cảnh sáng tác:

- Vợ chồng A Phủ (1952) là kết quả của chuyến đi cùng bộ đội giải phóng Tây Bắc, in trong tập Truyện Tây Bắc, giải Nhất giải thưởng Hội Văn nghệ Việt Nam 1954 - 1955.

- Tác phẩm gồm hai phần, đoạn trích trong SGK là phần một. 

b. Tóm tắt đoạn trích:

Mị - một cô gái xinh đẹp, yêu đời, khát vọng tự do, hạnh phúc nhưng lại bị bắt về làm con dâu gạt nợ cho nhà Thống lí Pá Tra. Ngày xưa, khi cha mẹ Mị lấy nhau, do quá nghèo mà vay tiền nhà Thống lí Pá Tra. Thế rồi cha mẹ Mị làm lụng suốt đời cũng không thể trả hết nợ nên Mị mới phải trở thành vợ của A Sử - con trai thống lí. Lúc đầu, Mị phản kháng mạnh mẽ, nhưng dần dần Mị trở nên tê liệt, chỉ "lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa". Mị chỉ quanh quẩn trong căn buồng kín mít, tối tăm. Mị giam cầm bản thân mình đến mất cả ý thức về thời gian. Đằng đẵng mùa xuân đến, Mị muốn đi chơi nhưng bị A Sử (chồng Mị) trói đứng vào cột nhà. A Phủ là chàng trai vì bất bình trước hành động trêu chọc cô gái nhà lành của A Sử nên đã đánh nhau và bị bắt, bị phạt vạ và trở thành kẻ ở trừ nợ cho nhà Thống lí. Không may, A Phủ để cho hổ vồ mất 1 con bò, nên đã bị phạt đánh, bị trói đứng vào cọc đến gần chết. Mị thương cho số phận của A Phủ, như là thương cho chính bản thân mình nên đã cắt dây trói cho A Phủ và 2 người chạy trốn đến Phiềng Sa.

>> Xem thêm: Sơ đồ tư duy Vợ Chồng A Phủ đầy đủ, chi tiết nhất Ngữ văn 12

 

2. Đọc hiểu văn bản

2.1. Nhân vật Mị

a.  Cuộc sống thống khổ: ( Cuộc đời làm dâu gạt nợ)

- Trước khi bị bắt về làm con dâu trừ nợ cho nhà thống lí Pá Tra: Mị là cô gái trẻ, đẹp, yêu đời và có nhiều tài lẻ.

- Từ khi bị bắt về làm dâu trừ nợ: vì món nợ "truyền kiếp" do cha mẹ để lại, Mị bị bắt làm "con dâu gạt nợ" nhà thống lí Pá Tra, bị đối xử tàn nhẫn, mất ý thức về cuộc sống (dựa vào lời giới thiệu về Mị, công việc, không gian căn buồng của Mị,...).

- Thời gian: "Đã mấy năm", nhưng "từ năm nào cô không nhớ..."

⇒ Mị đã không còn ý thức về thời gian, không còn ý thức về cuộc đời làm dâu gạt nợ của chính mình nữa.

- Không gian: Không gian xung quanh Mị như bị bó hẹp lại: tảng đá trước cửa, cạnh tàu ngựa,... Căn buồng kín mít.

⇒ Không gian hẹp, cố định, quen thuộc, tăm tối, gợi cuộc đời tù hãm, bế tắc, luẩn quẩn...

- Hành động, dáng vẻ bên ngoài:

+ Cúi mặt, buồn rười rượi, đêm nào cũng khóc...

+Trốn về nhà, định tự tử,...

+ Cúi mặt, không nghĩ ngợi, vùi vào làm việc cả ngày và đêm.

- Suy nghĩ: Tưởng mình là con trâu, con ngựa nghĩ rằng "mình sẽ ngồi trong cai lỗ vuông ấy mà trông ra đến bao giờ chết thì thôi".     

+ Ngày Tết: chẳng buồn đi chơi…  

⇒ Nghệ thuật miêu tả sinh động, cách giới thiệu khéo léo, hấp dẫn kết hợp với nghệ thuật tả thực, tương phản (giữa nhà thống lý giàu có với cô con dâu luôn cúi mặt; giữa không gian căn buồng chật hẹp với không gian thoáng rộng bên ngoài).

⇒ Cuộc đời làm dâu gạt nợ của Mị là cuộc đời tôi tớ. Mị sống tăm tối, nhẫn nhục trong nỗi khổ vật chất, thể xác, tinh thần, không hy vọng có sự đổi thay.  

b. Sức sống tiềm tàng và khát vọng hạnh phúc:

- Thời con gái: Mị vốn là một cô gái trẻ đẹp, chăm chỉ, lại có tài thổi sáo hay. Rất nhiều người trong vùng say mê vẻ đẹp của Mị. Mị là cô gái hoàn toàn có thể có được hạnh phúc tình yêu.

