1. Hộ chiếu là gì?
Hộ chiếu là giấy tờ thuộc quyền sở hữu của Nhà nước, do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp cho công dân Việt Nam sử dụng để xuất cảnh, nhập cảnh, chứng minh quốc tịch và nhân thân. (Theo Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam năm 2019).
Trên hộ chiếu gồm các thông tin đó là: Ảnh chân dung; họ, chữ đệm và tên; ngày tháng, năm sinh; giới tính; quốc tịch; ký hiệu, số giấy tờ xuất nhập cảnh; ngày tháng năm cấp, cơ quan cấp; ngày tháng năm hết hạn; số định danh cá nhân hoặc số chứng minh nhân dân; chức vụ, chức danh đối với hộ chiếu ngoại giao, hộ chiếu công vụ phù hợp với yêu cầu đối ngoại.
2. Vì sao thông tin nơi sinh lại cần có trên hộ chiếu?
Vừa qua trên các trang báo có thông tin về việc Đại sứa quán Đức ở Việt Nam cho biết những người mang hộ chiếu phổ thông Việt Nam màu xanh tím than theo mẫu mới có số serial bắt đầu bằng chữ "P" sẽ không thể nộp hồ sơ xin thị thực loại C hoăc D để nhập cảnh vào nước Đức với lý do hộ chiếu phổ thông mẫu mới của Việt Nam chưa được Đức công nhận do thiếu thông tin về nơi sinh gây khó khăn cho quá trình kiểm tra, xác minh.
Xuất phát từ thông tin này mà nhiều người băn khoăn vì sao việc thể hiện thông tin nơi sinh trên hộ chiếu lại là quan trọng đối với một số quốc gia như vậy?
Điều này được lý giải rằng, thông tin về nơi sinh là một trong những thông tin quan trọng và gắn liền với một cá nhân, nó không bao giờ thay đổi và là thông tin để định danh một người. Thông tin nơi sinh cùng với các thông tin sinh trắc học (dấu vân tay, nhóm máu, đặc điểm nhận dạng) được dùng để kiểm tra và phân biệt với những kẻ tình nghi, khủng bố nằm trong danh sách đen của mọi quốc gia. Do đó, với một số quốc gia theo pháp luật của nước họ việc không có thông tin nơi sinh trên hộ chiếu giúp các cá nhân dễ dàng che giấu danh tính của họ, khiến cơ quan an ninh khó phát hiện và điều này được coi là mối đe dọa an ninh ở biên giới.
Bên cạnh đó, còn có quan điểm cho rằng thông tin nơi sinh giúp phân biệt cá nhân đó với những người trùng tên, ngày tháng năm sinh, quốc tịch. Điều này có ích trong việc ngăn chặn ai đó đang cố gắng sử dụng danh tính của người khác.
Như vậy, suy cho cùng việc một quốc gia chấp nhận hay từ chối Hộ chiếu không có thông tin nơi sinh xuất phát từ pháp luật quốc gia của họ nhằm mục đích bảo đảm an ninh quốc gia. Điều này hoàn toàn không vi phạm pháp luật quốc tế.
3. Thông tin nơi sinh có bắt buộc có trên Hộ chiếu?
Qua trường hợp thực tế vừa rồi của Việt Nam thì nhiều người cũng thắc mắc rằng vậy thì có quy định nào bắt buộc phải ghi thông tin "Nơi sinh" trên Hộ chiếu hay không?
Về vấn đề này có quan điểm cho rằng: Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) là một Tổ chức thuộc Liên Hợp Quốc chịu trách nhiệm soạn thảo và đưa ra các quy định về hàng không trên toàn thế giới. Theo tiêu chuẩn của ICAO thì Hộ chiếu không bắt buộc có mục "Nơi sinh" tức các quốc gia có quyền lựa chọn ghi hoặc không ghi mục "Nơi sinh" trong Hộ chiếu.
