1. Tìm hiểu về tác dụng của Atiso
Atiso, có tên khoa học là Cynara scolymus L., là một loại cây thuộc họ Cúc (Asteraceae). Cây atiso có chiều cao từ 1m trở lên, lá và thân cây có lông trắng. Phiến lá của atiso có khía sâu và gai, có độ rộng lớn và mọc cách nhau. Hoa của cây mọc thành cụm hình đầu có màu đỏ tím hoặc tím nhạt. Cụm hoa được bao phủ bên ngoài bởi lá bắc dày và nhọn.
Atiso được sử dụng như một loại dược liệu có nhiều công dụng đối với sức khỏe. Các bộ phận chủ yếu của cây atiso được sử dụng làm thuốc bao gồm:
- Lá cây: Thường được thu hái vào 3 giai đoạn khác nhau trong quá trình sinh trưởng của cây, đặc biệt là năm đầu tiên, khi cây chưa ra hoa và trước thời điểm tết âm lịch một tháng. Sau khi thu hái, lá atiso có thể được phơi khô hoặc sấy khô.
- Thân và rễ cây: Thân và rễ của cây atiso cũng được sử dụng trong Y Học Cổ Truyền để làm thuốc.
- Lá bắc và đế hoa: Các phần này có thể ăn được và thường được sử dụng trong thực phẩm.
Atiso có nhiều tác dụng đối với sức khỏe, bao gồm:
- Thải độc gan: Atiso giúp loại bỏ các chất độc trong gan và giảm các triệu chứng như ợ hơi, ợ nóng, ợ chua.
- Phòng chống xơ vữa động mạch: Atiso có tác dụng ngăn ngừa xơ vữa động mạch, giảm mức cholesterol máu và khó tiêu.
- Lợi tiểu: Lá atiso có vị đắng và được sử dụng để điều trị phù và thấp khớp.
- Hỗ trợ tiêu hóa: Hoa atiso có tác dụng tăng cảm giác thèm ăn, hỗ trợ quá trình tiêu hóa và giúp điều trị triệu chứng khó tiêu ở dạ dày.
- Chế độ ăn kiêng cho người bệnh đái tháo đường: Cụm hoa atiso được sử dụng trong chế độ ăn kiêng cho người bệnh đái tháo đường vì chúng chứa ít tinh bột và nhiều carbohydrate inulin.
Atiso có thể được sử dụng trong điều trị dưới nhiều dạng khác nhau như cao mềm, cao khô, cao lỏng, viên bao, nước sắc và trà. Liều lượng sử dụng atiso phụ thuộc vào mục đích điều trị, ví dụ như liều dùng để điều trị ợ hơi, ợ nóng là khoảng từ 320 đến 640mg lá atiso mỗi ngày, chia thành 3 lần. Liều dùng để điều trị tăng cholesterol máu khoảng từ 1.800 đến 19.320mg chiết xuất atiso mỗi ngày, chia thành 2 lần. Một số chế phẩm bào chế từ atiso chỉ giữ lại hoạt chất cynarin, và liều lượng khi dùng dạng bào chế này thường từ 60 đến 1500mg mỗi ngày.
2. Sử dụng quá nhiều atiso gây ra tác hại nào?
2.1 Lạm dụng atiso gây suy thận và ảnh hưởng xấu đến gan
Atiso có những công dụng tốt cho sức khỏe như giải nhiệt, lợi tiểu và an thần, tạo cảm giác thoải mái cho người dùng. Tuy nhiên, việc sử dụng atiso quá nhiều và liên tục trong thời gian dài có thể gây ra mất cân bằng điện giải trong cơ thể. Điều này xảy ra do atiso có tác động lợi tiểu mạnh, làm tăng đào thải các hoạt chất và giảm khả năng hấp thu vi chất cần thiết như kali và canxi. Tình trạng mất cân bằng điện giải kéo dài có thể ảnh hưởng xấu đến chức năng và hoạt động của thận, gây tăng nguy cơ suy thận.
Nguy hiểm lớn nhất xảy ra ở những người sử dụng atiso hàng ngày, đặc biệt là thay thế nước lọc bằng atiso. Việc uống atiso mỗi ngày và sử dụng nó như một nguồn nước chính có thể làm nhuận gan quá mức. Gan bình thường đã tiết dịch đủ theo nhu cầu cần thiết của cơ thể, và việc tiếp tục uống atiso với số lượng lớn sẽ làm gan tiết dịch quá mức, gây mất cân bằng các chất trong cơ thể. Điều này có thể khiến người dùng atiso dễ mắc các bệnh lý về gan, trong đó bệnh teo gan là tình trạng nặng nhất có thể xảy ra.
Do đó, việc sử dụng atiso nên tuân thủ liều lượng và thời gian sử dụng được khuyến cáo. Nếu có bất kỳ tác dụng phụ hoặc mối lo ngại nào về sức khỏe khi sử dụng atiso, nên tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế để được tư vấn và kiểm tra tình trạng sức khỏe hiện tại.