- Mùa xuân đến (với những dấu hiệu như: thiên nhiên, tiếng sáo gọi bạn, bữa rượu,...) đã khiến Mị thức tỉnh (kỉ niệm sống dậy, sống với tiếng sáo, ý thức về thời gian, thân phận,...) 

+ Mị nghe tiếng sáo và nhẩm thầm hát.         

+ Mị lén uống rượu - lòng sống về ngày trước.

+ Thấy phơi phới trở lại - đột nhiên muốn đi chơi (nhắc 3 lần).

⇒ Dấu hiệu cho khát vọng sống đang trỗi dậy trong Mị.

- Mị muốn đi chơi (thắp đèn, quấn tóc,...). Mị thực hiện những thói quen mà từ lâu Mị không làm.

- Khi bị A Sử trói vào cột, Mị "như không biết mình đang bị trói", vẫn thả hồn theo tiếng sáo.

⇒ Dường như khát vọng sống trong Mị đang vô cùng mãnh liệt, khiến cho Mị cũng quên đi nỗi đau của thực tại.

c. Sức phản kháng mạnh mẽ:

- Lúc đầu, thấy A Phủ bị trói, Mị dửng dưng "vô cảm": "A Phủ có chết đó cũng thế thôi".

- Khi nhìn thấy "dòng nước mắt chảy xuống hai hõm má đã xám đen lại" của A Phủ:

+ Mị xúc động, nhớ lại mình, đồng cảm với người A Phủ.

+ Mị nhận ra tội ác của bọn thống trị "chúng nó thật độc ác". Từ đó, Mị từ thương mình đến thương người, từ vô cảm đến đồng cảm. Tình thương, sự đồng cảm giai cấp, niềm khát khao tự do mãnh liệt đã thôi thúc Mị cắt dây trói cứu A Phủ và tự giải thoát cho cuộc đời mình. Hành động Mị cởi trói cho A Phủ - giải phóng cho A Phủ cũng chính là giải phóng cho chính mình.

- Hành động có ý nghĩa quyết định cuộc đời Mị, là kết quả tất yếu của sức sống vốn tiềm tàng trong tâm hồn người phụ nữ tưởng suốt đời cam chịu làm nô lệ.

 

2.2. Nhân vật A Phủ

- A Phủ có số phận éo le, anh là nạn nhân của hủ tục lạc hậu và cường quyền phong kiến miền núi (mồ côi cha mẹ, lúc bé đi làm thuê hết nhà này đến nhà khác, lớn lên nghèo đến nỗi không lấy nổi vợ).

- Phẩm chất tốt đẹp: A Phủ có sức khỏe phi thường, yêu tự do, yêu lao động; có sức sống tiềm tàng mãnh liệt. Dù là chàng trai nghèo nhưng A Phủ rất dũng cảm, không sợ bọn cường hào ác bá, sẵn sàng ra tay dạy cho A Sử một bài học

- A Phủ bị trói: Nhay đứt 2 vòng dây mây quật sức vùng chạy

⇒ Hành động này thể hiện rất rõ khát khao sống mãnh liệt của A Phủ.

 

2.3. Giá trị của tác phẩm:

a. Giá trị hiện thực:

- Miêu tả chân thực số phận cực khổ của người dân nghèo.  

- Phơi bày bản chất tàn bạo của giai cấp thống trị ở miền núi.

b. Giá trị nhân đạo:

- Thể hiện tình yêu thương, sự đồng cảm sâu sắc với thân phận đau khổ của người dân lao động miền núi trước Cách mạng;

- Tố cáo, lên án, phơi bày bản chất xấu xa, tàn bạo của giai thống trị;

- Trân trọng và ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn, sức sống mãnh liệt và khả năng cách mạng của nhân dân Tây Bắc;...

c. Giá trị nghệ thuật

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật có nhiều điểm đặc sắc (A Phủ được miêu tả qua hành động, Mị chủ yêu khắc họa tâm tư,...).

- Trần thuật uyển chuyển, linh hoạt; cách giới thiệu nhân vật đầy bất ngờ, tự nhiên mà ấn tượng; kể chuyện ngắn gọn, dẫn dắt tình tiết khéo léo.

- Biệt tài miêu tả thiên nhiên và phong tục, tập quán của người dân miền núi.

- Ngôn ngữ sinh động, chọn lọc và sáng tạo, câu văn giàu tính tạo hình và thấm đẫm chất thơ,...

Trên đây là mẫu soạn văn Vợ chồng A Phủ hay và chi tiết nhất. Xem thêm: Tóm tắt Vợ chồng A Phủ ngắn gọn hay nhất. Xin chân thành cảm ơn!