Vậy thì vấn đề đặt ra là tại sao Hộ chiếu mới của Việt Nam đang áp dụng đúng tiêu chuẩn của quốc tế mà lại không được Đức chấp nhận?
Để hiểu đúng về vấn đề này chúng ta cần hiểu rõ mối quan hệ giữa tiêu chuẩn quốc tế với quy định của pháp luật quốc gia về hộ chiếu và điều kiện nhập cảnh tại quốc gia khác. Trong mối quan hệ giữa các quốc gia cũng như trong công pháp quốc tế đều ghi nhận nguyên tắc về tôn trọng chủ quyền quốc gia. Và vì vậy, mỗi quốc gia luôn có quyền ban hành các quy định về trình tự, thủ tục, điều kiện để cho phép công dân nước ngoài được phép nhập cảnh vào nước mình, trong đó có điều kiện về Hộ chiếu.
Hơn nữa, Tiêu chuẩn của ICAO chỉ áp dụng cho người khi tham gia vào quá trình vận tải hàng không, tức có hay không có thông tin nơi sinh trên Hộ chiếu thì vẫn được tham gia vận tải hàng không dân dụng quốc tế. Tiêu chuẩn ICAO về hộ chiếu sẽ hết hiệu lực khi hành khách xuống sân bay và vào địa phận làm thủ tục nhập cảnh tại quốc gia nơi đến. Khi đó, việc có được nhập cảnh hay không phải phụ thuộc vào quy định pháp luật của quốc gia sở tại.
Cùng với đó, Tiêu chuẩn của ICAO về hộ chiếu được xác lập nhằm mục đích an ninh hàng không, còn tiêu chuẩn về hộ chiếu của mỗi quốc gia nhằm mục đích an ninh quốc gia. Hai tiêu chuẩn này được xác lập hướng tới hai mục đích khác nhau do đó không thể đồng nhất hai tiêu chuẩn này làm một.
Trên thực tế thì nhiều quốc gia cho phép công dân lựa chọn việc ghi hay không ghi thông tin "Nơi sinh" trên hộ chiếu, song chính phủ vẫn đưa ra cảnh báo rằng người dân có thể gặp rắc rối khi nhập cảnh ở quốc gia khác khi thiếu thông tin về nơi sinh. Điều đó để thấy rằng, thông lệ quốc tế không ghi nhận hoàn toàn việc không cần thông tin "Nơi sinh" trên hộ chiếu ở mọi quốc gia. Mà các quốc gia vẫn ý thức được việc quy định về tiêu chuẩn, điều kiện nhập cảnh ở quốc gia khác vẫn phải dựa trên nguyên tắc tôn trọng Chủ quyền quốc gia, điều đó còn gọi nôm na đó là "nhập gia tùy tục".
Tóm lại, pháp luật quốc tế không có quy định bắt buộc chung về điều kiện, tiêu chuẩn nhập cảnh ở mỗi quốc gia. Dựa trên nguyên tắc tôn trọng Chủ quyền quốc gia trong quan hệ quốc tế cũng như quan hệ giữa các quốc gia với nhau, Quốc gia luôn có quyền lựa chọn ban hành các quy định pháp luật phù hợp với quyền, lợi ích hợp pháp, chính sách ngoại giao của Quốc gia mình miễn không trái với các Điều ước quốc tế đã cam kết, trong đó có điều kiện về nhập cảnh.
Trên đây là chia sẻ của chúng tôi về nội dung "Vì sao thông tin nơi sinh trên hộ chiếu lại quan trọng". Hy vọng với những thông tin trong bài viết sẽ phần nào giúp bạn đọc giải quyết được băn khoăn của mình. Trường hợp có vướng mắc pháp lý cần Luật sư giải đáp, bạn đọc vui lòng liên hệ tới Hotline 1900.6162 để được tư vấn trực tuyến bởi Luật sư của Luật Minh Khuê. Rất mong nhận được sự hợp tác!