2.2 Lạm dụng atiso gây chướng bụng, khó tiêu
Sử dụng atiso quá nhiều và không tuân thủ liều lượng có thể gây tác động xấu đến hệ tiêu hóa, đặc biệt là gây chứng chướng bụng khó tiêu. Nguyên nhân cho hiện tượng này được giải thích là do tác dụng co thắt túi mật và tiết mật của atiso. Atiso có khả năng kích thích co thắt túi mật và tăng tiết mật, từ đó đẩy mật từ gan xuống ruột. Khi sử dụng atiso quá thường xuyên và với liều lượng lớn, có thể dẫn đến co thắt toàn bộ cơ trơn trong hệ tiêu hóa và gây ra các triệu chứng chướng bụng, đầy hơi, khó tiêu...
Theo quan điểm Y học cổ truyền, atiso được xem là một loại dược liệu có tính lạnh. Do đó, khi sử dụng atiso ở những người có cơ địa tỳ vị hàn, có thể gây ảnh hưởng xấu đến hệ tiêu hóa. Người có tỳ vị hàn thường có khả năng tiêu hóa kém, gặp khó khăn trong quá trình tiêu hóa thức ăn. Việc sử dụng atiso trong trường hợp này có thể làm tăng vấn đề tiêu hóa, gây khó tiêu và ảnh hưởng đến quá trình ăn uống.
Để tránh những tác động xấu đến hệ tiêu hóa khi sử dụng atiso, cần tuân thủ liều lượng và thời gian sử dụng được khuyến cáo. Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng hoặc mối lo ngại nào liên quan đến tiêu hóa sau khi sử dụng atiso, nên tư vấn với chuyên gia y tế để được đánh giá và hướng dẫn thích hợp.
2.3 Lạm dụng atiso gây chán ăn
Atiso là một dược liệu có hàm lượng sắt cao. Sử dụng atiso quá nhiều có thể làm tăng hàm lượng sắt trong máu, tuy nhiên lại có thể thiếu các khoáng chất vi lượng cần thiết khác như crom, kẽm, mangan... Điều này có thể dẫn đến tình trạng chán ăn, mệt mỏi và thiếu năng lượng. Theo khuyến cáo từ các bác sĩ y học cổ truyền, để sử dụng atiso một cách phù hợp, người trưởng thành nên dùng khoảng 10-20g dược liệu atiso tươi với nước hoặc 5-10g dược liệu atiso khô. Đối với atiso được bào chế dưới dạng túi trà, thì nên sử dụng từ 2-3 túi mỗi ngày. Thời gian sử dụng atiso để điều trị bệnh thường nên kéo dài khoảng 10 ngày và cần nghỉ ngơi trước khi sử dụng lại đợt tiếp theo.
Ngoài những lợi ích và công dụng cho sức khỏe như thanh lọc gan, giảm cholesterol máu, giải nhiệt và an thần, việc lạm dụng hoặc sử dụng atiso trong thời gian dài cũng có thể gây những tác động xấu cho sức khỏe. Điều này bao gồm nguy cơ suy thận, ảnh hưởng xấu đến gan, chứng chướng bụng, khó tiêu, chán ăn... Vì vậy, để đảm bảo an toàn, rất quan trọng để tham khảo ý kiến của bác sĩ và chỉ sử dụng atiso khi có chỉ định từ bác sĩ. Bác sĩ sẽ đưa ra đánh giá chính xác về tình trạng sức khỏe của bạn và đề xuất liều lượng và thời gian sử dụng atiso phù hợp.
3. Nên uống bao nhiêu trà Atiso một ngày
Trà Atiso, giống như bất kỳ loại trà nào khác, chỉ có hiệu quả tốt khi được sử dụng ở lượng hợp lý. Nếu uống quá nhiều trà Atiso, có thể gây phản tác dụng cho cơ thể. Theo khuyến cáo từ các bác sĩ, lượng trà Atiso nên được uống mỗi ngày như sau:
Atiso tươi: Mỗi ngày chỉ nên dùng từ 10 - 20 gram atiso tươi, sắc với 1 lít nước.
Atiso khô: Mỗi ngày, lượng atiso khô không nên vượt quá 5 - 10 gram, pha với 1 lít nước.
Atiso dạng túi lọc: Mỗi ngày, tối đa nên uống từ 3 - 4 túi trà atiso, mỗi túi pha với 1 cốc nước sôi.
Do đó, mỗi ngày bạn không nên uống quá 1 lít trà Atiso và không nên sử dụng trà Atiso để hoàn toàn thay thế nước trắng. Ngoài ra, sau khi uống trà Atiso liên tục trong nửa tháng, bạn nên nghỉ một tuần trước khi bắt đầu uống lại ở đợt tiếp theo. Điều này giúp đảm bảo rằng cơ thể không bị quá tải và sử dụng trà Atiso một cách hợp lý.
Lưu ý rằng mỗi người có thể có cơ địa và tình trạng sức khỏe khác nhau, vì vậy việc tư vấn với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về liều lượng và thời gian sử dụng trà Atiso cũng là một ý kiến quan trọng để đảm bảo an toàn và tối ưu hóa lợi ích cho sức khỏe của bạn.
Xem thêm >> Hướng dẫn nấu món canh hoa Atiso ngon tại nhà
